Raundi i parë i negociatave mes SHBA-së dhe Iranit për arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare që do t’i japë fund luftës ka përfunduar me “progres inkurajues”, kanë deklaruar ndërmjetësit, Katari dhe Pakistani.
Në një deklaratë të përbashkët në orët e para të së hënës, Katari dhe Pakistani thanë se palët kishin rënë dakord për një “udhërrëfyes drejt arritjes së një marrëveshjeje përfundimtare brenda 60 ditëve”.
Ministri i Jashtëm i Iranit, Seyed Abbas Araghchi, deklaroi se ishte arritur “progres i madh” drejt përfundimit të konfliktit në Liban.
Memorandumi i Mirëkuptimit (MoU), i nënshkruar javën e kaluar, përfshin një angazhim për ndalimin e luftimeve në “të gjitha frontet” – përfshirë Libanin – si dhe rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.
“Ndërmjetësimi i Pakistanit dhe Katarit ka sjellë progres të madh për t’i dhënë fund Luftës në Liban”, shkroi Araghchi në rrjetet sociale.
“Eksportet e naftës dhe petrokimikateve janë përjashtuar nga kufizimet, bllokada është hequr, një pjesë e aseteve të ngrira është liruar dhe është nisur një plan i madh rindërtimi dhe zhvillimi për Iranin.”
Delegacioni kryesor iranian u largua nga bisedimet në Zvicër të hënën, raportuan mediat iraniane, ndërsa diskutimet teknike mes palëve pritet të vazhdojnë.
Deklarata e përbashkët e ndërmjetësve njoftoi se ishte krijuar një “linjë komunikimi” për të shmangur incidentet dhe keqkuptimet, me qëllim garantimin e kalimit të sigurt të anijeve tregtare përmes Ngushticës së Hormuzit.
Të dyja palët ranë dakord gjithashtu për krijimin e një “qendre dekonfliktimi” mes SHBA-së, Iranit dhe Libanit, të lehtësuar nga vendet ndërmjetëse, për t’i dhënë fund operacioneve ushtarake në Liban.
Araghchi tha se prova e parë e vërtetë do të ishte funksionimi i kësaj qendre dekonfliktimi për Libanin.
Presidenti libanez Joseph Aoun zhvilloi bisedime me zyrtarë të lartë nga SHBA-ja dhe Katari të hënën lidhur me këtë çështje dhe, më gjerësisht, me konsolidimin e armëpushimit në Liban, njoftoi zyra e tij.
Që nga nënshkrimi i Memorandumit të Mirëkuptimit, është shënuar një përshkallëzim i luftimeve mes Hezbollahut dhe forcave izraelite në jug të Libanit, si dhe sulme ajrore izraelite që, sipas Ministrisë së Shëndetësisë së Libanit, kanë vrarë dhjetëra libanezë, përfshirë gra dhe fëmijë.
Një armëpushim i ri mes Izraelit dhe Hezbollahut u shpall të premten. Përplasjet e vazhdueshme dhe sulmet ajrore e shtynë Iranin të njoftonte të shtunën se kishte mbyllur Ngushticën e Hormuzit, megjithëse të dhënat e monitorimit tregojnë se anijet kanë vazhduar të kalojnë nëpër të.
Hezbollahu deklaroi se mbetet i përkushtuar ndaj armëpushimit, por se do të kundërshtojë çdo përpjekje të Izraelit për të “pushtuar territor ose zgjeruar okupimin e tij”.
Grupi njoftoi se luftëtarët e tij ishin përplasur me forcat izraelite që po avanconin drejt zonës së kodrës Ali al-Taher, në periferi të fshatit jugor Kfar Tebnit, nga ku mbikëqyret qyteti i rëndësishëm Nabatieh.
Shefi i Shtabit të Ushtrisë izraelite deklaroi të dielën se Hezbollahu kishte ndërtuar një “fortesë ushtarake nëntokësore” nën këtë kodër dhe se shkatërrimi i saj ishte një nga objektivat kryesore operacionale të forcave izraelite.
Raportohet se luftimet janë zbutur gjatë së dielës, por kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu këmbënguli se ushtria izraelite do të qëndrojë në jug të Libanit për aq kohë sa do të jetë e nevojshme për mbrojtjen e Izraelit verior.
Duke folur përpara fillimit të bisedimeve në resortin zviceran Bürgenstock, negociatori kryesor amerikan, Zëvendëspresidenti JD Vance, tha se Presidenti Trump u kishte kërkuar negociatorëve të “hapnin një kapitull të ri”.
Ai shtoi se, nëse udhëheqja iraniane është e gatshme të heqë dorë nga roli i saj si “nxitëse e paqëndrueshmërisë rajonale” dhe nga “ambiciet për armë bërthamore në afat të gjatë”, atëherë SHBA-ja është “e gatshme të transformojë rrënjësisht marrëdhëniet me atë vend”.
Irani ka këmbëngulur se programi i tij bërthamor ka qëllime paqësore.
Sipas marrëveshjes fillestare të nënshkruar javën e kaluar, Irani duhej të rihapte Ngushticën e Hormuzit, korridorin strategjik detar përmes të cilit kalon rreth 20% e naftës dhe gazit natyror në botë.
SHBA-ja gjithashtu pranoi të heqë bllokadën ushtarake ndaj anijeve që lëvizin drejt dhe nga portet iraniane.
Marrëveshja përfshin edhe një plan rindërtimi prej 300 miliardë dollarësh për Iranin, si dhe heqjen nga SHBA-ja të “të gjitha llojeve të sanksioneve” ndaj tij.
Megjithatë, çështja e programit bërthamor iranian mbetet ende për t’u negociuar.
Të dielën, disa anije dukeshin se po hynin, dilnin dhe kalonin përmes Ngushticës së Hormuzit, sipas të dhënave të faqes së monitorimit detar MarineTraffic, pavarësisht pretendimit të Iranit – të kundërshtuar nga SHBA-ja – se ngushtica ishte mbyllur.
Marrëveshja fillestare kërkonte gjithashtu ndërprerjen e luftimeve në të gjitha frontet, por në Liban sulmet ajrore izraelite kanë vrarë të paktën 67 persona, ndërsa sulmet e Hezbollahut kanë shkaktuar vdekjen e pesë ushtarëve izraelitë.
Izraeli ka këmbëngulur se konflikti i tij me Hezbollahun është i ndarë nga lufta kundër Iranit, të cilën e nisi së bashku me SHBA-në më 28 shkurt.
Libani u përfshi në luftë pak më vonë, kur Hezbollahu, i mbështetur nga Irani, lëshoi raketa drejt Izraelit në hakmarrje për një sulm që vrau Udhëheqësin Suprem të Iranit.
Izraeli u përgjigj me një fushatë bombardimesh në të gjithë Libanin dhe me pushtimin e rreth 5% të territorit të tij në jug, me synimin për të larguar luftëtarët e Hezbollahut nga kufiri verior i Izraelit. Autoritetet izraelite kanë deklaruar se nuk kanë ndërmend të tërhiqen.
Që nga 2 marsi, të paktën 4,106 persona janë vrarë në Liban, sipas Ministrisë së Shëndetësisë së vendit. Statistikat e saj nuk bëjnë dallim mes luftëtarëve dhe civilëve.
/Argumentum.al
