Ndërsa Mali i Zi përpiqet të realizojë objektivin e tij ambicioz – mbylljen e përkohshme të të gjithë kapitujve të negociatave deri në fund të vitit, me qëllim arritjen e synimit strategjik për anëtarësim në Bashkimin Evropian (BE) gjatë vitit 2028 – Zagrebi i kujtoi Podgoricës se për realizimin e këtij synimi vendos edhe Kroacia, si njëra prej 27 shteteve anëtare me të drejta të barabarta në Union, raporton Kolegium.mk.
Kjo do të thotë se, edhe nëse Mali i Zi zbaton të gjitha reformat e nevojshme dhe përmbush të gjitha detyrimet nga agjenda evropiane, çështjet e hapura dypalëshe mund të bëhen pengesë në fazën përfundimtare të procesit të anëtarësimit, analizon shërbimi ballkanik i Radio Evropa e Lirë.
Bashkimi Evropian tashmë ka nisur përgatitjen e Traktatit të Anëtarësimit për Malin e Zi, i cili synon të bëhet anëtar i BE-së deri në vitin 2028, por duket se rruga nuk do të jetë pa pengesa.
Shembulli i Maqedonisë së Veriut si rasti më i qartë
Përdorimi i mosmarrëveshjeve të pazgjidhura dypalëshe si instrument presioni në procesin e zgjerimit nuk është diçka e re në BE. Shembulli më i qartë është Maqedonia e Veriut. Ajo ishte peng i kontestit me Greqinë për çështjen e emrit për më shumë se një dekadë, ndërsa menjëherë pas zgjidhjes së tij u përball me veton e Bullgarisë, e cila vazhdon të mbetet në fuqi.
Edhe Kroacia ka pasur përvojë me veto. Për gati një vit, negociatat e saj të anëtarësimit u bllokuan nga Sllovenia për shkak të mosmarrëveshjes kufitare në Gjirin e Piranit. Bllokada sllovene e ngadalësoi përfundimin e negociatave të Kroacisë me Bashkimin Evropian. Kontesti u zhbllokua vetëm pas një marrëveshjeje politike ndërmjet Zagrebit dhe Lubjanës.
Ndryshe nga Sllovenia, e cila në fund të vitit 2008 bllokoi pothuajse të gjithë procesin negociues të Kroacisë, Kroacia nuk i ka ndërprerë negociatat e Malit të Zi me Bashkimin Evropian.
Deri më tani ajo ka dhënë pëlqimin për mbylljen e pothuajse të gjithë kapitujve, me rezervë vetëm për Kapitullin 14, që ka të bëjë me politikën e transportit. Megjithatë, prej dy vitesh mbetet i bllokuar Kapitulli 31, i cili përfshin politikën e jashtme, të sigurisë dhe të mbrojtjes. Pikërisht në këtë kapitull ndërthuren çështjet e hapura dypalëshe mes Zagrebit dhe Podgoricës.
Kroacia: Koha po mbaron
Ministria kroate e Punëve të Jashtme dhe Evropiane më 22 korrik njoftoi se “kanë mbetur vetëm edhe disa muaj deri në fund të vitit 2026″ dhe e ftoi sërish Malin e Zi në dialog konstruktiv dhe në intensifikimin e punës për zgjidhjen e çështjeve të hapura.
Ky reagim erdhi menjëherë pas vizitës së komisares evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, në Zagreb, ku ajo u takua me kryeministrin Andrej Plenkoviq dhe ministrin e Punëve të Jashtme dhe Evropiane, Gordan Grliq Radman.
Sipas zëdhënësit të Komisionit Evropian, Guillaume Mercier, komisarja Kos dhe zyrtarët kroatë ranë dakord se procesi i anëtarësimit duhet të mbetet i bazuar në rezultatet konkrete të vendeve kandidate në zbatimin e reformave.
“Komisarja Kos theksoi se ndërtimi i marrëdhënieve të mira ndërmjet shteteve anëtare të BE-së dhe vendeve të ardhshme anëtare është pjesë përbërëse e procesit të anëtarësimit. Ne besojmë se mosmarrëveshjet mund të tejkalohen në përpjekjen për të arritur qëllimin tonë të përbashkët – një Evropë më të madhe, më të sigurt dhe më të pavarur”, deklaroi Mercier për Radio Evropa e Lirë.
Kroacia e bllokoi mbylljen e Kapitullit 31 që në vitin 2024, pasi Kuvendi i Malit të Zi miratoi një rezolutë për gjenocidin në Jasenovac, të cilën Zagrebi zyrtar e vlerësoi si provokim.
Përveç kësaj, Kroacia këmbëngul në zgjidhjen e disa çështjeve të tjera të hapura dypalëshe.
Në deklaratën e saj të fundit, ajo theksoi se pret zgjidhjen e çështjes së kompensimit për ish-të burgosurit e kampeve, vazhdimin e kërkimit për 14 personat e zhdukur nga Lufta për Pavarësinë e Kroacisë, ndjekjen penale të krimeve të luftës, zgjidhjen e kërkesave pronësore të shtetasve kroatë, ruajtjen e pllakës përkujtimore në Morinj, vazhdimin e bisedimeve për përcaktimin e kufirit detar, si dhe kthimin e anijes shkollore “Jadran”.
Podgorica këmbëngul në dialog
Ministria e Punëve të Jashtme e Malit të Zi, në një deklaratë të publikuar më 23 korrik, reagoi ndaj komunikatës së Zagrebit zyrtar.
Në të thuhet se Podgorica e sheh deklaratën kroate si konfirmim të interesit të përbashkët për përfundimin me sukses të rrugës evropiane të Malit të Zi dhe thekson se të gjitha çështjet e hapura dypalëshe duhet të zgjidhen përmes dialogut dhe në frymën e marrëdhënieve të mira fqinjësore.
“Mali i Zi mbetet i përkushtuar për të gjetur zgjidhje të qëndrueshme dhe të pranueshme për të gjitha çështjet e hapura. Dialogun e drejtpërdrejtë dhe përmbajtësor e konsiderojmë rrugën më të mirë për afrimin e qëndrimeve, largimin e keqkuptimeve dhe forcimin e mëtejshëm të besimit dhe bashkëpunimit të ndërsjellë”, thuhet në deklaratën e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Malit të Zi.
