Zhgënjimi për bisedimet e bllokuara të anëtarësimit dhe shpërndarjet e vaksinave u jep Rusisë dhe Kinës një shans, thotë Zoran Zaev.
Kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Zoran Zaev, ka paralajmëruar BE që ka marrë një goditje në Ballkan dhe do të humbasë më shumë terren ndaj fuqive rivale nëse nuk fillon bisedimet e anëtarësimit me vendin e tij dhe Shqipërinë së shpejti.
Anëtarët e BE ranë dakord më shumë se një vit më parë për të filluar bisedimet me të dy vendet, por procesi është në pritje, kryesisht sepse Bullgaria ka bllokuar rrugën e Maqedonisë së Veriut në tryezën e bisedimeve. Qeveria në Sofje këmbëngul që mosmarrëveshjet dypalëshe midis Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut mbi gjuhën dhe historinë duhet të zgjidhen përpara se të fillojnë bisedimet.
Zhgënjimi me BE në rajon është shtuar nga përparimi i vonuar i bllokut në sigurimin e vaksinave të koronavirusit për fqinjët e saj ballkanikë, duke i shtyrë ata t’i drejtohen Rusisë dhe Kinës. “Shumë çështje nuk ishin si prisnin qytetarët tanë dhe për shkak të rritjes së euroskepticizmit,” i tha Zaev, në një intervistë për POLITICO.
Zaev tha se një dështim për të filluar bisedimet do të ndikojë jo vetëm vendin e tij dhe Shqipërinë, por edhe rajonin më të gjerë të Ballkanit Perëndimor, i cili është i rrethuar tashmë nga anëtarët e BE-së dhe ishte skena e një seri të luftërave në vitet 1990 si Jugosllavia ishte ndare..
Nëse BE nuk shihet të mbajë premtimet e saj në rajon, kjo do t’i jepte Kosovës dhe Serbisë më pak nxitje për të zgjidhur mosmarrëveshjet e tyre në bisedimet e sponsorizuara nga BE dhe ta bëjë më pak të mundshme që Bosnje dhe Herzegovina të trajtojë reformat e nevojshme për të kërkuar anëtarësimin e saj negociatat, argumentoi ai.
Dhe nëse udhëtimi i rajonit drejt BE ngadalësohet, Zaev tha, “ka më shumë hapësirë” për fuqitë e tjera, duke përmendur Rusinë dhe Kinën në veçanti.
Zaev gjithashtu hodhi poshtë një ide të hedhur nga Komisioneri Evropian i Zgjerimit Olivér Várhelyi për të ecur përpara me bisedimet e anëtarësimit për Shqipërinë ndërsa mbajti në pritje Maqedoninë e Veriut.
Zaev vuri në dukje se krerët e institucioneve evropiane, si dhe vendet e shumta anëtare të BE, deklaruan qartë ditët e fundit se të dy vendet duhet të shkojnë përpara së bashku. Gjermania, Sllovakia dhe Greqia janë ndër ata që e kanë bërë të qartë se nuk ndajnë pikëpamjet e komisionerit hungarez.
“Ekziston një mesazh i qartë i mos shkëputjes dhe shpresoj se Bullgaria do të jetë e arsyeshme,” tha Zaev.
Zaev sugjeroi që Várhelyi mund të ketë qenë duke u përpjekur të shtynte Maqedoninë e Veriut dhe Bullgarinë për të arritur një marrëveshje për t’u marrë me kundërshtimet e Sofjes. “Unë gjithmonë besoj në qëllime të mira dhe besoj se ai donte të bënte presion mbi ne dhe Bullgarinë për të gjetur një zgjidhje, nëse është e mundur,” tha ai.
Ai shprehu optimizëm se mund të gjendet fundi i ngërçit me Bullgarinë, duke përshkruar problemet midis Sofjes dhe Shkupit si “jo thelbësor”.
Sidoqoftë, qeveria e re e përkohshme e Bullgarisë ka paralajmëruar se i mungon autoriteti për të ndryshuar qëndrimin e vendit. Kjo do të duket se do të zvogëlojë më tej shanset që mosmarrëveshja të zgjidhet përpara qershorit, kur BE kishte theksuar në fillimin e bisedimeve të pranimit.
Zaev tha se shpresonte që qeveritë më të fuqishme perëndimore, duke përfshirë administratën e re të Presidentit Joe Biden të SHBA, do të ndihmonin në zgjidhjen e bllokimit.
Nëse nuk ka ndonjë përparim, paralajmëroi ai, procesi i zgjerimit do të jetë i ngrirë për të paktën një vit e gjysmë, ndërsa zgjedhjet zhvillohen në Bullgari dhe në fuqitë e mëdha të BE Gjermania dhe Franca.
Kjo do të ishte një goditje e mëtejshme e hidhur për Maqedoninë e Veriut, e cila ka bërë përpjekje të konsiderueshme për të siguruar anëtarësimin në organizatat kryesore politike perëndimore – madje duke ndryshuar emrin e saj nga Maqedonia për t’i dhënë fund një mosmarrëveshjeje dekada me Greqinë fqinje. Ky ndryshim lejoi vendin që të bashkohet me NATO por BE nuk ka përmbushur ende premtimin e saj në bisedimet e anëtarësimit.
“Kaq shumë sakrifica. Dhe pas kësaj BE nuk jep? Ky është një problem. Ne tregojmë më shumë vlera evropiane dhe sjellje evropiane sesa BE, “tha Zaev në intervistë, kryer kur ai vizitoi Athinën javën e kaluar në fund të një turneu diplomatik evropian.
“Ne nuk kemi fat”, tha ai, duke buzëqeshur me hidhërim ndërsa reflektoi në vlerësimet që i janë dhënë për t’i dhënë fund mosmarrëveshjes së gjatë me Greqinë. “Kam marrë kaq shumë çmime – nga Gjermania, nga Austria, të gjitha çmimet e mundshme. Vetëm çmimi që kemi pritur, integrimi në BE, nuk vjen ”.
Sondazhet vitin e kaluar treguan se mbështetja për anëtarësimin në BE mbeti e lartë në Maqedoninë e Veriut, me 69 përqind. Por kjo përfaqëson një rënie prej më shumë se 10 pikë përqindjeje për gjashtë vjet – dhe Zaev tha se zhgënjimi ishte rritur në muajt e fundit për dorëzimet e vaksinave dhe mbajtjen e bisedimeve me BE.
Për vaksinat, Zaev tha se qeveria e tij kishte paguar një çmim politik për besimin në solidaritet nga BE.
“Vaksinat erdhen vonë,” tha ai. “Ne kemi pritur për një periudhë kaq të gjatë dhe njerëzit po kërkonin përgjegjësi nga unë. Ishte një atmosferë vërtet e pakëndshme ”.
Qeveria e Zaev këmbënguli për muaj me radhë se do t’i përmbahej vaksinave të miratuara nga Agjencia Evropiane e Barnave për BE. Por përfundimisht zgjodhi negociatat me Kinën dhe donacionet nga Serbia.
Në fillim të këtij muaji Zaev mori ngarkesen kineze Sinopharm, të shoqëruar nga ambasadori i Kinës në vendin e tij.
Dërgesa e parë e Maqedonisë së Veriut nga BE – përmes sistemit COVAX për ndarjen e vaksinave ndërkombëtarisht – arriti në Shkup në fillim të këtij muaji, dorëzuar personalisht nga Komisioneri Várhelyi.
Zaev vuri në dukje distancën më të madhe të Presidentit Serb Aleksandar Vuçiq me BE dhe NATO i dha atij fleksibilitet për të vepruar më shpejt. Vuçiq menjëherë shkoi drejt Rusisë dhe Kinës për vaksina dhe vendi i tij garoi përpara fqinjëve të saj – dhe pjesën më të madhe të Evropës – në vaksinat e tij.
Pavarësisht nga të gjitha pengesat, Zaev tha se është optimist se BE mund të rimarrë shpejt terrenin e humbur – nëse fillon bisedimet e anëtarësimit së shpejti.
“Zhgënjimi që u shfaq në pesë deri në gjashtë muajt e fundit mund të rikuperohet me një mesazh të fortë të zgjerimit për ato vende që e meritojnë atë, dhe Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria me të vërtetë meritojnë të bëjnë hapin tjetër,” tha ai./Politco.eu
Përshtati në shqip: www.argumentum.al
