Zoran Vitas-Veçernji List[i]
Ushtria polake ka 210.000 deri 216.000 pjestarë aktivë, planifikojnë rritjen deri në 230.000 ushtarë deri në fund të vitit 2025 dhe në synimin afatgjatë deri në 300.000 ushtarë.
Polonia po përgatitet të lëshojë 235.000 thirrje për vlerësim ushtarako-mjeksor të detyruar, duke nisur që nga janari i vitit të ardhshëm. Qëllimi i këtij vlerësimi është të konstatohet aftësia fizike dhe gatshmëria mendore e qytetarëve për shërbim ushtarak potencial. Sipas gazetës polake “Wyborcza”, thirjet do të përfshijnë jo vetëm meshkujt e moshës tipike për rekrutim, por edhe gra dhe persona më të moshuar se 50 vjeç, si pjesë e studimit të gjërë të gatishmërisë së kombit për mbrojtjen. Do të ftohen të përfshihen edhe meshkuj dhe një grupim i veçantë grash më të moshuara se 19 vjeç. Pasi të paraqiten para komisionit lokal mjeksor, këto persona do të kalojnë për vlerësim fizik dhe bisedë me përfaqësuesin ushtarak. Sipas portalit Defence24, në fund të muajit qershor të këtij viti ushtria polake kishte afro 153.800 ushtarë profesionistë dhe 19.600 rekrutë. Gjithashtu, afro 37.000 ushtarë në shërbim të Mbrojtjes Territoriale. Në rast kërcënimi lufte, këto numura mund të rriten ndjeshëm si rezultat i mobilizimit të popullsisë civile.
Duke filluar që në vitin e kaluar qeveria polake po përgatitet për këtë skenar duke ofruar kurse javore trajnimi në Akademinë ushtarake të forcave tokësore. Programi, i cili është i hapur për të gjithë qytetarët nga mosha 18 deri 60 vjeç, ofron trajnim bazë gjë që nënkupton edhe qitje, njohje hartash dhe aftësi taktike, nëpërmjet një pagesë prej 6.000 zlloti. Megjithatë, pjesëmarrja ishte e kufizuar: anketat tregojnë se 54% e polakëve nuk planifikojnë të marrin pjesë, ndërsa vetëm 34% janë të gatshëm të jenë vullnetarë. Pa marrë parasysh një gjë të tillë, këto lëvizje të administratës polake sinjalizojnë qartësisht ambicjen. Polonia dëshiron të bëhen antarja më e fuqishme ushtarake e NATO-s.
Para disa ditësh, Karol Nawrocki, presidenti i sapozgjedhur i Poloninë në fjalimin e tij inaugurues shpalli ambicjen që ushtrinë polake t’a shndërojë fuqi udhëheqëse të NATO-s brenda territorit të Bashkimit Europian. “Si president, do të mbështes të gjitha përpjekjet për mdoernizimin e ushtrisë polake dhe do të këmbëgul t’a bëjmë forcën më të madhe të NATO-s në Europë”- tha ai, duke shtuar se “Nuk do të lejojë kalim të kompetencave shtesë në Bruksel, në mënyrë të veçantë në fusha që nuk janë të parashikuara me marëveshjet europiane”. Por ashtu, sipas tij, Polonia mund të luajë një rol qendror në forcimin e aftësive mbrojtëse të krahut lindor të Aleancës. Dy vite më parë, një deklaratë të ngjashme ka bërë edhe ministri i tanishëm polak i mbrojtjes Mariusz Błaszczak. “Në një afat prej dy vitesh do të krijojmë forcën më të madhe ushtarake në Europë; i veti kusht është se ky proces nuk duhet të ndërpritte kurrsesi”- tha atëherë Błaszcaku. Kështuqë është e qartë se fjalët e Nawrockit nuk janë vetëm deklarata retorike e një politikni që sapo ka ardhur në detyre, por përbëjnë një program politik në vazhdim e sipër.
Momentalisht Polonia ka një prej ushtrive më të mëdha në BE e cila numuron 210.000 – 216.000 pjestarë aktivë. Varshava planifikon të rritë numurin në 230.000 pjestarë deri në fund të vitit 2025, dhe për një periudhë afagjatë deri në 300.000. Kjo shifër është e krahasueshme me ushtritë europianë si forcat e armatosura të Gjermanisë dhe Francës. Polonia gjithashtu udhëheq në NATO për nga shuma e ndarë në raport në PBB-në, në masën 4,12 përqind në vitin 2024, ndërsa planifikon t’a rritë në 4,7-5 përqind që këtë vit. Kjo është shumë më tepër se mesatarja e aleancës eila ndan 2 përqind të PBB-së. Në shumë absolute, blerja e armatimeve nga ana e Polonisë në vitin 2024 arriti shifrën 35,2 milirdë euro, përfshirë edhe kontrata për tanke dhe helikopterë, sisteme të mbrojtjes antiajrore dhe avionë. Për këtë është interesante edhe përzgjedhja e ministrisë polake të mbrojtjes dhe ushtrisë. K2 Black Panter është një prej tankeve më të avancuar në botë. E ka zhvilluar kompanina koreanojugore Hyndai Rotem në përputhje më kërkesat më të reja të cilat automjetet e blinduara mund të polotësojnë. Topi i saj 120 mm mund të arrijë shpejtësinë e qitjes në 10 predha në minutë, në sajë të sistemit automatik të mbushjes. Përveç këtyre automjeteve të korracuara, në Poloni vitin e kaluar erdhën 116 tanke amerikanë M1A1 Abrams të porositura vitin e kaluar dhe ndërkohë janë porositur edhe 250 tanke të reja të tipit M1A2 SEPPv3 Abrams. Seria e parë prej 28 tankesh M1A2 SEPv3 ka ardhur në Poloni në muajin janar të vitit 2025. Kjo kontratë kap shumën 4,8 miliardë dollarë.
Lajmi i fundit flet për faktin se Polonia këmbëngul të modernizojë flotën e saj të avionëve luftarakë, Ministria polake e mbrojtjes kombëtare ka nënshkruar marrëveshje me ShBA-të mbi shtesat në 48 avionët e saj luftarakë F-16 C/D Block 52+ në standartin F-16V. Marrëveshja të cilën Lokhed Martin si ekzekutor kryesor i punimeve, do të plotësojë në bashkëpunim me industrinë e mbrojtjes ka vlerën neto rreth 3,8 miliardë dollarë. “Para më shumë se 20 vitesh, paraardhësi jonë ka zgjedhur avionin i cili do të zëvendësonte pajsijet postsovjetike që kishim atëherë në flotën luftarake polake. Zgjodhëm F-16. Njëzet vitet në vazhdim, F-16 mbrojtën qiellin polak, morën pjesë në misione jashtë vendit, përfshirë edhe policinë ajrore mbi shtetet balltike, dhe ishim të shpërndarë kudo që na e kërkonin aleatët. Duhet të përmirësojmë aftësitë vëzhguese (të avionëve), komunikimin dhe integrimin me F-35, Abramsët dhe Apashët, sie dhe aftësinë e tyre të veprimit në cilëndo fushë, tha Władysław Kosiniak-Kamysz, zëvendëskryeministër dhe ministër i mbrojtjes kombëtare në ceremoninë e nënshkrimit me 13 gusht.
Njëkohësisht, aftësitë momentale të flotës polake F-16 “janë të pamjaftueshme për zgjidhjen e kërcënimeve” me të cilat përballet vendi, tha Kosiniak-Kamyszi duke i’u referuar invazionit rus në Ukrainën fqinjë me Poloninë. Dhe këtë modernizim do ta bëjë në Military Aviation Works Nr. 2, poligonin e vendosur në Bydgoszczu-Poloni, si pjesë e grupimit shtetëror PGZ. Nga këto kontrtata shihet sesi ambicjet polake shkojnë edhe mbi furnizimin e thjeshtë me armë, ata duan të jenë qendër lokale për mirambajtjen e armëve të tilla si dhe duan të marrin përsipër edhe prodhimin e tyre. Përshembull, tanket koreanojugore do të përfshijnë dhe variantin K2PL të prodhuar në Poloni si pjesë e bashkëpunimit industrial. Në shoqërinë polake ekziston dakordësia rreth nevojës për armatosjen dhe rritjen e forcave të armatosura. Rreth 72 dhe 76 përqind e polakëve mbështet rritjen e shpenzimeve buxhetore për mbrojtjen. Ka rëndësi të theksohet se buxheti polak për mbrojtjen është tejet më i madh se buxheti i vendeve të tjera europiane, gjë që pasqyron preferencën e qartë të qytetarëve për investime në siguri në raport me nevojat civile. Konsensusi vjen mga majtas dhe djathtas, si dhe në spektrin politik polak të qendrës. Kjo pasqyrohet si te presidenti i ri polak ashtu edhe te kryeministri Donald Tusk. Në mesin e muajit korrik, gjenerali Alexus G. Grynkewich, Komandanti i përgjithshëm i forcave të NATO-s në Europë, SACEUR, deklaroi se NATO-ja duhet të përgatitet për mundësinë e konfliktit të njëkohëshsëm luftarak me Rusinë dhe me Kinën deri në vitin 2017. Pak më pas, Tusku në një konferencë për mediat të hënën e kaluar në qytetin verior të Poloninë Bydgoszczu tha se “sinjalet se duhet të jemi të gatshëm për skenarë të ndryshëm për dy vitet e ardhshme merren seriozisht”. “Do të jemi të gatshëm, dhe për këtë ju premtoj në mënyrë të padyshimtë”, deklaroi ai. Tha gjithashtu se procesi i modernizimit të ushtrisë polake dhe i prodhimit të armëve ka nisur “me perspektivë afatgjatë… por duhet të jemi të gatshëm për të gjithë detajet e mundshme para vitit 2027”. Tusku shtoi se ka shumë rëndësi “të arrihet aftësia e plotë mbrojtëse, gjithashtu në konsultime me aleatët” dhe se manovrat ushtarake, “Iron Defender”, të realizuara sëbashku me vendet aleate në Poloni në muajin shtator, do t’i shërbejnë këtij synimi. Pohoi se fillimi i mundshëm i “negociatave të vërteta” mes Rusisë dhe Ukrainës me pjesëmarrjen e Shteteve të Bashkuara “mund t’a ndryshojë situatën në vetë Ukrianën, por me siguri nuk ka për të ndryshuar vlerësimin e përgjithshëm të politikës ruse dhe të situatës në rajonin tonë”. “Pa marrë parasysh skenarin ukrainas, Polonia, NATO-ja dhe Bashkimi Europian duhet të jenë të gatshëm sëbashku për çdo kërcënim potencial ose agresion nga lindja”- tha Tusku.
Gjithashtu, Tusku, gjatë takimit të komandantët ushtarakë dhe drejtuesit e institucioneve teknike, theksoi se ingjinjerët polakë do të luajnë rol kyç në realizimin e sigurisë së vendit. “Jo vetëm komandantët dhe drejtuesit e institucioneve, por edhe ingjinjerët e rinj dhe programuesit janë pasuria e ushtrisë polake. Siguria e vendit tonë, si në mënyrë afatshkutër, ashtu edhe afatgjëtë, do të varet kryesisht nga ajo se çfarë krijohet në kokat tona. Sot luftën e fitojnë ato ushtri që janë më të mënçura dhe të armatosura më mirë, tha Tusku. Para kësaj, gjatë vizitës në Institutin teknik të forcave ajrore, Tusku deklaroi se fitoren në konfliktet e kohëve moderne e marrin ato ushtri që i’a kalojnë kundërshtarëve të tyre edhe teknikisht edhe intelekualisht. Theksoi se në mënyrë që të sigurohet siguria e ardhshme, ushtria polake duhet të jetë jo vetëm e pajisur më mirë, por edhe teknologjikisht më e përparuar. Sipas organizatës SIPRI e cila ndjek sasinë e armëve në botë, shpenzimi ushtarak polak është rritur me 34 përqind në vitin 2024, ka kapur shifrën 38 miliardë dollarë, gjë që përbën 4,2 përqind të PPB-së, ngarkesa më e madhe buxhetore në Europën e Mesme dhe Perëndimore dhe diçka mbi synimin prej 4 përqind që qeveria e ka shpallur për vitin 2023. Ngarkesa buxhetore polake është rritur me 0,9 pikë mes viteve 2023 dhe 2024. Shpenzimi i saj në vitin 2024, pjesërisht është financuar nga fonde jashtëbuxhetore të krijuara në vitin 2022. Ky fond me shumicën e tij është i financuar nga obligacionet shtetërore.
Think-thanku amerikan RAND Corporation parqiti para pak kohësh vlerësimin e tij për modernizimin e ushtrisë polake e cila përputhet me këto vlerësime. Por dhanë edhe disa sugjerime. Sipas tyre, ministria amerikane e mbrojtjes duhet të mirëmbajë dhe të vëzhgojë forcimin e përkohëshëm të pranisë ushtarake në Poloni për një periudhë aafatshkurtër dhe afatmesme, në mënyrë që të forcohet kundërpërgjigja, gjë e cila do t’i jepte mundësinë Polonisë të përfundonte modernizimin dhe përmirësimin e aftësive gatishmërisë ndërvepruese. Kjo do të maksimalizonte kthimin e investimeve të rëndësishme amerikane dhe do do t’u jepte mesazh aleatëve të tjerë europianë se Shtetet e Bashkuara vlerësojnë lart marrjen e përgjegjësive për sigurinë rajonale.
Gjithashtu, Shtetet e Bashkuara duhet të identifikojnë mundësitë që të ndihmojnë në përshpejtimin e blerjes nga ana e Polonisë të sistemeve amerikane të armatimeve, të rritin financimin e huave direkte, të mbështesin trajnimin e njësive të reja dhe të zëvendësojnë kufizimet potenciale në faktorët kyç. Bashkësia amerikano-europiane EUCOM duhet të vazhdojë të bashkëpunojë me ministrinë polake të mbrojtjes kombëtare në mënyrë që të kuptohet më mirë implimi për kundërpërgjigje dhe mbrojtje të këtij ekuilibri të ndryshuar të forcave në krahun lindor të NATO-s. EUCOM-i dhe ministria e mbrojtjes duhet të përmirësojnë dialogun me kolegët polakë në mënyrë që të studiojnë sesi kjo fuqi e re mund të shfrytëzojë më së miri mbështetjen e synimeve strategjike dhe planet operative të Polonisë dhe NATO-s. Nga kjo del pak a shumë e qartë se ShBA-të e shohin Poloninë më shumë si partnerin kryesor në Europë. Dhe përse jo. Që tani fuqia e saj e përgjithshme në korracatat e rënda është e krahasueshme me tri ushtritë e BE-së, atë gjermane, franceze dhe italiane, dhe, me ato që janë porositur, do t’ua kalojë ndjeshëm.
[i] https://www.vecernji.hr/vijesti/zele-biti-prva-nato-sila-u-europi-i-dobro-im-ide-bit-cemo-spremni-u-to-vas-mogu-nedvosmisleno-uvjeriti-1883778
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
