Instituti i Studimeve Politike (ISP) ka reaguar në rrjetet sociale (https://www.facebook.com/isp.com.al) duke shprehur shqetësim lidhur me praktikat e fundit të mbledhjes dhe përpunimit të të dhënave personale dhe sensitiv, të cilat lidhen me votën e qytetarëve, përfshirë ata të diasporës. ISP, duke iu referuar ankesave dhe informacionave të shumta që ka marrë, theksoi rrezikun që krijohet nga përdorimi i aplikacioneve patronazhuese të partive politike, të cilat mund të përpunojnë dhe shpërndajnë informacion të ndjeshëm mbi preferencat dhe sjelljet zgjedhore të individëve.
Reagimi i plotë i ISP;
Patronazhizmi i votuesve që mbajnë partitë politike është shumë i ndryshëm në përmbajtje e formë nga database i qytetarëve e krijuar përmes mekanizmave shtetërorë. I pari shënon hyrje/daljet nga regjistri i anëtarësisë dhe votuesit e mundshëm dhe përdoret nga partitë e mëdha në disa vende të ndryshme të botës, kurse modeli i dytë, me të dhëna të detajuara të personave, që mund të merren vetëm nga burime të trefishta: partia, shteti dhe kontrolli, – të dhëna që lidhen me raportet e tij/familjes së tij me shtetin, të dhëna mjekësore, të dhëna shkollimi dhe punësimi, të dhëna të kërkesave që ka në proces në shtet, etj, si dhe me caktimin e një personi monitorues, – përbën një formë klasike korrupsioni, abuzimi, cenimi të të drejtave dhe vepër penale.
Kur më 2021 u zbulua skandali i database me të dhëna të tilla, organet ligjzbatuese dështuan të kryejnë hetime dhe të mbrojnë vlerat e demokracisë dhe të drejtat e njeriut. Komisioneri për të Dhënat Personale raportoi në Kuvend mbi hetimin administrativ dhe sugjeroi disa ndryshime ligjore dhe akte plotësuese. Më 2023 sistemi u përsërit në formën e një gare online të punonjësve për të fituar kredenciale partiake, të cilat përkthehen më pas në ngritje në pozitë në punë dhe kusht për karrierë. Më 2025 një database e re www.vendi.im e shtrin database-n edhe në diasporë, duke ndërlidhur sistemin patronazhist brenda me familjet e tyre jashtë vendit.
Mbrojtja dhe lartësimi i këtij sistemi nga lider të caktuar politik përbën sfidë dhe fyerje ndaj vlerave të demokracisë dhe retorikën e integrimit në BE. Në gjuhën politike praktikat e tilla përbëjnë abuzim me pushtetin, deformim të sistemit përfaqësues dhe cenim të standardeve zgjedhore. Në gjuhën juridike përbëjnë vepër penale, sistem informal ndikimi dhe presioni mbi zgjedhësit. Në dy rastet organet ligjzbatuese, KQZ për pjesën politike dhe SPAK/PP dhe disa institucione të tjera, përfshirë komisionerët e shumtë të krijuar për të mbrojtur të dhënat personale apo të drejtat e njeriut, për pjesën juridike.
Organizatat më aktive të shoqërisë civile në fushën e zgjedhjeve, përfshirë ISP, me të drejtë kanë deklaruar dje se “ne shprehim shqetësimin për rastet e publikimit të votës personale online, presioneve të ndryshme dhe shqetësimeve të ngritura publikisht për krijimin e aplikacioneve patronazhuese që mbledhin dhe përpunojnë të dhëna sensitive për votën e diasporës, mangësive në administrimin e dërgimit të votës, si dhe mungesën e transparencës financiare të partive politike për aktivitetet jashtë territorit të RSH”.
ISP e përforcon këtë shqetësim bazuar tek ankesat që ka marrë dhe informacionet e shumta konfirmuese, si dhe ndaj apelon organet ligjzbatuese për mbajtjen e premtimit për hetimin shterues të krimeve të ndryshme zgjedhore, përfshirë praktikën në fjalë.
/Argumentum.al
