Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, u takua të martën në Baku me presidentin e Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, duke hapur një vizitë dyditore në Kaukazin Jugor. Vizita nënvizon interesin gjithnjë e më të madh strategjik të Bashkimit Evropian për rajonin, ndërsa blloku synon të forcojë sigurinë energjetike, lidhjet e transportit dhe stabilitetin rajonal.
Baku është ndalesa e parë e turneut rajonal të Von der Leyen, përpara se ajo të udhëtojë drejt Armenisë. Komisioni Evropian e përshkroi vizitën si pjesë të angazhimit të vazhdueshëm të nivelit të lartë me partnerët në të gjithë Kaukazin Jugor.
Në një konferencë të përbashkët për shtyp pas bisedimeve, dy liderët u përqendruan te procesi i paqes mes Armenisë dhe Azerbajxhanit, lidhshmëria e transportit, bashkëpunimi energjetik dhe partneriteti strategjik më i gjerë mes BE-së dhe Azerbajxhanit.
Von der Leyen e cilësoi Azerbajxhanin si një partner kyç për bllokun me 27 shtete anëtare, duke theksuar rolin e tij në mbështetjen e sigurisë energjetike të Evropës në një periudhë pasigurie gjeopolitike.
“Në vitet e fundit, Azerbajxhani është dëshmuar si një partner energjetik i besueshëm për Bashkimin Evropian. Nuk kemi harruar se në një kohë kur Rusia e përdori energjinë, veçanërisht gazin, si armë kundër Evropës, Azerbajxhani u angazhua për të ndihmuar. Korridori Jugor i Gazit ka forcuar sigurinë energjetike të Evropës dhe është një histori e jashtëzakonshme suksesi,” tha ajo në Baku të mërkurën.
Presidentja e Komisionit Evropian mirëpriti gjithashtu përparimin në procesin e paqes mes Armenisë dhe Azerbajxhanit, duke thënë se marrëveshja mund të hapë rrugën për bashkëpunim më të gjerë rajonal.
“Dua t’ju përgëzoj për nismën tuaj për një marrëveshje historike paqeje me Armeninë. Ju keni treguar lidership personal në promovimin e paqes dhe bashkëpunimit në të gjithë rajonin. Së bashku mund ta shndërrojmë paqen në letër në paqe në praktikë,” deklaroi Von der Leyen.
Presidentja e Komisionit njoftoi se Brukseli do të propozojë nisjen e një Partneriteti të Lidhshmërisë BE–Azerbajxhan, që do të përfshijë transportin, energjinë dhe infrastrukturën digjitale. Ajo tha se iniciativa Global Gateway e BE-së do të sigurojë deri në 200 milionë euro grante për projekte në Kaukazin Jugor, me potencial për të mobilizuar deri në 2 miliardë euro investime publike dhe private.
Von der Leyen njoftoi gjithashtu një program prej 20 milionë eurosh për mbështetjen e nismave të ndërtimit të paqes, duke përfshirë çminimin, kujdesin shëndetësor, zhvillimin rural dhe mbështetjen për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme.
Një fazë “jashtëzakonisht aktive”
Presidenti Ilham Aliyev tha se marrëdhëniet me Komisionin Evropian kanë hyrë në një fazë të paprecedentë angazhimi, duke përmendur një sërë vizitash të nivelit të lartë mes Brukselit dhe Bakusë gjatë vitit të kaluar.
“Po kalojmë një fazë shumë aktive në marrëdhëniet mes Komisionit Evropian dhe Azerbajxhanit. Ky është një dinamizëm i paprecedentë që pasqyron vullnetin e ndërsjellë për të intensifikuar bashkëpunimin dhe për të forcuar partneritetin tonë,” tha ai.
Presidenti azerbajxhanas theksoi gjithashtu rolin në rritje të vendit të tij në furnizimin me energji të Evropës, duke vënë në dukje se eksportet drejt vendeve anëtare të BE-së janë rritur ndjeshëm që nga nënshkrimi i partneritetit energjetik në vitin 2022.
“Sot, gjysma e eksporteve tona të gazit shkon drejt vendeve anëtare të Bashkimit Evropian,” tha Aliyev, duke shtuar se Korridori Jugor i Gazit është bërë “arteria kryesore për transportimin e gazit natyror nga Azerbajxhani drejt Evropës.”
Përtej energjisë, të dy liderët e identifikuan lidhshmërinë e transportit si një shtyllë qendrore të bashkëpunimit të ardhshëm.
Von der Leyen e përshkroi Kaukazin Jugor si një nyje strategjike që lidh Evropën me rajonin e Kaspikut dhe Azinë Qendrore, ndërsa Aliyev theksoi rolin e Azerbajxhanit në zhvillimin e korridoreve të transportit lindje-perëndim dhe veri-jug, si dhe në zgjerimin e flukseve të mallrave që kalojnë nëpër vend.
Vizita zhvillohet në një kohë kur Brukseli vazhdon përpjekjet për të diversifikuar furnizimet me energji dhe për të zhvilluar rrugë alternative tregtare pas pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia.
Që nga nënshkrimi i partneritetit strategjik energjetik me Azerbajxhanin në vitin 2022, bashkëpunimi është zgjeruar përtej gazit natyror duke përfshirë energjinë e rinovueshme, infrastrukturën digjitale dhe zhvillimin e Rrugës Ndërkombëtare të Transportit Trans-Kaspik, e njohur si Korridori i Mesëm (Middle Corridor).
Vizita e Von der Leyen në Baku përkon me një javë më të gjerë diplomacie të Bashkimit Evropian në rajon.
Po atë ditë, Përfaqësuesja e Lartë e BE-së për Politikën e Jashtme, Kaja Kallas, Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, dhe Komisioneri për Punët e Brendshme dhe Migracionin, Magnus Brunner, zhvilluan bisedime në Ankara me presidentin turk Recep Tayyip Erdoğan dhe ministrin e Jashtëm Hakan Fidan, duke u fokusuar te siguria rajonale, migracioni, tregtia dhe lidhshmëria.
Këto angazhime paralele pasqyrojnë strategjinë më të gjerë të Bashkimit Evropian për të forcuar marrëdhëniet me Kaukazin Jugor dhe Turqinë, ndërsa Brukseli synon të thellojë bashkëpunimin në fushat e energjisë, transportit, qëndrueshmërisë ekonomike dhe stabilitetit rajonal.
Von der Leyen pritet ta vazhdojë turneun e saj rajonal në Armeni, ku diskutimet do të përqendrohen te paqja, lidhshmëria dhe angazhimi i vazhdueshëm i Bashkimit Evropian në të gjithë Kaukazin Jugor.
/Argumentum.al
