Instituti Ndërkombëtar për Studime të Lindjes së Mesme dhe Ballkanit (IFIMES), me seli në Lubjanë të Sllovenisë, është i njohur për analizat e tij të thelluara mbi çështjet globale, me theks të veçantë në Lindjen e Mesme, Ballkan dhe rajone të tjera kyçe në botë. Ndër kontribuesit e tij të shquar është Dr. J. Scott Younger, Komisioner President në Glendale Partners dhe anëtar i Bordit Këshillimor të IFIMES. Në artikullin me titull “Bota vazhdon si zakonisht – në mënyrë të paparashikueshme,” Dr. Younger vazhdon analizën e tij mbi zhvillimet në Gaza dhe Ukrainë, si dhe reagimin e Administratës Trump.
Nga Dr. J. Scott Younger*
Bota vazhdon si zakonisht – në mënyrë të paparashikueshme. Të dyja zonat kryesore të mosmarrëveshjeve të ashpra dhe gjendjes së luftës, Ukraina dhe Gaza, mbeten të paqëndrueshme. Bota pret të shohë se çfarë do të bëjë Donald Trump, pasi ai është zotuar se do t’i japë fund të dy konflikteve brenda një dite, më shumë a më pak. Pas 6 muajsh, ai ka kuptuar se detyra është shumë më e ndërlikuar sesa ç’mund të zgjidhë një njeri me aftësitë e tij. Ai ka treguar se ka një vëmendje të shkurtër dhe preferon fitoret e shpejta – një qasje që nuk i përshtatet botës së diplomacisë, e cila kërkon durim dhe akoma më shumë durim. Megjithatë, ai është i gatshëm të përdorë shantazhin për të arritur qëllimet e tij – një sjellje që i shkon për shtat personalitetit të tij narcisist – dhe bota duhet të mësohet me këtë.
Si President i SHBA-së, ai pa dyshim mban pushtetin më të madh, të cilin fatkeqësisht ka treguar se do ta ushtrojë në bazë të asaj se kush ka qenë ‘i sjellshëm’ me të dhe e ka lavdëruar për atë që po bën – qoftë kjo gjë e drejtë apo e gabuar, shpesh e gabuar. Një shembull i tillë është Kryeministri i Izraelit, Benjamin Netanyahu, i cili deklaron me krenari se është në kontakt të rregullt me Trump dhe ka shpallur se do të dërgojë Forcat e Mbrojtjes të Izraelit (IDF) për të marrë nën kontroll të gjithë Gazën, duke filluar me qytetin e Gazës, ku jeton pjesa më e madhe e popullsisë së mbetur, dhe t’i detyrojë ata të zhvendosen përsëri në jug, në Rafah.
Kjo ndodh pavarësisht kundërshtimeve të forta nga gjeneralë të lartë, familjet e pengjeve të mbetura dhe shumica e popullsisë, si dhe zyrtarë të lartë, përfshirë ish-ministra të qeverive izraelite, të cilët i kanë shkruar Trump-it për të ndalur Netanyahun. Ai po vepron për të kënaqur një grup të vogël ekstremistësh të djathtë, si Ben-Gvir, duke e ditur se disa jetë izraelite do të humbasin. Të djathtët janë të një mendimi me qëllimin e Trump-it, që kur ai erdhi për herë të parë në detyrë – të ndërtonte “Rivierën e Lindjes së Mesme” pasi Izraeli të kishte marrë nën kontroll të gjithë Gazën dhe të kishte dëbuar popullsinë palestineze.
Kryeministri i Izraelit është i kënaqur që ka mbështetjen e Trump-it
Megjithatë, kur u pyet për situatën në Gaza në një konferencë për shtyp, Trump tha thjesht se kjo ishte tërësisht vendim i kabinetit izraelit. Pa interes. Është e qartë se Kryeministri i Izraelit është i kënaqur që ka mbështetjen e Trump-it, pavarësisht zërave në rritje nga vendet në mbarë botën, përfshirë shtetet arabe fqinje. Nëse Netanyahu vazhdon me këtë plan – dhe duket se asgjë nuk do ta ndalojë, pasi ka mbështetjen e SHBA-së – ai rrezikon që, në afat të gjatë, ta shndërrojë Izraelin në një shtet të izoluar ndërkombëtarisht, dhe SHBA-të do të mbajnë një pjesë të fajit.
Netanyahu e dinte mirë se çfarë po bënte kur i paraqiti Trump-it një letër që tregonte se ai po e propozonte për Çmimin Nobel për Paqe – një nga çmimet më prestigjioze – duke u dhënë nga një kriminel lufte i padënuar një të dënuari për vepra penale! Trump u ndje i lëvduar siç pritej, pasi është bërë e njohur që ai e dëshiron me gjithë shpirt këtë çmim dhe beson se e meriton. Në asnjë mënyrë ai nuk e meriton këtë çmim, dhe fituesit aktualë të tij duhet të protestojnë nëse ky proces shkon më tej.
Ndërkohë, vëmendja e Trump-it është zhvendosur te lufta në Ukrainë dhe ai ishte mjaft i irrituar me Presidentin Putin pas bisedës së tyre të mëparshme. Megjithatë, pas një bisede të fundit, ata ranë dakord të takohen në Alaskë të premten e kaluar. Trump dukej disi i pasigurt kur fliste për përmbajtjen e temave që mendonte se do të diskutoheshin. Ndërkohë, Zelenskyy është takuar me liderët evropianë, të cilët po e shtyjnë që edhe ai të jetë pjesë e këtij takimi.
Trump ka deklaruar se për të është në rregull, por se Putin mund të thotë jo. Është e çuditshme që lideri i vendit pritës, Ukraina, të përjashtohet nga bisedimet – siç e kanë vënë në dukje shtetet evropiane. Çfarëdo që të ndodhë, nuk duket e mundshme që të arrihet ndonjë zgjidhje e qëndrueshme në këto bisedime apo në ato që do të pasojnë. Lufta do të vazhdojë, Putin do të përpiqet të zgjerojë agresionin e tij në Ukrainë, Trump do të humbasë durimin dhe do të tërhiqet, duke i thënë Evropës që ta vazhdojë vetë luftën. Ose, ndoshta, dhe shpresojmë, Putin do të bindet që të kënaqet me Donbasin dhe rajonet përreth, si dhe Krimenë, të cilën e ka aneksuar mbi një dekadë më parë. Nuk shoh fund të armiqësive, përveç nëse Ukraina heq dorë nga një pjesë e territorit, sado me dhimbje, por në çdo marrëveshje që Rusia nënshkruan, ajo duhet të respektojë përjetësisht kufijtë e rinj me Ukrainën. NATO dhe Rusia gjithashtu duhet, në mënyrë paralele, të nënshkruajnë një traktat paqeje me BE-në në qendër të procesit, jo SHBA-të.
Duke parë në planin afatgjatë, megjithëse kjo nuk ndihmon popujt e përndjekur të botës së sotme, më kujtohen shkrimet e George Friedman-it (2009) për parashikimin e shekullit. Ai mendonte se SHBA-të do të dominonin shumicën e kohës, por kombe të tjera do ta kapnin dhe më pas do ta tejkalonin atë gradualisht. Më vonë, Runciman (2018), duke vëzhguar stilin e Trump-it, u shty të shkruante “Si përfundon demokracia”, pa pasur mundësinë të shihte një mandat të dytë. Ai parashikoi se qeveritë do të bëheshin më autoritare në stil dhe se demokracia ishte në rrezik të “tharje në hardhi”. Ndoshta, ata duhet të lexojnë librin e Ritchie-t (2024), shkruar mbi bazën e një studimi serioz të ngjarjeve natyrore me të cilat përballemi sot – më e dukshmja, ndryshimet klimatike – në të cilat Trump nuk beson dhe është duke anuluar gjithë legjislacionin e Obamës për masa lehtësuese. Ritchie, nga brezi i mijëvjeçarit, shkroi “Jo fundi i botës”, dhe na jep të gjithëve shpresë, për sa kohë që marrim masat e duhura për të përballuar ngjarjet natyrore ose të shkaktuara nga njeriu që rrezikojnë botën. Në të njëjtën kohë, duhet të zgjedhim njerëzit e duhur për të udhëhequr punët e shtetit.
*-IFIMES
/Përshtati në shqip: Argumentum.al
