Ndërsa udhëheqësit e NATO-s përgatiten për samitin e tyre në Ankara javën e ardhshme, një dokument i parë nga Euronews thotë se të 32 anëtarët – përfshirë SHBA-në – janë ende të përkushtuar ndaj parimit të mbrojtjes kolektive të aleancës.
Aleatët e NATO-s janë gati të riafirmojnë angazhimin e tyre të palëkundur ndaj Nenit 5 të Traktatit të NATO-s dhe të deklarojnë se Rusia përbën një “kërcënim afatgjatë për sigurinë dhe stabilitetin euroatlantik” në deklaratën përfundimtare të samitit të NATO-s në Ankara javën e ardhshme.
Një kopje e dokumentit e parë nga Euronews përmban një deklaratë se “Irani nuk mund të ketë kurrë një armë bërthamore” dhe zotohet për 70 miliardë euro mbështetje shtesë për Ukrainën, me “të paktën nivele ekuivalente” mbështetjeje që do të vijnë në vitin 2027.
Deklarata është teksti përfundimtar i paracaktuar i samitit, i negociuar nga të 32 aleatët, përfshirë SHBA-në. Ndërsa dokumenti është rënë dakord në nivel ambasadorësh, udhëheqësit do të duhet ta miratojnë atë në fund të samitit më 8 korrik.
“Deklarata e Ankarasë do të publikohet pasi të miratohet nga udhëheqësit aleatë në samitin e NATO-s të mërkurën”, tha një zëdhënës i NATO-s për Euronews.
Me rëndësi të veçantë është konfirmimi i dukshëm i Uashingtonit se pajtohet me mbrojtjen kolektive të të gjithë aleancës. Parimi “një sulm ndaj njërit është një sulm ndaj të gjithëve” është në themel të ekzistencës së NATO-s, dhe herë pas here, Presidenti i SHBA-së Donald Trump ka hedhur dyshime nëse administrata e tij e mbështet plotësisht atë.
Trump më parë ka refuzuar të garantojë se SHBA-të do të vijnë në ndihmë të vendeve evropiane që nuk po paguajnë pjesën e tyre të drejtë për sigurinë dhe mbrojtjen.
Samiti i javës së ardhshme do të shohë anëtarët evropianë të NATO-s të përpiqen të bindin administratën Trump se barra e përgjegjësisë për sigurinë evropiane është zhvendosur nga ushtria amerikane, me aleancën që tani po lëviz drejt “NATO 3.0” – një marrëveshje sigurie e transformuar me Evropën në krye të mbrojtjes së saj.
Por kanë qenë gjashtë muaj veçanërisht të paqëndrueshëm për NATO-n, dhe ndërsa të dhënat tregojnë një rritje të shpenzimeve të mbrojtjes nga Evropa dhe Kanadaja, nuk ka garanci se Trump është i gatshëm të pranojë me mirësjellje përpjekjet më të mira të aleatëve të tij.
‘Ata nuk ishin aty për ne’
Në janar, Trump refuzoi të përjashtonte përdorimin e forcës ushtarake për të “marrë” Groenlandën – një territor gjysmë-autonom i Danimarkës, aleatit të NATO-s. Dhe të enjten në mbrëmje, ai përsëriti mantrën e tij se aleatët e NATO-s braktisën SHBA-në në ofensivën e saj kundër Iranit, duke thënë se ishte “qesharake” që Uashingtoni të vazhdonte marrëdhënien e saj “të njëanshme” me NATO-n.
“Ata nuk ishin aty për ne!!!” shkroi Trump në platformën e tij të personalizuar online Truth Social.
Ndërsa aleatët e SHBA-së shpresojnë të kthejnë faqen në një afat të shkurtër, ambicia e tyre kryesore është të sigurojnë mbrojtjen e kontinentit për të ardhmen përmes investimeve të tyre, duke pasur parasysh se SHBA-të tashmë e kanë bërë të qartë qëllimin e tyre për t’u tërhequr nga mbështetja konvencionale për sigurinë evropiane.
Në maj, SHBA-të njoftuan se po e zvogëlojnë sasinë e burimeve ushtarake nga NATO edhe në kohë lufte, me bombardues të ndryshëm me rreze të gjatë veprimi, avionë luftarakë, nëndetëse dhe anije luftarake që nuk do të vihen më në dispozicion për përdorim evropian në kohë lufte.
“Aleatëve iu tha se do të zvogëlojmë atë që po ofrojmë për modelin e forcës së NATO-s”, u tha ambasadori i SHBA-së në NATO, Mathew Whittaker, gazetarëve në një konferencë shtypi në Bruksel të mërkurën, duke thënë se evropianët “nuk mund të shfrytëzojnë taksapaguesit amerikanë”.
Euronews kupton se Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, do të theksojë se Evropa dhe Kanadaja kanë rritur shpenzimet e tyre kryesore të mbrojtjes me 20 përqind nga viti në vit. Një burim i afërt me situatën i tha Euronews se shifra për vitet 2025 dhe 2026 së bashku arrin në rreth 258 miliardë dollarë (225 miliardë euro) në investime shtesë.
Rutte do të theksojë gjithashtu faktin se aleatët kanë shpenzuar 1 trilion dollarë (870 miliardë euro) për mbrojtje që nga administrata e parë e Trump. Duke e quajtur atë “trilioni i Trump”, ai do të thotë se shpenzimet historike tani duhet të përkthehen në aftësi të gatshme për luftime “përmes bashkëpunimit transatlantik”.
Rutte do të theksojë gjithashtu se nevojiten më shumë trupa për të përmbushur premtimin e NATO-s 3.0 dhe se industria e mbrojtjes e Evropës duhet të vazhdojë të shtyjë fort për të zgjeruar dhe rritur kapacitetet e saj të prodhimit.
/Argumentum.al
