Nga Eljanos Kasaj
Në asnjë moment gjatë dekadave të fundit siguria e Evropës nuk ka qenë në rrezik më të madh. Vetëm gjatë këtij muaji tri incidente me precedent fort të rrezikshëm ushtarak u regjistruan në vended kufitare të NATO-s me konfliktin e armatosur ruso-ukrainas.
Fillimisht me 9 Shtator Polonia, Bjellorusia dhe Lituania u gjenden nën një shi dronesh(rreth 24 drone të raportuar prej radarëve zbulues të këtyre vendeve) që vinin prej zonave të luftimit dhe që u neutralizuan në një përgjigje të koordinuar sa edhe individualisht kaotike prej forcave ushtarake të këtyre tri vendeve. Pak ditë më vonë, forcat ajrore rumune u dërguan gjithashtu për të mbikëqyrur dhe neutralizuar një dron kamikaz që kishte hyrë në hapësirën ajrore të vendit. Dhe së fundi Estonia ka dhënë alarmin mbi një shkelje të hapsirës së saj ajrore prej një grupi avjonësh luftarak rusë të cilit po fluturonin prej Rusisë kontinentale drej enklavës së Kaliningradit.
Këto incidente, bazuar dhe në karakterin e tyre serioz, në vend të një përgjigjjeje diplomatike dhe organizimin e një pune të menjëhershme të përbashkët midis vendeve “që u rrezikuan dhe pësuan dëme kolaterale” dhe Rusisë- e cila akuzohet sot për gjithçka pa fakte edhe pse fajtor mund të jenë palë të tjera(siç ishte dhe rasti i shtëpisë së bombarduar aksidentalisht këtë muaj në Lublin prej një rakete polake dhe jo një droni rus)-përkundrazi ka marë retorikën e “vijave të kuqe” dhe “agresionit të paprovokuar” e cila ka mbushur valët e mediave propagandistike të , edhe pse asnjë udhëheqës perëndimor nuk guxon të pranojë se është pikërisht kjo retorikë – maksimaliste, pa kompromis, e pamatur – që na ka sjellë në këtë pikë.
Realizmi politik i Budapestit bazuar në realitetet aktuale në terren
Që nga fillimi i konfliktit të armatosur në Ukrainë, Hungaria ka ndjekur një kurs që burokratët e Brukselit e kanë denoncuar si “tradhti”, por që historia tani po e zbulon si maturi. Vendi është tallur, poshtëruar,sanksionuar dhe izoluar. Megjithatë, argumenti i saj nuk është lëkundur kurrë: Rusia nuk është Gjermania naziste(!), e vendosur për ri-pushtimin e territoreve të ish-Bllokut Lindor, por një fuqi e madhe që vepron nga një pozicion i mbrojtjes së sigurisë, interesit dhe krenarisë kombëtare të plagosur. Një fuqi e tillë nuk mund kurrë të thyhet; përkundrazi, duhet të angazhohet në një dialog konstruktiv!
Çdo dron ose raketë që fluturon përtej kufijve të NATO-s e justifikon këtë pikëpamje. Çdo fluturim avionësh na kujton se sa afër katastrofës është Evropa! Këmbëngulja e Budapestit për paqe nuk është naivitet – është njohja më e qartë e realitetit që ekziston në politikën tonë sot dhe që bazohet në faktet e pamohueshme në terren.
Vizioni alternativ hungarez përball rrënimit të Evropës
Hungaria ofron sot një vizion alternativ. Paqja nuk është dorëzim. Është strategji. Duke kërkuar t’i japë fund luftës përpara se ajo të përfshijë gjithë kontinentin, Kryeministri hungarez Viktor Orbán nuk po mbron interesat e Moskës, por vetë mbijetesën e Evropës. Pozicioni i tij njeh se Rusia nuk mund të përjashtohet nga Evropa, ashtu si Evropa nuk mund të ekzistojë pa Rusinë! Gjeografia është fat. Fqinjët nuk mund të zgjidhen. Një kontinent i qëndrueshëm dhe i begatë kërkon bashkëjetesë, jo luftë të përjetshme, urrejtje dhe ndasi. Për fat të mirë, kthimi i Presidentit republikan Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë ka bërë që edhe Shtetet e Bashkuara ta kuptojnë këtë. Iniciativat diplomatike të administratës së re amerikane me Moskën dhe aleatët e saj kanë bërë që realitetet gjeo-politike të ndryshojnë rrënjësisht në vetëm nëntë muaj!
Alternativa e vetme që na ofrohet sot prej Burkselit është rrënimi. Sanksionet tashmë e kanë shkatërruar industrinë evropiane, ndërsa e kanë lënë Moskën të qëndrueshme dhe të shkëputur gjithmonë e më shumë nga strukturat politiko-ekonomike euro-atlantike.
Polonia, Finlanda dhe vendet balltike e gjejnë veten zona kufitare të militarizuara, duke jetuar në frikë të vazhdueshme nga provokimi ose incidenti i radhës. Të imagjinosh se një situatë e tillë mund të zgjasë pafundësisht pa shpërthime eskaluese është të kënaqesh me ëndrrime më fëminore dhe të pakuptimta. Ky presion i tillë ushtarak është duke thelluar fragmentarizimin brenda dhe vetë NATO-s, me Slloveninë që është duke u përgatitur për një referendum kombëtar për të vendosur mbi të ardhmen e saj në Aleancë dhe delegacionet ushtarake turke, hungareze dhe amerikane që sot në mënyrë krejtësisht surprizeuse po thyejnë tabutë dhe po marrin pjesë si vëzhgonjës në stervitjet ushtarake ruso-bjelloruse “Zapad 2025”!
Megjithatë, në Evropën e sotme, ata që i vënë në dukje realitete të tilla shpërfillen si disfatistë ose etiketohen kukulla të Kremlinit. E ashtuquajtura “parti e luftës”(e përfaqësuar nga “Koalicioni i të Vullnetshmëve”) mbetet dominuese, e dehur nga fantazia se NATO mund ta shtyjë Rusinë, fuqinë atomike më të madhe në planet, të heqë dorë nga interesat e saj më themelore. Siç ka treguar çdo zhvillim që atëherë, qoftë në frontin politik, ushtarak apo ekonomik, kjo ka qenë gjithmonë një fantazi e sëmurë e disa donkishotëve që ende ëndërrojnë se mund të përsërisë fitoren pirroike të vitit të largët 1856…
Prej Budapestit në Uashington paqja sot nuk është më një fjalë turpi
Brukseli sot duhet ta lërë mënjanë arrogancën e vjetër impersialiste dhe duhet të dëgjojë këshillat që vijnë prej Budapestit dhe Uashingtonit dhe t’i rikthehet dialogut diplomatik. Të kërkojë një zgjidhje të re, një zgjidhje që garanton si ekzistencën e vazhdueshme të shtetit të Ukrainës si një shtet tampon/jastëk midis Bashkimit Evropian,NATO-s dhe Rusisë, ashtu edhe që kupton dhe respekton siguritë e kërkuara prej Moskës.
Një zgjidhje e re nuk duhet të kërkojë të izolojë rusët, duke i hedhur ata më tej në krahët e Kinës dhe Koresë së Veriut; ajo duhet ta afrojë Rusinë më shumë me Evropën, ta bëjë atë pjesë të prosperitetit të përbashkët të kontinentit dhe të krijojë një marrëdhënie të favorshme për të dyja palët me atë që do të jetë gjithmonë një fqinj i fuqishëm, krenar dhe i ndërgjegjshëm për sigurinë. Perëndimi dikur zotëronte një mençuri të tillë: mendoni për Otto von Bismarkun ose Chalres de Gaulle që dikur ëndërronin për një “Evropë nga Atlantiku në Urale”! Sot, vetëm Budapesti duket se i kujton mësimet e këtyre burrave të mëdhenj.
Rruga përpara është e qartë. Ose Evropa do ta rizbulojë logjikën e diplomacisë, siç argumentohet me kokëfortësi dhe vetmi nga Hungaria, ose do ta dënojë veten në mënyrë fatale me katastrofë. E megjithatë, mes gjithë kësaj shfaqjeje madhështore dhe pompoze të një unitetit të kalbur në Bruksel, Budapesti nuk qëndron më i vetëm. Në Bratisllavë kryeministri Robert Fico në mënyrë të guximshme e ka shprehur me zë të lartë këtë të vërtetë shumë themelore, ka sifiduar izolimin neo-sovjetik të Evropës, telat me gjemba, kufinjtë e fortifikuar dhe ka arritur hapjen e kanaleve të komunikimit me Moskën dhe normalizimin e mardhënieve me Rusinë.
Ndërsa prej kancelarive presidenciale të Ljubjanjës, Zagrebit dhe Sofjes sot vijnë drejt Brukselit propozime zyrtare për tu angazhuar seriozisht në një dialog konstruktiv të drejtpërdrejt me Moskën. Pa ndërhyrjen e palëve të treta(si Uashingtoni ose Pekini).Për të për të filluar procesin e negociatave të paqes me Kremlinin. Edhe durimi i popujve duket se ka arritur fundin.Sot qytetarët po ngrihen në Gjermani, Francë, Bullgari, Itali, Greqi,…-kundër programve të luftës dhe tentativave për ta futur Evropën në një kasaphanë tjetër. Për të mos pasur një tjetër “brez të humbur”. Fjala “paqe” sot nuk është më turp!
/Argumentum.al
