Sot, më 5 maj, përkujtojmë Dëshmorët e Kombit, bijtë dhe bijat që dhanë jetën për lirinë, demokracinë, të drejtat e njeriut dhe dinjitetin e çdo shqiptari. Kjo ditë ka një simbolikë të veçantë historike, pasi lidhet me rënien heroike të Qemal Stafës më 5 maj 1942, një nga figurat më emblematike të Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare, që me veprimtarinë dhe idealet e tij u kthye në simbol të rezistencës shqiptare ndaj fashizmit.
Për nder të kujtimit të dëshmorëve, çdo vit në Varrezat e Dëshmorëve të Kombit në Tiranë dhe në qytete të tjera të vendit, krerët më të lartë të shtetit, veteranë, familjarë dhe qytetarë të thjeshtë zhvillojnë homazhe dhe ceremoni përkujtimore. Monumenti “Nënë Shqipëri” në Tiranë qëndron si një simbol i përhershëm i respektit dhe mirënjohjes për ata që sakrifikuan gjithçka për atdheun.
Pas Shpalljes së Pavarësisë më 1912, deri në vitin 1945, shteti shqiptar ende nuk kishte një status ligjor të përcaktuar për dëshmorët e Atdheut. Ishte gjatë Luftës Nacionalçlirimtare që nisën përpjekjet e para për të institucionalizuar nderimin ndaj dëshmorëve. Këto përpjekje u konkretizuan më 28 gusht 1945, me miratimin e ligjit Nr. 109 nga Këshilli Antifashist Nacionalçlirimtar, i cili siguronte shpërblime dhe trajtim për familjet e dëshmorëve dhe invalidëve të luftës. Ky ligj ishte ndër të parët që përfshinte edhe dëshmorët e periudhave të mëparshme historike, si ata të Rilindjes Kombëtare dhe të luftërave për pavarësi.
Në vitet ’60, statusi i dëshmorit u përpunua më tej dhe u zyrtarizua termi “Dëshmor i Atdheut”, duke përfshirë edhe ndërtimin e Varrezave të Dëshmorëve në çdo rreth të vendit. Në këtë periudhë u ngritën edhe struktura të posaçme për ruajtjen e kujtesës historike, monumente dhe muze që i kushtohen Luftës Nacionalçlirimtare dhe dëshmorëve të saj.
Pas ndërrimit të sistemit politik në Shqipëri në vitet 1992-1993, statusi i dëshmorit pësoi ndryshime, duke reflektuar realitetin e ri politik dhe pluralizmin e mendimeve për periudhat historike. U rishikuan kriteret për dhënien e këtij titulli dhe u vendos që të përfshihen edhe ata që kishin dhënë jetën në shërbim të vendit në rrethana të tjera.
Pas shumë diskutimesh dhe përpjekjesh, më 27 prill 2000, u miratua ligji Nr. 8607 “Për statusin e Dëshmorit të Atdheut”, i cili për herë të parë përfshiu dëshmorët e të gjitha periudhave historike, përfshirë edhe ata që ranë gjatë trazirave të vitit 1997 dhe ata që dhanë jetën në Luftën Çlirimtare të Kosovës gjatë viteve 1998-1999. Ky ligj shënon një përpjekje për ta trajtuar çështjen e dëshmorëve në mënyrë gjithëpërfshirëse dhe pa dallime ideologjike apo politike.
Kjo ditë është më shumë se një përkujtim, është një thirrje për reflektim dhe përgjegjësi. Sakrifica e dëshmorëve na obligon të punojmë për një Shqipëri më të drejtë, më të bashkuar dhe më dinjitoze për çdo qytetar të saj.
/Argumentum.al
