Më 9 maj 1950, Ministri i Jashtëm Francez i atëhershëm, Robert Schuman, paraqiti një plan për bashkëpunim më të thellë në Evropë. Ky do të bëhej themeli për projektin e integrimit evropian. Fjalimi i tij atë ditë, i njohur si Deklarata e Schumanit, tani konsiderohet gjerësisht si ditëlindja e Bashkimit Evropian. Kjo është arsyeja pse ne festojmë Ditën e Evropës sot.
Në vitin 1950, vendet evropiane ende po rikuperoheshin nga shkatërrimi njerëzor dhe ekonomik i Luftës së Dytë Botërore. Një grup politikanësh evropianë, të vendosur të mos përsërisnin gabimet e së kaluarës, ndanin një vizion për një Evropë të bashkuar që do të parandalonte konflikte të mëtejshme midis vendeve evropiane. Plani i Schumanit hapi rrugën për ta bërë këtë vizion realitet.
I zhvilluar në bashkëpunim me Jean Monnet, plani bazohej në dy parime kryesore – paqen dhe solidaritetin. Ato do të arriheshin duke integruar industritë e qymyrit dhe çelikut të Evropës Perëndimore. Kështu, në vitin 1952, u krijua Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut, duke parë Gjermaninë, Francën, Italinë, Holandën, Belgjikën dhe Luksemburgun të bashkoheshin dhe të drejtonin industritë e tyre të qymyrit dhe çelikut nën një menaxhim të përbashkët.
Në dekadat që pasuan, ky bashkëpunim është zgjeruar në shumë fusha të tjera dhe gjashtë anëtarët themelues të Komunitetit të Qymyrit dhe Çelikut janë zgjeruar në 27 Shtetet Anëtare të Bashkimit Evropian modern.
Traktati krijoi një Autoritet të Lartë, një Asamble të Përbashkët, një Këshill të Posaçëm Ministrash dhe një Gjykatë Drejtësie, të cilat do të bëheshin institucionet e Bashkimit Evropian të sotëm: Komisioni, Parlamenti, Këshilli dhe Gjykata e Drejtësisë.
Për shkak të rëndësisë së Deklaratës së Schumanit të 9 majit 1950, kjo ditë është caktuar si “Dita e Evropës”, e cila tani festohet gjerësisht në Evropë dhe në mbarë botën.
Deklarata e plotë:
Paqja botërore nuk mund të sigurohet pa përpjekje krijuese në përpjesëtim me rreziqet që e kërcënojnë atë.
Kontributi që një Evropë e organizuar dhe e gjallë mund të sjellë në civilizim është thelbësor për ruajtjen e marrëdhënieve paqësore. Duke e marrë mbi vete për më shumë se 20 vjet rolin e mbrojtëses së një Evrope të bashkuar, Franca ka pasur gjithmonë si qëllim themelor shërbimin e paqes. Një Evropë e bashkuar nuk u arrit dhe patëm luftë.
Evropa nuk do të ndërtohet njëherësh, as sipas një plani të vetëm. Ajo do të ndërtohet përmes arritjeve konkrete, të cilat krijojnë një solidaritet de facto. Bashkimi i kombeve të Evropës kërkon eliminimin e kundërshtisë së përjetshme midis Francës dhe Gjermanisë. Çdo veprim i ndërmarrë duhet të shqetësojë në radhë të parë këto dy shtete.
Me këtë qëllim, Qeveria franceze propozon që të ndërmerren menjëherë veprime për një çështje të kufizuar, por vendimtare.
Ajo propozon që prodhimi i përbashkët i qymyrit dhe çelikut nga Franca dhe Gjermania të vendoset nën një Autoritet të Përbashkët të Lartë, brenda kornizës së një organizate të hapur për pjesëmarrjen e shteteve të tjera të Evropës. Bashkimi i prodhimit të qymyrit dhe çelikut duhet të sigurojë menjëherë krijimin e bazave të përbashkëta për zhvillimin ekonomik, si një hap i parë në federatën e Evropës, dhe do të ndryshojë fatet e atyre rajoneve që prej kohësh janë angazhuar në prodhimin e municioneve lufte, të cilat kanë qenë viktima më të qëndrueshme të këtyre.
Solidariteti në prodhim që do të krijohet do të bëjë të qartë se çdo luftë midis Francës dhe Gjermanisë bëhet jo vetëm e paimagjinueshme, por gjithashtu e pamundur materialisht. Krijimi i këtij njësie të fuqishme prodhimi, të hapur për të gjitha shtetet që duan të marrin pjesë dhe që do të ofrojë në fund të fundit të gjitha shtetet anëtare elementët thelbësorë të prodhimit industrial në të njëjtat kushte, do të krijojë një themel të vërtetë për unifikimin e tyre ekonomik.
Ky prodhim do t’u ofrohet botës si një e tërë, pa dallime ose përjashtime, me qëllim që të kontribuoni në rritjen e standardeve të jetesës dhe në promovimin e arritjeve paqësore. Me burime të rritura, Evropa do të jetë në gjendje të ndiqet realizimin e një nga detyrat e saj thelbësore, pra zhvillimin e kontinentit afrikan. Kështu, do të realizohet thjesht dhe shpejt ajo bashkim interesi që është thelbësor për krijimin e një sistemi të përbashkët ekonomik; mund të jetë fermenti nga i cili mund të rritet një bashkësi më e gjerë dhe më e thellë ndërmjet shteteve që kanë qenë prej kohësh të kundërta për shkak të ndarjeve të përgjakshme.
Duke bashkuar prodhimin thelbësor dhe duke krijuar një Autoritet të Lartë të ri, i cili do të angazhohet për zbatimin e këtij plani, ky propozim do të çojë në realizimin e themelit të parë konkret të një federate evropiane të domosdoshme për ruajtjen e paqes.
Për të promovuar realizimin e objektivave të përcaktuara, Qeveria franceze është e gatshme të hapë negociata mbi bazat e mëposhtme.
Detyra që do të ngarkohet ky Autoritet i Përbashkët do të jetë sigurimi në kohën më të shkurtër të modernizimit të prodhimit dhe përmirësimit të cilësisë së tij; furnizimi me qymyr dhe çelik në kushte identike për tregjet franceze dhe gjermane, si dhe për tregjet e shteteve të tjera anëtare; zhvillimi i përbashkët i eksporteve në shtete të tjera; barazimi dhe përmirësimi i kushteve të jetesës për punonjësit në këto industri.
Për të arritur këto objektiva, duke nisur nga kushtet shumë të ndryshme në të cilat ndodhet aktualisht prodhimi i shteteve anëtare, propozohet që të zbatohet disa masa kalimtare, siç është aplikimi i një plani të prodhimit dhe investimeve, krijimi i një mekanizmi kompesues për barazimin e çmimeve dhe krijimi i një fondi për restrukturimin e prodhimit. Lëvizja e qymyrit dhe çelikut ndërmjet shteteve anëtare do të lirohet menjëherë nga çdo taksë doganore dhe nuk do të ndikohen nga tarifat e ndryshme të transportit. Kushtet do të krijohen gradualisht që të sigurojnë shpërndarjen më të arsyeshme të prodhimit në nivelin më të lartë të produktivitetit.
Në krahasim me kartelët ndërkombëtarë, të cilët kanë tendencë të vendosin praktika kufizuese mbi shpërndarjen dhe shfrytëzimin e tregjeve kombëtare dhe të ruajnë fitime të larta, organizata do të sigurojë bashkimin e tregjeve dhe zgjerimin e prodhimit.
Parimet dhe angazhimet thelbësore të përcaktuara më lart do të jenë objekt i një traktati të nënshkruar ndërmjet Shteteve dhe do të dorëzohet për ratifikim nga parlamentet e tyre. Negociatat e nevojshme për të sqaruar detajet e aplikimeve do të ndërmerren me ndihmën e një arbitri të emëruar me marrëveshje të përbashkët. Ai do të ngarkohet me detyrën për të siguruar që marrëveshjet e arritura janë në përputhje me parimet e përcaktuara dhe, në rast të një ngërçi, do të vendosë se cilat zgjidhje duhet të zbatohen.
Autoriteti i Përbashkët që do të ngarkohet me menaxhimin e skemës do të përbëhet nga persona të pavarur të emëruar nga qeveritë, duke siguruar një përfaqësim të barabartë. Një kryetar do të zgjidhet me marrëveshje të përbashkët midis qeverive. Vendimet e Autoritetit do të jenë të detyrueshme për Francën, Gjermaninë dhe shtetet e tjera anëtare. Masa të përshtatshme do të ofrohen për mundësitë e apelimit kundër vendimeve të Autoritetit.
Një përfaqësues i Kombeve të Bashkuara do të akreditohet pranë Autoritetit dhe do të udhëzohet të bëjë një raport publik për Kombeve të Bashkuara çdo gjashtë muaj, duke dhënë një pasqyrë të funksionimit të organizatës së re, veçanërisht sa i përket ruajtjes së objektivave të saj.
Krijimi i Autoritetit të Lartë nuk do të paragjykojë në asnjë mënyrë metodat e pronësisë së ndërmarrjeve. Në ushtrimin e funksioneve të tij, Autoriteti i Përbashkët do të marrë parasysh fuqitë që i janë dhënë Autoritetit Ndërkombëtar të Ruhrit dhe detyrimet e të gjitha llojeve të imponuara mbi Gjermaninë, përderisa ato mbeten në fuqi.
© 2025 Argumentum
