Pozicioni i Shqipërisë si vendi pritës i samitit të NATO-s vitin e ardhshëm është vënë në pikëpyetje për shkak të dështimit të vendit për të përmbushur objektivat kryesore të shpenzimeve.
Euronews raportoi më herët se projektdokumenti i përfundimeve për samitin e NATO-s, që do të mbahet javën e ardhshme në Ankara, nuk përmend mbajtjen e samitit të ardhshëm në Shqipëri, megjithëse vendndodhja ishte njoftuar më parë.
Mospërfshirja e kësaj reference në deklaratën përfundimtare të samitit është një veprim i qëllimshëm nga zyrtarët e NATO-s për t’i bërë presion Shqipërisë që të rrisë angazhimin e saj.
Një burim i NATO-s konfirmoi të mërkurën se situata nuk ka ndryshuar dhe se aleanca po i dërgon një “mesazh të fortë” Tiranës se vendi mund ta humbasë të drejtën për të pritur samitin, nëse “nuk rrit angazhimin dhe shpenzimet”.
Në samitin e vitit të kaluar në Hagë, vendet e NATO-s ranë dakord të rrisin ndjeshëm shpenzimet për mbrojtjen në 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) deri në vitin 2035. Megjithatë, me shpenzime aktuale prej rreth 1,49% të PBB-së, Shqipëria është ende larg edhe objektivit të mëparshëm të NATO-s prej 2%.
Shqipëria nuk është e vetmja në këtë situatë. Edhe Sllovenia dhe Çekia janë identifikuar si vende që nuk po kontribuojnë mjaftueshëm në forcimin e mbrojtjes kolektive. Megjithëse të dyja figuronin në raportin e NATO-s për vitin 2025 si vende që kishin arritur nivelin prej 2%, burime të NATO-s i thanë Euronews se këto shifra nuk ishin të sakta.
Shtetet e Bashkuara kanë kritikuar aleatët që, sipas tyre, po mbeten prapa në shpenzimet për mbrojtjen dhe kërkojnë prova se vendet janë në një rrugë “të besueshme” për të arritur objektivin prej 5% brenda afatit të rënë dakord.
Vendet evropiane nuk mund të vazhdojnë më të jenë “përfitues falas” të arkitekturës së mbrojtjes, deklaroi ambasadori i SHBA-së në NATO, Matthew Whitaker, para gazetarëve të mërkurën.
“Ka pasur vende në NATO që kanë përfituar nga taksapaguesit amerikanë pa kontribuar proporcionalisht, dhe kjo duhet të marrë fund,” tha Whitaker.
Të 32 vendet anëtare të NATO-s do të mblidhen në Ankara, ku Turqia do të presë samitin vjetor nga 7 deri më 9 korrik. Presidenti amerikan Donald Trump konfirmoi javën e kaluar se do të marrë pjesë, ashtu si edhe Sekretari i Shtetit Marco Rubio.
Në samit do të marrë pjesë gjithashtu presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy, si edhe udhëheqësit e Katarit, Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Bahreinit.
/Argumentum.al
