EDITORIAL
Presidentja e Republikës së Kosovës, znj. Vjosa Osmani, është pa diskutim një nga figurat më të spikatura politike të kohëve të fundit në hapësirën shqiptare. Ajo gëzon respekt të gjerë për integritetin, qëndrimet e qarta në mbrojtje të parimeve demokratike dhe nivelin e saj të admirueshëm intelektual. Megjithatë, gjatë vizitës së fundit zyrtare në Turqi për fat të keq u tregua inferiore, aspak shtetare përballë presidentit Erdoğan.
Gjatë takimit, Erdoğan e përshëndeti Osmanin në gjuhën turke dhe duke qeshur i tha: “Po mësoni turqisht, pastaj po e harroni.”
Presidentja Osmani reagoi menjëherë me buzëqeshje, duke iu përgjigjur në turqisht: “Po mësoj, por duhet ta praktikoj me ju.”
Pyetja thelbësore në këtë rast është: Pse Presidentja e Kosovës duhet të flasë turqisht në një vizitë zyrtare në Turqi?
Kuptohet që Turqia është një vend mik dhe aleat strategjik i Kosovës, Shqipërisë dhe Ballkanit në tërësi, pasi, nisur nga historia, ambicia për këto territore ka ekzistuar gjithmonë dhe është mbartur brez pas brezi. Ndikimi i Turqisë në këtë rajon është i padiskutueshëm, dhe kjo influencë vjen jo rrallë përmes fesë dhe ideologjisë fetare.
Megjithatë, është shqetësues ky pozicion inferior i zonjës Osmani përballë Presidentit Erdoğan. Gjuha shqipe, kjo gjuhë mijëravjeçare dhe një nga pasuritë më të mëdha kombëtare, e cila historikisht ka qenë e copëzuar pikërisht nga Perandoria Osmane – një perandori që i ka bërë dëm të jashtëzakonshëm kombit shqiptar – sot, në mënyrë simbolike, tentohet ti imponohet në një farë mënyre edhe vetë Presidentes së Kosovës.
Sigurisht, në raportet personale apo në takime informale, znj. Osmani, si individ, mund të flasë në çdo gjuhë që dëshiron. Por jo në takimet zyrtare, kur ajo përfaqësohet si kryetare shteti.
Në takime të tilla zyrtare, nuk është as e nevojshme dhe as e detyrueshme njohja reciproke e gjuhës së tjetrit. Në këto raste ekziston gjuha ndërkombëtare e komunikimit zyrtar – anglishtja – të cilën znj. Osmani e zotëron në mënyrë të shkëlqyer. Për më tepër, protokollet ndërkombëtare parashikojnë gjithmonë praninë e përkthyesve zyrtarë, si në takimet bilaterale ashtu edhe në ato multilaterale.
Njësoj siç vlerësojmë miqësinë, bashkëpunimin dhe partneritetin strategjik mes Kosovës dhe Turqisë, duhet theksuar me forcë se në takime të tilla zyrtare duhet të jemi jashtëzakonisht të kujdesshëm, në mënyrë që të mos zbehen interesat jetike të Kosovës, siç janë sovraniteti, identiteti kombëtar dhe mbrojtja e të gjitha simboleve që përfaqësojnë një shtet sovran.
Historia që na ndjek nga pas
Nuk mund të injorojmë peshën e së shkuarës kur flasim për raportet mes shqiptarëve dhe Perandorisë Osmane – paraardhëses ideologjike dhe historike të shtetit turk. Për shqiptarët, ajo ishte një perandori që, përveç ndikimeve kulturore dhe fetare, la pas copëtimin territorial, mohimin e identitetit kombëtar dhe ndalimin e gjuhës shqipe për një kohë të gjatë.
Prandaj, kur në vitin 2025 një presidente shqiptare vihet në pozitë të tillë që i kërkohet, qoftë simbolikisht, të “nënshkruajë” në gjuhën e ish-perandorisë që dikur i mohoi të drejtën për të folur në shqip, nuk është vetëm një moment i sikletshëm diplomatik. Është një akt simbolik i përuljes dhe harresës së një të kaluare të dhimbshme.
Turqia e mbron me fanatizëm vlerat e saj. A bëjmë edhe ne të njëjtën gjë?
Turqia është një shtet që, përtej dallimeve politike, ka ndërtuar një identitet të fortë kombëtar dhe fetar. Ajo e mbron me fanatizëm gjuhën e saj, fenë e saj dhe kulturën e saj, madje i përdor shpesh edhe si instrument ndikimi në Ballkan. Në këtë nuk ka asgjë të keqe – përkundrazi, është model i mbrojtjes së interesit kombëtar.
Por kjo sjell pyetjen thelbësore: A jemi ne shqiptarët po aq të vendosur dhe të vetëdijshëm për vlerat tona kombëtare? A e mbrojmë ne me të njëjtin fanatizëm gjuhën shqipe, simbolet e shtetit tonë, dhe dinjitetin që na takon në marrëdhëniet me të tjerët?
Rasti me Presidenten Osmani na e kujtoi se ndonjëherë, në emër të miqësisë, harrojmë se ku fillon dhe ku mbaron dinjiteti i përfaqësimit të një shteti sovran.
Gjuha shqipe: trashëgimi që s’mund të negociohet
Në kohën kur rilindësit shqiptarë dhanë jetën për të mbrojtur gjuhën shqipe nga asimilimi osman, është e dhimbshme që sot, më shumë se shekuj më vonë, një presidente shqiptare të vihet në pozitën që të justifikojë njohjen ose mospërdorimin e turqishtes në një vizitë zyrtare.
Kjo nuk është thjesht çështje e një fraze të thënë publikisht. Kjo është çështje që prek vetë themelet e sovranitetit të Kosovës. Presidentja e Kosovës nuk ka asnjë detyrim të flasë turqisht. Ashtu si homologët e saj të vendeve të tjera, ajo ka të drejtë dhe duhet të flasë gjuhën e saj amtare, ose anglisht në raste protokollare – një gjuhë ndërkombëtare që ajo e zotëron në mënyrë të shkëlqyer.
Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Turqisë janë të rëndësishme dhe strategjike. Turqia ka ndihmuar Kosovën në shumë aspekte – politike, ekonomike dhe ushtarake. Por asnjë ndihmë, asnjë partneritet nuk duhet të vijë në kurriz të identitetit kombëtar, të gjuhës, të simboleve apo të pavarësisë shpirtërore të një kombi.
Në diplomaci, miqësia nuk kërkon nënshtrim. Përkundrazi, miqësia e vërtetë ndërtohet mbi barazi, respekt dhe dinjitet.
Ndaj, nëse Turqia është krenare për gjuhën dhe trashëgiminë e saj – dhe e mbron me fanatizëm – edhe ne shqiptarët duhet të jemi po aq fanatikë për gjuhen tonë. Kjo nuk është çështje egoje, por mbijetese kombëtare.
© 2025 Argumentum
