Në një kohë kur nacionalizmi, populizmi dhe skepticizmi ndaj Bashkimit Europian po fitojnë terren në shumë vende të kontinentit, ish-presidenti i Komisionit Europian dhe ish-kryeministri italian, Romano Prodi, lëshon një paralajmërim të fortë: nëse Europa dështon, nuk rrezikohet vetëm projekti europian, por vetë qytetërimi europian.
Në një intervistë për Focus Europe Italy, Prodi argumenton se zgjedhjet kombëtare që do të zhvillohen në vitin 2027 në Francë, Itali, Spanjë, Poloni, Greqi, Finlandë, Estoni dhe Sllovaki do të jenë shumë më tepër sesa gara për qeverisjen e vendeve respektive. Sipas tij, ato do të përcaktojnë drejtimin dhe shpejtësinë e integrimit europian për dekadat që vijnë.
“Askush nuk do të largohet nga Bashkimi Europian. Brexit ishte vaksina që tregoi se largimi është një rrugë pa dalje. Por një fitore e forcave anti-europiane mund ta shndërrojë Europën në një treg të thjeshtë të përbashkët, pa peshë politike dhe strategjike”, thotë ai.
Europa mes Putinit dhe Trumpit
Prodi argumenton se kontinenti gjendet përballë një realiteti të ri gjeopolitik. Në lindje qëndron kërcënimi i vazhdueshëm i Rusisë së Vladimir Putin, ndërsa në perëndim marrëdhënia tradicionale me Shtetet e Bashkuara nuk është më ajo e dikurshmja.
Sipas tij, edhe pas presidencës së Donald Trump, Amerika nuk do të kthehet automatikisht në aleatin e pakushtëzuar që Europa kishte njohur për dekada.
“Europa është vetëm. Kjo tashmë është e qartë për këdo që vëzhgon zhvillimet ndërkombëtare”, shprehet ai.
Për këtë arsye, ndarja e sovranitetit në fushën e mbrojtjes dhe politikës së jashtme nuk është më një zgjedhje ideologjike, por një domosdoshmëri strategjike.
Populizmi si fazë kalimtare
Megjithëse pranon se populizmi po dominon debatin politik në shumë vende, Prodi nuk e konsideron atë si një fenomen të përhershëm.
Sipas tij, sa kohë që Bashkimi Europian vazhdon të ekzistojë, populizmi mbetet një fazë kalimtare. Ai beson se sfidat globale – nga siguria te ekonomia dhe migracioni – janë aq të mëdha sa asnjë shtet europian nuk mund t’i përballojë i vetëm.
“Fati ynë, nëse duam të mbijetojmë, është uniteti europian”, thekson ai.
Megjithatë, ish-kreu i Komisionit Europian paralajmëron se historia njeh shumë qytetërime që kanë dështuar pikërisht kur nuk kanë ditur të bashkohen përballë sfidave të mëdha.
“Qytetërimet vdesin”
Në një nga pjesët më domethënëse të intervistës, Prodi sjell shembuj nga historia, duke krahasuar situatën aktuale me qytet-shtetet greke përballë Perandorisë Romake apo me shtetet e vogla italiane të Rilindjes përballë fuqive moderne.
“Qytetërimet vdesin gjithashtu. Por Europa ende ka forcë intelektuale dhe një mesazh kolektiv me peshë. Problemi është të mos e lëmë të thahet për shkak të dështimit të integrimit”, thotë ai.
Pikërisht këtu vjen edhe paralajmërimi më i fortë:
“Nëse e lëmë Europën të vdesë, atëherë vdes edhe qytetërimi.”
Unanimiteti, armiku i integrimit
Për Prodin, një nga pengesat kryesore të Bashkimit Europian mbetet rregulli i unanimitetit, që u jep të drejtën e vetos shteteve anëtare në çështje kyçe.
Ai argumenton se ky mekanizëm e paralizon vendimmarrjen europiane dhe pengon ndërtimin e një politike të përbashkët të mbrojtjes dhe sigurisë.
Zgjidhja, sipas tij, është një Europë me “rrathë të shumtë integrimi”, ku vendet që dëshirojnë të ecin më shpejt drejt bashkimit politik të mos mbahen peng nga ato që duan të frenojnë procesin.
“Euro nisi me 11 vende. Sot janë 21. Kështu funksionon Europa, përmes demokracisë dhe integrimit gradual”, kujton ai.
Sfida e identitetit europian
Në fund, Prodi vëren se debati politik nuk dominohet më nga ekonomia, por nga identiteti. Çështja e migracionit, kulturës dhe përkatësisë kombëtare është bërë arma kryesore e lëvizjeve populiste.
Megjithatë, ai mbetet optimist se identiteti europian mund të ndërtohet me kalimin e kohës.
“Europa është ndërtimi i parë politik në histori që nuk është krijuar me armë, por me pëlqimin demokratik të qytetarëve. Për Europën duhet të themi: ‘Është demokracia, budalla!’”, shprehet ai.
Mes krizave gjeopolitike, luftës në Ukrainë, tensioneve me Rusinë dhe pasigurive në marrëdhëniet transatlantike, mesazhi i Prodit është i qartë: Europa nuk është më një projekt idealist, por kushti minimal për mbijetesën politike dhe historike të kontinentit. Nëse ky projekt dështon, pasojat mund të shkojnë përtej politikës dhe ekonomisë, duke prekur vetë themelet e qytetërimit europian.
© 2026 Argumentum
