Shtëpia e Bardhë vazhdon të pretendojë suksese të mëdha në operacionet e saj të vazhdueshme në Iran, të cilat tani kanë arritur në një muaj. Objektivat e luftës duket se ndryshojnë vazhdimisht, por sa i suksesshëm ka qenë Uashingtoni deri më tani?
Ka kaluar një muaj që kur SHBA-të dhe Izraeli qëlluan breshërinë e parë në Iran, duke nisur një luftë që ka destabilizuar rajonin, ka prishur zinxhirët globalë të furnizimit dhe ka shkaktuar një krizë ndërkombëtare të çmimeve të naftës, ndërsa sulmet ndaj infrastrukturës energjetike vazhdojnë dhe transporti detar mbetet i mbyllur përmes Ngushticës strategjike të Hormuzit.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, përcaktoi pesë objektiva që Uashingtoni duhet të arrijë përpara se t’i japë fund luftës me Iranin. Por tani, një muaj më vonë, ai ka sugjeruar se SHBA-të së shpejti mund të “përfundojnë” operacionin e tyre, pavarësisht se disa nga qëllimet e tij kryesore mbeten të pacaktuara ose të paplotësuara.
Sipas shumicës së të dhënave, sulmet amerikane dhe izraelite kanë degraduar ndjeshëm aftësitë ushtarake të Iranit dhe kanë vrarë dhjetëra udhëheqës të lartë. Por, këto suksese taktike nuk përkthehen domosdoshmërisht në arritjen e të gjitha qëllimeve strategjike të presidentit.
Disa nga objektivat e tij janë të vështira për t’u arritur dhe nëse SHBA-të largohen me qëllime të papërfunduara dhe me Gardën Revolucionare Islamike paraushtarake të Iranit ende në pushtet, Trump mund të përballet me pasoja politike në vend dhe pasoja globale për atë që u arrit në vendimin e tij për të nisur një luftë të zgjedhur që përmbysi Lindjen e Mesme dhe tronditi ekonominë globale.
Presidenti i SHBA-së ka këmbëngulur vazhdimisht se operacionet në Iran po i tejkalojnë parashikimet si në sukses ashtu edhe në afate kohore. Ja një vështrim mbi objektivat e përcaktuara nga Trump dhe se ku qëndrojnë ato.
‘Degradim i plotë i aftësisë raketore iraniane’
Një nga qëllimet kryesore të përcaktuara nga presidenti amerikan në Iran ishte shkatërrimi i raketave të tyre dhe “shkatërrimi i industrisë së tyre raketore përtokë”.
Administrata thotë se aftësia është degraduar ndjeshëm, por Irani ende po lëshon raketa dhe dronë, duke përfshirë një seri breshërish ndaj Izraelit, ndërsa Trump pretendoi se negociatat me Iranin ishin duke u zhvilluar.
Trump tha në Shtëpinë e Bardhë të enjten se rreth 90% e raketave dhe lançuesve të Iranit janë shkatërruar, dhe se dronët dhe fabrikat ku prodhohen dronët dhe raketat “janë shumë të shkatërruara”.
Megjithatë, gjatë javës së kaluar, sulmet iraniane duket se janë intensifikuar, me Teheranin që qëllon rregullisht breshëri dronësh dhe raketash të përparuara drejt Izraelit dhe shteteve fqinje të Gjirit Arabik që strehojnë baza amerikane.
Në prag të një muaji të luftës, një sulm me raketa ndaj një baze ushtarake amerikane në Arabinë Saudite të premten plagosi 10 trupa amerikane dhe dëmtoi disa aeroplanë, sipas zyrtarëve amerikanë që folën me AP në mënyrë anonime.
‘Shkatërroni bazën industriale të mbrojtjes së Iranit’
Para javës së kaluar, presidenti amerikan dhe administrata e tij ndonjëherë e rendisnin këtë si një objektiv të pavarur, duke e përshkruar si një qëllim për të “shembur industrinë e tyre të raketave”.
Herë të tjera, kjo ka rënë nga lista. Pentagoni në përgjithësi e ka përfshirë atë në objektivin e parë të shkatërrimit të aftësisë raketore të Iranit.
Komanda Qendrore e SHBA-së ka thënë se objektivat e saj për sulme në Iran kanë përfshirë prodhimin e armëve dhe impiantet e prodhimit të raketave dhe dronëve. Megjithatë, sulmet iraniane kundër fqinjëve të saj të Gjirit dhe Izraelit vazhdojnë, me zyrtarët në Teheran që pretendojnë se mund të vazhdojnë të luftojnë për aq kohë sa të duhet.
Analistët thonë se Irani ka prodhuar dhe grumbulluar armë në masë në përgatitje për një luftë të tillë për shumë vite, duke vënë në dukje se objektivi i Trump është jorealist pasi këto armë, veçanërisht dronët, mund të prodhohen në objekte relativisht të vogla në sasi të mëdha. Është gjithashtu e paqartë se sa prej këtyre objekteve ekzistojnë.
‘Eliminoni marinën dhe forcën e tyre ajrore’
SHBA-të dhe Izraeli shpejt vendosën epërsi ajrore në qiellin mbi Iranin, ku kanë fluturuar kryesisht të pakontestueshëm. Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, tha të enjten se Uashingtoni ka dëmtuar ose shkatërruar më shumë se 150 anije iraniane gjatë gjithë luftës.
Pasi një nëndetëse amerikane torpedoi dhe fundosi një anije luftarake iraniane në fillim të marsit, dy anije të tjera iraniane – IRIS Bushehr dhe IRIS Lavan – u ankoruan në Sri Lanka dhe Indi dhe kërkuan ndihmë nga të dy vendet.
Nuk ka pasur asnjë tregues nga SHBA-të se ato janë fundosur ose kapur që atëherë.
Garda Revolucionare e Iranit ka marinën e vet që mbështetet gjithashtu në anije më të vogla për të kryer sulme të shpejta dhe për të hedhur mina.
Nuk është e qartë se sa nga kjo forcë ka mbetur ose nëse ka vendosur ndonjë minë, por raketat iraniane vazhdojnë të pengojnë transportin detar përmes ngushticës së Hormuzit.
‘Duke mos e lejuar kurrë Iranin të afrohet as edhe më shumë me kapacitetin bërthamor’
Trump bëri një kthesë dramatike gjatë vitit të kaluar pasi deklaroi se SHBA-të e kanë “zhdukur” programin bërthamor të Iranit në qershor, vetëm që ndihmësit e tij të paralajmëronin se Irani ishte vetëm disa javë larg nga blerja e një bombe për të justifikuar operacionet aktuale.
Media shtetërore iraniane tha se objektet e saj bërthamore u sulmuan të premten. Një uzinë uji e rëndë dhe një uzinë prodhimi të kekëve të verdhë u goditën dhe Izraeli më vonë konfirmoi se ishte pas sulmeve.
Izraeli kishte njoftuar më parë sulme ndaj objektivave të tjerë të lidhur me armët bërthamore, përfshirë vrasjen e një shkencëtari të shquar bërthamor iranian.
Një nga pyetjet më urgjente në luftë është nëse Trump do të kërkojë të sekuestrojë ose shkatërrojë rreth 440 kilogramë uranium të pasuruar që ka Teherani, i cili potencialisht mund të përdoret për një armë bërthamore.
Për herë të parë të hënën, Trump tha se SHBA-të do të merrnin uraniumin, i cili besohet se është varrosur thellë nën një strukturë malore.
Ai tregoi se kjo do të ndodhte nëse Uashingtoni do të bënte një lloj marrëveshjeje me Iranin që SHBA-të ta merrnin atë. Pa lejen e Iranit, sekuestrimi i tij do të ishte një mision i rrezikshëm, thonë ekspertët, dhe do të kërkonte një vendosje të konsiderueshme të trupave amerikane në vend.
‘Mbrojtja, në nivelin më të lartë, e aleatëve tanë të Lindjes së Mesme’
Trump, në një postim të kohëve të fundit në Truth Social, shtoi një objektiv të pestë për SHBA-në: “Mbrojtja, në nivelin më të lartë, e aleatëve tanë të Lindjes së Mesme, duke përfshirë Izraelin, Arabinë Saudite, Katarin, Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahreinin, Kuvajtin dhe të tjerë. Ngushtica e Hormuzit do të duhet të ruhet dhe të kontrollohet, sipas nevojës, nga kombe të tjera që e përdorin atë – Shtetet e Bashkuara nuk e bëjnë!”
SHBA-të tashmë mbajnë mijëra trupa në baza dhe instalime të tjera në rajon.
Nuk është e qartë se sa më tej është i gatshëm të shkojë Trump për të mbrojtur aleatët e Lindjes së Mesme nga kërcënimet, dhe Irani është ende në gjendje të sulmojë ato vende. Gjithashtu nuk është e qartë se sa larg janë të gatshme të shkojnë SHBA-të për ta mbajtur të hapur Ngushticën e Hormuzit.
Trump është lëkundur nëse SHBA-të duhet të marrin një rol në kontrollin e saj. Ai ka zgjatur përsëri një afat për Iranin për të rihapur Ngushticën e Hormuzit ose do të përballet me sulme ndaj termocentraleve të tij, duke u dhënë atyre tani afat deri më 6 prill.
Trump ka folur për ndryshimin e regjimit që nga fillimi i luftës, duke inkurajuar popullin iranian të “marrë përsipër” qeverinë e tyre pasi Izraeli, i ndihmuar nga SHBA-të, nisi sulme që vranë Udhëheqësin Suprem të Iranit, Ali Khamenei, dhe shumë nga udhëheqësit e lartë të tij.
Administrata Trump nuk e ka deklaruar kurrë në mënyrë të qartë ndryshimin e regjimit si një objektiv në Iran, pavarësisht se e ka bërë të qartë se dëshiron t’i japë fund mbretërimit 47-vjeçar të teokracisë shtypëse.
Trump tha të enjten në Shtëpinë e Bardhë se regjimi është “kryesisht i shkatërruar”.
“Mund të thuash vërtet se kemi ndryshim regjimi sepse ata janë vrarë”, tha ai në një intervistë me transmetuesin amerikan Fox News.
Tani Uashingtoni pretendon se po zhvillon bisedime me elementë të së njëjtës qeveri iraniane, ndërsa synon t’i japë fund shpejt konfliktit dhe të rihapë Ngushticën e Hormuzit për trafikun detar. Megjithatë, Irani vazhdon të këmbëngulë publikisht se nuk po negocion me Shtëpinë e Bardhë.
Dhe shpresat fillestare të Trump për popullin iranian duket se do të vazhdojnë të paplotësuara.
/Argumentum.al
