Sfidat globale duhet të adresohen në mënyrë kolektive. Në kohë krize, ne e shohim më qartë rëndësinë e solidaritetit dhe multilateralizmit. Në 3 vitet e fundit jemi përballur me sfida globale shëndetësore, ekonomike dhe mjedisore të cilat kërkojnë një qasje shumëpalëshe.
COVID-19 e goditi botën në një kohë kur multilateralizmi po shfaqte shenja dobësie, me tensionet gjeopolitike dhe mosbesimin që karakterizon marrëdhëniet ndërkombëtare. Përballja me virusin dhe sfidat për trajtimin e tij dhanë shembuj të bashkëpunimit, solidaritetit, multilateralizmit.
Tërmeti apokaliptik i 6 shkurtit në Turqi dhe Siri u shfaq para njerëzimit si një sfidë, që vuri në provë solidaritetin. Këto kohë sfiduese duket se po nxjerrin në pah më të mirën e njerëzimit. Në intervistë për Grupin Mediatik të Kinës, gazetarja Marjana Doda, kryeredaktore e portalit online “Argumentum.al” ndalet tek solidariteti dhe multilateralizmi në epokën globale
Intervistoi: Eda Merepeza
CMG: Rruga që duhet të ndjekim për të ecur përpara është më shumë bashkëpunim, më shumë solidaritet ndërmjet kombeve dhe qeverisje më demokratike brenda vendeve. Përballë një të keqeje të përbashkët a zbulojmë të mirën e përbashkët?
Marjana Doda: Në një kohë kur ngjarjet globale ndikojnë gjithnjë e më shumë në jetën tonë të përditshme, përgjigja duhet të jetë kolektive dhe shumëpalëshe. Është ajo që e quajmë multilateralizmi.
Aktualisht bota ndodhet përballë një krize tjetër globale ekonomike dhe angazhimi duhet të jetë dhe përballë kësaj sfide me një përgjigje kolektive. Per kete Organizatat e formuara në fund të Luftës së Dytë Botërore, si OKB-ja, Banka Botërore, Fondacioni Monetar Ndërkombëtar (FMN) përbëjnë thelbin e multilateralizmit, pasi ato synojnë të përfshijnë të gjithë të shteteve të botës si anëtarë.
Megjithatë, sfidat globale në rritje kërkojnë më shumë qeverisje shumëpalëshe dhe bashkëpunim ndërkombëtar të bazuar në rregulla.
CMG: Edhe përgjigja e Kombeve të Bashkuara ka qenë sidomos ndaj shteteve në vështirësi, sa i përket fatkeqësive natyrore, por dhe nga ana ekonomike.
Marjana Doda: Sfidat globale në rritje kërkojnë përgjigje shumëpalëshe të menjëhershme, siç ishte pandemia COVID-19, që paralizoi jetën politike, sociale dhe ekonomike
CMG: Covid 19 ishte dhe një ngjarje e panjohur më pare, pavarësisht se epidemitë kanë ndodhur, siç ishte para një shekulli i ashtuquajturi “gripi spanjoll”. Por tashmë bota është më e organizuar me organizmat ndërkombëtare, shoqërinë civile apo vetë qytetarët, si pjesë e nismave dhe veprimtarive
Marjana Doda: Rasti i pandemisë Covid 19 kërkonte angazhimin jo vetëm institucional ndërkombëtar, por dhe angazhimin e secilit prej nesh. Media ka bërë një punë të jashtëzakonëshme në informimin përballë kësaj sfide globale shëndetësore.
Përballë një emergjence serioze globale të shëndetit publik që kërcënonte jetën e njeriut dhe sigurinë e shëndetit publik, askush nuk mund të ishte imun. Për ta luftuar atë, ishte e nevojshme jo vetëm të merren masa parandaluese, por një veprim kolektiv dhe një koordinim global.
CMG: Krizat globale kërkojnë shembuj solidariteti në bashkëjetesën njerëzore. Sfida e madhe e pandemisë së koronavirusit me të panjohurat dhe të papriturat e saj a nxorri në pah anën solidare të njerëzimit?
Marjana Doda: Përgjigja mbarëbotërore ndaj Covid 19 tregoi që duke punuar së bashku jo vetëm që mund të përballojmë një sfidë të tillë siç ishte emergjenca botërore, por dhe mund ta kapërcejmë atë. Kjo ishte e papritur dhe e panjohur për secilin prej nesh ndaj paralizoi jetën. Ndaj të gjithë bashkë, duke lënë mënjanë ndasitë politike, sociale dhe ekonomike ndërmjet shteteve luftuan këtë pandemi. Pa angazhimin e vendeve të mëdha nëpërmjet ofrimit të kiteve sanitare, stafeve mjekësore dhe më pas vaksinave, do të ishte i pamundur trajtimi dhe mundja e virusit.
CMG: Nëse do t’i rikthehemi asaj periudhe ka patur momente të vështira dhe brenda rajonit tonë. Një nga këto momente ishte kur qeveria shqiptare vendosi të ndihmonte Kosovën, ku kishte mungesa të vaksinave, duke i dërguar atje. Po ashtu ndihma që erdhi në Shqipëri nga Kina jo vetëm me kite, por dhe një numër të konsiderueshëm vaksinash, me të cilat u imunizua pjesa më e madhe e shqiptarëve.
Marjana Doda: Mua më ka bërë përshtypje në atë periudhë solidariteti që Kina i ofroi gjithë botës. E gjendur përballë një epidemie të brendshme në një luftë të jashtëzakonëshme për të mbrojtur popullsinë kineze, në asnjë mënyrë nuk ndaloi së pari vetëm brenda kufijve të saj, por e kapërceu dhe kontinentet. Kjo ishte një ndihmë e jashtëzakonëshme për Ballkanin dhe Europën. Mund të kujtojmë ndihmën që Kina i adresoi menjëherë Italisë me stafe mjekësore, vaksina dhe ndihma për të luftuar këtë pandemi që goditi rëndë veçanërisht zonën e Lombardisë. Për fat të keq në atë kohë Europa po vegjetonte.
Por edhe Ballkani e ka prekur ndihmën e Kinës, madje jo vetëm shtetet ballkanike por dhe Kroacia që është vend i Bashkimit Europian.
CMG: Kanë qenë momente vërtet të bukura që tani i kujtojmë siç ishte rasti i Italisë në pandemi që ishte gati në kolaps sistemi shëndetësor dhe Shqipëria, me gjithë pamundësitë e veta dërgoi ndihmë me stafin mjekësor që punoi në spitalet italiane. Madje autoritetet e larta italiane e vlerësuan këtë. Këto janë shembuj pozitive në periudha të vështira.
Marjana Doda: Solidariteti nga shtete të vogla në raste të tilla nxisin te shtetet e mëdha një solidaritet edhe më të madh. Shqipëria dërgoi në Itali 30 mjekë dhe infermierë nga më të mirët që kishim, por dhe shtetet e tjera që duke pare një vend të vogël që sensibilizoi përballë një të keqeje kaq të madhe, ndikoi tek ata. Kur flasim për solidaritet flasim për një përgjigje shumëpalëshe dhe sipas meje Kina është pioniere e multilateralizmit.
CMG: Tërmeti tragjik në Turqi dhe Siri është një sprovë tjetër për solidaritetin njerëzor. Ofrimi i ndihmës për zonat e prekura në operacionet e kërkim-shpëtimit shmangu vdekjen e mijëra vetëve. Solidariteti i komuniteti ndërkombëtar me këto dy vende të prekura nga tërmeti a shtron nevojën e krijimit të mekanizmave të reja të bashkëpunimit?
Marjana Doda: Si në rastin e pandemisë dhe të fatkeqësive natyrore si tërmeti apo cunami, ka patur një bashkërendim dhe bashkëpunim global. Ky solidaritet global herë- herë matet me madhësinë e një shteti dhe jo me fatkeqësinë që ndodh. Në rastin e tërmetit të Turqisë ishte vërtet apokaliptik sepse ka marrë me mijëra jetë njerëzish, por e gjithë vëmendja në javën e pare dhe solidariteti ishte kundrejt Turqisë. Me të drejtë, por të mos harrojmë që u prek dhe Siria. Në Siri situata është pak eksplicite sepse prej një dekade vendi është në luftë, por me luftën më të madhe ata po përballen sot dhe nga neglizhenca njerëzore.
Ky solidaritet, të cilin e mbarë bota e ka treguar here pas here, nuk duhet të mungojë në pamundësinë në të cilën ndodhet aktualisht Siria. Mendoj se ky tërmet duhet përdorur në rrugë gjeopolitike dhe diplomatike, ndoshta për t’i dhënë fund dhe luftës. Për shkak të situatës në këtë vend ishte gati e pamundur hyrja e ndihmave humanitare, por duhej një përgjigje imediate dhe organizatat humanitare të jepnin ndihmën që meritonin dhe sirianët.
CMG:Si i gjykoni shqiptarët në marrëdhënie me solidaritetin ?
Marjana Doda: Shqiptarët e kanë treguar solidaritetin në çdo kohë, pavarësisht mundësive të tyre ekonomike, apo sa i fuqishëm është ky vend populli shqiptar e ka treguar zemrën e madhe që ka përballë çdo fatkeqësie. E tregoi në kohën e tërmetit të 2019, apo aktualisht përballë tërmetit në Turqi ku në sheshet e qyteteve të Shqipërisë shikojmë njerëz të organizuar vullnetarisht për të mbledhur ndihma dhe fonde. Madje disa qytetarë janë shprehur se nëse është e nevojshme do të hapin dhe dyert e shtëpive të tyre për të mirëpritur familjet e prekura nga tërmeti.
Ky solidaritet dhe përgjigja shumëpalëshe përballë sfidave globale të mos ndodhë vetëm kur ka fatkeqësi të kësaj natyre, sepse këto janë raste ekstreme dhe përgjigja është po aq e madhe. Kjo është e mira që tregon solidariteti që ne së bashku mund të bashkëpunojmë për një botë më të mire. Të mos harrojmë se jemi përballë krizës klimatike, ndaj së bashku, duke përdorur solidaritetin dhe multilateralizmin të shmangim këto katastrofa./CRI
