FOKUS
Pas 12 ditësh lufte intensive mes Iranit dhe Izraelit, një konflikt i ndezur me ritëm të shpejtë dhe i rrezikshëm për stabilitetin e gjithë Lindjes së Mesme, palët ranë dakord për një armëpushim të brishtë, të ndërmjetësuar nga Presidenti amerikan Donald Trump. Përfshirja direkte e Shteteve të Bashkuara dhe sulmet ajrore ndaj objekteve bërthamore iraniane rritën ndjeshëm rrezikun për një përshkallëzim rajonal, veçanërisht pasi Irani sulmoi bazën ajrore amerikane në Katar, duke detyruar disa vende të Gjirit të mbyllin hapësirat e tyre ajrore.
Pavarësisht këtij tensioni ekstrem dhe dëmeve të mëdha, të tre aktorët kryesorë – SHBA, Izraeli dhe Irani – kanë shpallur fitoren në mënyrën e tyre. Por në realitet, ky konflikt nuk ka prodhuar fitues të vërtetë, përveçse përkohësisht në aspektin politik. Ajo që mbetet pas, janë pasoja të rënda njerëzore dhe dëme të konsiderueshme materiale, të cilat tregojnë se pa një zgjidhje të qëndrueshme dhe gjithëpërfshirëse, çdo armëpushim do të jetë vetëm një pauzë përpara shpërthimit të radhës.
Izraeli pretendon fitore për eliminimin e kërcënimit bërthamor dhe balistik
Sipas deklaratës më të fundit nga zyra e Netanyahut, Forcat e Mbrojtjes të Izraelit (IDF) “kontrolluan qiellin e Teheranit” teksa realizonin qëllimin e tyre – eliminimin e kërcënimeve nga armët bërthamore dhe raketat balistike.
Fitorja më e madhe për Izraelin gjatë këtyre 12 ditëve ishte përfshirja e SHBA-së në luftë dhe goditjet ndaj Iranit – një objektiv që Netanyahu e kishte kërkuar për më shumë se tre dekada.
Pak ditë para sulmeve amerikane ndaj Iranit, Sekretari i Shtetit Marco Rubio deklaroi se Izraeli po vepronte “i vetëm” dhe se SHBA nuk ishte përfshirë në Operacionin Luanin që Ngrihet. Një javë më vonë, SHBA, nën drejtimin e Trumpit, tregoi se do të vazhdojë të qëndrojë në krah të Izraelit.
Një tjetër “fitore” për Izraelin ishte zhvendosja e vëmendjes nga krimet e luftës në Rripin e Gazës, ku çdo ditë vriten të paktën 30 persona pranë pikave të ndihmave humanitare ndërkohë që presin për ushqim dhe ndihma bazë.
SHBA dhe Trump vetëshpallen “paqebërës”
SHBA, nën drejtimin e Donald Trump, pretendon se qëndroi jashtë sulmeve të Izraelit ndaj Iranit derisa “iu sos durimi” dhe u përfshi, duke rritur ndjeshëm tensionet në Lindjen e Mesme.
SHBA kreu një manovër mashtruese duke stacionuar disa bombardues B-2 në Guam për të bërë që bota të mendojë se po përgatitej për sulm, ndërkohë që në heshtje kreu goditjet ndaj Iranit.
Në një fjalim nga Shtëpia e Bardhë, Trump e quajti Iranin “ngacmuesi i Lindjes së Mesme” dhe paralajmëroi se sulmet e ardhshme do të jenë “më të mëdha dhe më të lehta për t’u realizuar”.
Trump gjithashtu pretendoi dëme të mëdha në objektet bërthamore të Iranit, veçanërisht në uzinën bërthamore Fordow. Megjithatë, ekspertët vazhdojnë të dyshojnë nëse Irani ka arritur të ruajë furnizimet e tij bërthamore dhe të mashtrojë Uashingtonin.
Pas sulmit, Trump u përball me protesta masive, tallje në rrjete sociale dhe disa senatorë që kërkuan nisjen e procedurave për shkarkimin e tij për një “akt jokushtetues” që rrezikoi stabilitetin gjeopolitik të botës.
Edhe pse Irani sulmoi bazat amerikane në Katar dhe Irak, SHBA nuk mund të rrezikonte thellimin e konfliktit. Disa orë pas sulmit, u zbulua se Irani e kishte informuar Katarin paraprakisht për sulmin, duke bërë që SHBA të evakuonte personelin nga baza. Prandaj, sulmi ndaj bazës ajrore Al Udeid u kthye në një situatë “fitore për të dyja palët” – Irani tregoi forcë, SHBA nuk humbi asnjë personel.
Pas kësaj, Trump u shfaq si “paqebërës” dhe shpalli armëpushimin.
Irani shpall fitore për dënimin e “regjimit sionist”
Irani, edhe pse duket se ka pësuar dëmet më të mëdha, gjithashtu ka shpallur fitore në këtë luftë 12-ditore. Ndërsa udhëheqësi suprem, Ayatollah Ali Khamenei, qëndronte i fshehur në një bunker, Irani vazhdoi kundërsulmet duke shkaktuar dëme të konsiderueshme në Izrael.
Irani, i cili nuk ka nisur ndonjë luftë për gati 300 vjet, por njihet për mbështetjen e grupeve militante si pjesë e “Boshtit të Rezistencës”, veproi në mënyrë të kontrolluar, sidomos pasi SHBA goditi tre nga objektet e tij bërthamore.
Ndërsa SHBA dhe Izraeli pretendojnë se kanë dëmtuar rëndë programin bërthamor të Iranit, në të vërtetë Irani mund të mos ketë humbur shumë, pavarësisht dëmeve në objektet dhe vrasjes së shkencëtarëve bërthamorë nga Mossad.
Duke parë luftën në Ukrainë, Gazë dhe në kontinentin afrikan, bota nuk mund të përballojë një tjetër konflikt të madh – veçanërisht me përfshirjen e SHBA-së – dhe Irani e kuptoi këtë.
Prandaj, jo vetëm që Irani dha një njoftim paraprak përpara sulmit ndaj bazës amerikane, por gjithashtu pranoi propozimin për armëpushim pasi fillimisht e kishte mohuar.
Edhe pas sulmeve nga SHBA, paralajmërimi i Khameneit u përqendrua tek Izraeli – armik historik për Republikën Islamike që prej krijimit të tij. Prandaj, Irani vazhdoi të lëshonte raketa ndaj Izraelit “deri në minutën e fundit” para hyrjes në fuqi të armëpushimit
Armëpushimi në fuqi, por tensionet mbeten
Armëpushimi është përshëndetur nga të gjithë, por realiteti është se kjo marrëveshje është shumë e brishtë. Pavarësisht kësaj, Trump tani duhet të punojë për rikthimin e marrëveshjes bërthamore me Iranin në tryezë.
Për më tepër, Izraeli vazhdon të jetë në luftë me Hamasin, ndërkohë që lufta në Gazë po hyn në vitin e saj të tretë. Po ashtu, tensionet me Libanin janë në rritje – një sulm ajror izraelit të martën, pak pas armëpushimit me Iranin, vrau një person në rajonin jugor të Libanit.
Ndërkohë që armëpushimi mes Iranit dhe Izraelit ka ndalur përkohësisht një përshkallëzim të rrezikshëm, është e qartë se Lindja e Mesme ka nevojë për zgjidhje të qëndrueshme dhe afatgjata, jo për marrëveshje të brishta që mund të thyhen në çdo moment. Rajoni mbetet një vatër tensioni të përhershëm, ku çdo incident mund të ndezë flakët e një konflikti të ri.
Sytë e botës tani duhet të kthehen sërish nga Gaza, aty ku po zhvillohet një nga tragjeditë më të gjata dhe më të shpërfillura të kohës sonë. Lufta atje duhet jo vetëm të marrë fund, por të pasohet me një zgjidhje të menjëhershme dhe të drejtë për popullin palestinez. Pa një zgjidhje reale për Palestinën dhe të drejtat e palestinezëve, paqja e vërtetë në Lindjen e Mesme do të mbetet një iluzion.
Ndërkohë, kjo përplasje mes fuqive të mëdha ndodhi vetëm në gjashtëmujorin e parë të mandatit të dytë të Donald Trump si president i SHBA-së. Prandaj, priten zhvillime të mëdha në arenën globale, dhe si gjithmonë, Lindja e Mesme do të mbetet një pikë kyçe për paqen apo për përplasjen.
© 2025 Argumentum
