Boshko Jakshiç[i]
Bilanci është afro 42.000 të vdekur, kryesisht gra dhe fëmijë, 95.000 të plagosur. Sipas evidencave të OKB-së deri tani janë vrarë 148 nëpunës të Organizatës Botërore dhe 337 punonjës shëndetsie. Janë vrarë 134 gazetarë, më së shumti palestinezë.
Po mbushet një vit me vdekje, shkatërrime të pamëshirshme, uri dhe sëmundje i cili nisi me masakrën e Hamasit ndaj civilëve hebrej dhe vazhdoi me një prej hakmarrjeve më te egra të Izraelit me palestinezët gjatë dhjetëvjeçarëve të tërë të pushtimit dhe konflikteve mes tyre.
Fakti që mediave botërore u është ndaluar hyrja në Rripin e Gazës nuk ka penguar që të bëhen të ditura përmasat e katastrofës. Ajo që nisi me vrasjen e 1.200 hebrejve në Jug të Izraelit dhe marrjen e 250 pengjeve, dhe goditjen e hakmarrjes që u shndërrua në ndëshkim brutal kolektiv të palestinezëve. Bilanci është afro 42.000 të vdekur, kryesisht gra dhe fëmijë, 95.000 të plagosur. Sipas evidencave të OKB-së deri tani janë vrarë 148 nëpunës të Organizatës Botërore dhe 337 punonjës shëndetsie. Janë vrarë 134 gazetarë, më së shumti palestinezë.
Bombat dhe predhat izraelite bien në mënyrë sadiste çdo ditë duke mos i përzgjedhur shënjestrat, përfshirë edhe kampet e refugjatëve të projektuar si oaze sigurie për afro 1,9 milionë palestinezë, që përbëjnë 86% të popullsisë. Mbretëron mungesa e ushqimeve, ujit, ilaçeve, pajisjeve mjeksore dhe energjentëve. Uria e shkaktuar me qëllim ka goditur më shumë se një milionë njerëz në pjesën jugore dhe qendrore të Rripit të Gazës. Nëntë nga dhjetë fëmijë janë të paushqyer. Shpenzimi i ujit ka rënë me 90 përqind. Në Rripin e Gazës janë mbyllur më shumë se gjysma e spitaleve.
Një vit pas fillimit të një prej luftërave më të përgjakshme mes Izraelit dhe Hamasit, përfshirë edhe invazionin e vitit 20914, perspektivat për pushimin e zjarrit që mund të shpinte në lirimin e pengjeve të mbetur në këmbim të lirimit të një numuri palestinezësh nga burgjet izraelite duken të mjegullta edhe përkundër përjekjeve javore për ndërmjetësim të ShBA-ve, Egjyptit dhe Katarit.
Shumë veta e kanë pritur këtë mënyrë tmerruese të bërjes së luftës nga ana e Izraelit. Aleatët e kryeministrit Benjamin Netanjahu i kanë dhënë atij çek të bardhë dhe kanë injoruar shkeljen e ligjeve të luftës dhe së drejtës humanitare ndërkombëtare. Izraeli ka përllogaritur në mënyrë cinike se 15-20 civilë janë dëm i pranueshëm kolateral për likjudimin e një luftëtari të vetëm të Hamasit. Ka përdorur “bombat e çmendura”, duke mos dashur të përdorë ato të saktat, por që në fakt janë “bomba të mençura” kundër “njerëzve pa rëndësi”.
Netanjahu me politikën e tij hakmarrëse përpiqet ta paraqesë veten si hero të sigurisë dhe shpëtimtar mesianik. Duke kapitalizuar me traumën, i’a ka arritur të kontrollojë një pjesë me rëndësi të mediave dhe t’ia bëjë të pamundur opinionit publik izraelit të shohë atë që po sheh tërë bota. Nga e “vetmja demokraci në Lindjen e Mesme” ai ka krijuar një shoqëri të ndarë e cila po priret për nga diktatura. Arrit t’i ndajë hebrejtë në Izrael nga ata të diasporës.
Izraeli për muaj të tërë ka kërkuar mirëkuptim duke u përpjekur të shpjegojë se është përballë një armiku që fshihet nëpër tunele dhe kamuflohet me civilët, por nuk flet për raketat që godasin spitalet, shkollat apo xhamitë. Netanjahu për një vit të tërë ka luajtur bixhoz simpatinë e mbarë botës, e cila pas humbjes më të madhe të jetëve të hebrejve në një ditë që nga koha e Holokausit pati mirëkuptim për të drejtën e Izraelit për mbrojtje. Përfundoi në fletë arrestin e Gjykatës ndërkombëtare sëbashku me liderin e Hamasit Ismail Hanijev, të cilin më vonë Mosadi e likujdoi në Teheran. Izraeli është i akuzuar për genocin në këtë Gjyaktë.
Kryeministri ka refuzuar me këmbëngulje gjithçka që ka kërkuar nga ai Xho Bajdeni: pushimin e zjarrit, evitimin e viktimave masive në radhët e civilëve, vetëpërmbajtje nga ofensiva tokësore në Jug të Rripit të Gazës, mundësimin e futjes së ndihmave humanitare, planin se çfarë do të bëhet pasiqë lufta të pushojë. Guxoi që Bajdenin, në muajin maj të këtij vit, ta detyrojë që ta prezantojë në emrin e tij planin izraelit, e kur u duk se realizimi i tij ishte i afërt, Netanjahu e torpedoi me paraqitjen e kërkesave të reja. Në kundërshtim me marrëveshjen refuzoi të tërheqë forcat ushtarake nga Rripi i Gazës dhe dëshiron kontroll ushtarak për një kohë të papërcaktuar. Meqënëse kundërshtoi në mënyrë fyese aleatin strategjik, kontriboi që Izraeli të bjerë në një izolim të paparë të ndjekur me rritje të antisemitizmit. Priti që edhe ShBA-të të fillonin distancimin. Amerikanët për shkak të ruajtjes së kredibilitetit të tyre dhe dallgëve të protestave propalestineze nuk guxojnë të mbështesin më “pa rezerva” politikën e izraelit. Britanikët po zvoglojnë dërgimin e armatimeve. Shtetet europiane po njohin shtetin e Palestinës.
Netanjahu ktheu kundër Izraelit botën arabe dhe muslimane. Egjyptit i ka ardhur në majë të hundës. Është përgjegjës që nuk arriti të vendosë marrëdhënie diplomatike me Arabinë Saudite. Frontet e luftës janë zgjeruar. Hezbollahët libanezë, në shenjë solidariteti goditin Galilenë, nga ku janë larguar 60.000 njerëz. Duke rrezikuar luftën e tretë libaneze, Netanjahu organizon aksione diversioni dhe mjetet e komunikimit i mbush me eksplozivë. Pastaj bombardon Jugun e Libanit dhe Bejrutin Jugor dhe nis ofensivën tokësore, të tretën në 42 vitet e fundit. Represioni i paparë prej dhjetëvjeçarësh ka ngritur në maksimum tensionet në Bregun Perëndimor. Hutit jemenas shkaktuan pështjellime në qarkullimin detar duke gjuajtur me raketë anijet në Detin e Kuq.
Në muajin prill vetëm në sajë të vetëpërmbajtjes së rrallë u evitua një luftë e madhe kur Irani sulmoi Izraelin me raketa dhe dronë në shenjë hakmarrje për vrasjen e lidertit të Hamasit. Irani momentalisht, ndjehet i detyruar të hakmerret për likujdimin e liderit të Hezbollahut dhe goditi përsëri Izraelin. A do të jetë ky shkak që Netanjahu të realizojë ëndërrën e tij të kahershme dhe të bombardojë uzinat bërthamore iraniane edhe përkundër synimit të shprehur të Teheranit dhe Uashingtonit që të evitohen konfliktet mes Iranit dhe Izraelit? Lindja e Afërme është buzë shpërthimit.
Asnjë prej qëllimeve të shpallura luftarake izraelite nuk është realizuar: nuk ka “fitore totale” e cila është premtuar, pengjet nuk janë liruar. Vetëm Netanjahu vazhdon të jetë në pushtet në sajë të veprimeve të tij me nacionalistët militantë dhe partitë e herbejve ultraortodoksë me të cilat është në koalicion.
Kryeministri injoron me këmbëngulje kërkesat që kthimi në shtëpi i 101 pengjeve te jetë prioriteti absolut i kabinetit të tij, por ai nuk është në gjendje të pushojë së marruri me të ardhmen e tij personale. Përe këtë ka shkaqe tërësisht personale sepse e di se çfarë e pret. Jo vetëm shkuarja e mundshme në burg për shkak të tre proceseve korruptive që po zhvillohen kundër tij por edhe për shkak të faktit të përgjegjësisë që përjetoi Izraeli me 7 tetor në orën 6:29 në mënjgez, ndërsa ai ishte në vilën e tij të pushimit në Herzil.
A mund të evitohej lufta? Ronen Bar, shef i agjensisë së sigurisë Shin Bet, e ka paralajmëruar kryeministrin që në muajin korrik të vitit të kaluar se lufta me Hamasin ishte e paevitueshme. Kryeministri ka rënë dakord që Bar t’ia bëjë me dije infromacionet e tij edhe shefit të opozitës. Yair Lapidi në muajin gusht të këtij viti në Top of Fromna, takimi i komisionit civil për hetimin e maskrave të vitit të kaluar – sepse Netanjahu refuzon me këmbëngulje formimin e një komisioni shtetëror – pohoi se kabineti i kryeministrit dhe presidenti Isaac Herzog kanë patur në dispozicion dokumente të besueshme në të cilat konstatohej për “paralajmërime pa precedentë për rreziqe sigurie”. Netanjahu ka vepruar me indiferencë.
Islamistët kanë vlerësuar se Izraeli është politikisht i destabilizuar për shkak të “reformës” së drejtësisë së kryeministrit e cila është reduktuar në përpjekje për të vënë Gjykatën e lartë nën kontrollin e pushtetit civil. Demonstratat e përditëshme për shkak të kërcënimit ndaj demokracisë destabilizuan vendin, sollën tensione dhe dobësuan gatishmërinë luftarake të vendit.
Paralajmërime të ngjashme kryeministri ka patur edhe në fund të muajit gusht të vitit 2023 edhe nga estabilishmenti ushtarak dhe i sigurisë, përfshirë edhe sekretarin e atëhershëm të luftës, gjeneralin Avi Gila. Komiteti i Knesetit për çështje të jashtme dhe të mbrojtjes në muajin shtator 2023 gjithashtu e kanë shqyrtuar situatën. “Implikimet ishin të qarta: Izraeli ishte para një niveli tejet të lartë rreziku”, thotë Lapidi. “Armiqtë tanë besojnë se kanë rast të rrallë për të na sjellë dëme”.
Me sa duket Netanjahu ka rënë vullnetarisht në kurthin e Hamasit. Kontribuoi në rënien e besimit tradicional te ushtria e cila gjithsesi ka pjesën e saj të përgjegjësisë. E paralajmëroi por nuk u suall në përputhje me paralajmërimet. Lejoi qe divizioni elitë të zhvendosej nga Jugu i Izraelit në Bregun Perëndimor vetëm disa ditë para sulmit të Hamasit.
Një vit plot është një periudhë e gjatë që kjo tragjedi të vazhdojë me operacione luftarake. Lufta ka marrë jetët e më shumë se 700 ushtarëve izraelitë, përfshirë edhe pesë kolonelë. Agonia e pengjeve të mbetura dhe familjeve të tyre po vazhdon. Kryeministri në mënyrën më të turpshme nuk u’a vë veshin me qindra mijëra demonstrantëve të cilët nëpër Tel-Aviv dhe Jerusalem e thërrasin “vrasës”.
Hamasi, sipas disa vlerësimeve, ka humbur 10.000 luftëtarë, por xhihadistët që udhëheqin grupin islamik mendojnë se vdekja e tyre dhe e dhjetra mijë civilëve palstinezë është sakrificë e drejtë. Kjo është një luftë në të cilën Netanjahu mes qëndrimit në pushtet dhe jetëve të pengjeve ka zgjedhur pushtetin. Drejtuesi i Hamasit Jahya Sinwar pas një viti luftë nuk mendon se çfarë ka ndodhur me popullin e tij. I mjafton të shohë se çfarë po ndodh me armikun e tij për vdekje, Izraelin. Makthi vazhdon.
*Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
[i] https://www.oslobodjenje.ba/dosjei/kolumne/godinu-dana-apokalipse-987733
