Zorana Metera-geopilitika.news
- Skenari në fjalë, qeverisjen e mëtejshme dyvjeçare të Trumpit do ta reduktonte në luftë të brendshme të pandërprerë dhe mbrojtje para përfaqëuesve në mesin e thirrjeve të shpeshta në Kongres, gjë që atë do t’a cfiliste, ndërsa do t’a reduktonte dramatikisht fokusin e tij në politikën e jashtme
- Trumpi përfundimisht nuk do t’a presë një zhvillim të tillë duarkryq, e kësisoj na presin gjëra interesante dhe, duke e njohur Trumpin, ka mundësi që ato të jenë me një karakter ndoshta të rrezikshëm. Në terren, para së gjithash në Kubë, ndërsa kriza ukraianase po ecën drejt kulmimit të saj, e kësisoj edhe atje gjithçka është e hapur dhe e rrezikshme.
- A po i ashpërson Trumpi marrëdhëniet me aleatët europianë?
Në analizat e mëparshme shumë herë e kemi drejtuar gishtin te problemi që mund të lindë për presidentin amerikan Donald Trump në lidhje me luftën e tij në Iran duke patur parasysh se për nisjen e saj nuk kërkoi paraprakisht miratimin e Kongresit. Sipas Kushtetutës amerikane kishte të drejtë t’a bënte një gjë të tillë, por në këtë rast lufta mund të zhvillohej pa miratim deri në 60 ditë, dhe ky afat përfundoi dje. Pas përfundimit të tij ka detyrimin t’i drejtohet personalisht Kongresit dhe të thotë se lufta ka përfunduar, ose të kërkojë miratimin për vazhdimin e saj. Në këtë rastin e dytë ka detyrimin t’i paraqesë Kongresit një raport të qartë mbi situatën momentale në terren dhe plan të detajuar të operacioneve të ardhshme ushtarake, dhe, pas kësaj, u takon ligjvënësve nëse duan t’a miratojnë apo jo vazhdimin e luftës.
Më saktë, me datë 1 maj 2026 (sipas kohës lokale) mbaroi afati prej 60 ditësh që i ka dhënë ligji për Rezolutën mbi kompetencat e luftës e vitit 1973. Ky ligj kërkon nga presidenti ndërprerjen e aksioneve ushtarake ose marrjen e miratimit të Kongresit në afatin pas 60 ditëve të nisjes së operacionit ushtarak.
Trumpi është nën presion të madh
Në këtë kuptim, Trumpi gjendet para një presioni dhe sfide të madhe. Sepse, nga të gjitha lëvizjet e deritanishme, të cilat përfshinë edhe armëpushimin dyjavor me Iranin, duket qartë se gjithsesi ai dëshiron të evitojë përshkallëzimin dhe përfshirjen e Amerikës në një luftë akoma më të thellë dhe të paparashikueshme me një kundërshtar i cili ka treguar vendosmëri për t’u mbrojtur deri në fund dhe me çdo çmim; por është gjithashtu e qartë se nuk ka arritur asnjë nga qëllimet që pati shpallur në prag të luftës (rrëzimin e regjimit teokratik dhe, për pasojë, demokratizimin e Iranit, ndalimin e programit bërthamor gjë që përfshinte dhe marrjen e uraniumit të pasuruar, afro 470 kilogramë, kufizimin e zhvillimit të programit raketor të Iranit – vetëm raketa me largësihedhje 300 kilometra dhe përfundimisht, ndalimi i ndihmës së Teheranit për të gjithë aleatët proxy – që nga Hamasi, nëpërmjet Hejzbollahut dhe milicisë shiite irakene, e deri të hutitë e Jemenit)
Në këtë kuptim administrata e Trumpit ideoi një mënyrë, ose konstruksion juridik sesi t’ia hedhë Kongresit, në kontekstin e mbarimit të lartpërmendur të afatit për zhvillimin e luftës pa miratimin e tij. Përveç që theksi politik vihet në shkatërrimin e pritshëm të ekonomisë iraniane për shkak të sulmeve të mëparshme amerikane e kësisoj lufta nuk është më e nevojshme sepse “fitorja është realizuar”, ekipi i Trumpit mendon se “nuk ka patur konflikte mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit që me 7 prill”, dita kur hyri në fuqi armëpushimi dyjavor (megjithëse ai kurresesi, as de facto dhe as më pak de jure, nuk do të thotë marrëveshje paqesore), gjë me të cilën afati prej 60 ditësh nuk ka kaluar (lufta ka nisur me 28 shkurt).
Sido që të ishte, Trumpi mbrëmë vendosi të shpallë publikisht “fundin” e luftës me Iranin, domethënë informoi Kongresin mbi përfundimin e aksionit ushtarak, sikurse njofton për këtë Reuters-i. Më tej pranoi se “kërcënimin që përbën Irani për Shtetet e Bashkuara dhe forcat tona të armatosura mbetet i rëndësishëm” dhe sqaroi se Ministria e luftës vazhdon të adoptojë ekulilibrin e forcave me synim kundërpërgjigjen për Iranin dhe aleatët e tij. Hollësi të këtyre aksioneve janë paraqitur në aneksin sekret të letrës drejtuar Kongresit.
Sikurse shkruan sot POLITICO, pikërisht ky mesazh i Trumpit synon parandalimin e përshkallëzimit të betejës në Capitol Hill, ku Trumpi përballet me mundësinë e humbjes së mbështetjes së republikanëve ndërsa lufta është ngujuar në muajin e saj të tretë, pa një strategji deljeje.
Megjithatë, argumenti i Shtëpisë së Bardhë nuk do t’u pëleqjë demokratëve dhe disa republikanëve, të cilët pohojnë se administrata duhet të ndëpresë fushatën sepse ka ardhur deri te pika ku nuk mund të ecet më, nënvizon media e mësipërme dhe sjell disa reaksione.
Kur Ministri i luftës Pete Hegseth, para disa ditësh në një seancë dëgjimore në Senat pohoi se “armëpushimi ndalon ose vë në pauzë orën” në afatin prej 60 ditësh, ndërsa vetë Trumpi paraprakisht e kishte quajtur Ligjin për kompetencat e luftës “jokushtetues” – udhëheqësi i pakicës në senat, demokrati Chuk Schumer, e quajti këtë deklaratë “budallallëk”, duke thënë se bëhet fjalë për “luftë ilegale”. Senatorja Jeanne Shaheen theksoi se “me dhjetra ushtarë amerikanë në rajon janë ende në rrezik”, ndërsa Ngushtica e Hormuzit vazhdon të jetë e mbyllur. Avokatja e Brennan Center Katherine Jon Ebright tha: “Në tekst ose në synimin e Ligjit për kompetencat e luftës nuk ka asgjë që lejon ndpërperjen ose ndalimin e numurimit të 60 ditëve”.
Gjykim
Sido që të shkojnë punët “show” vazhdon më tej.
Trumpi duket qartë se nuk synon të thellohet më tej në konflikt, sidomos jo me invazionin tokësor të Iranit, por pas fjalëve të mbrëmshme as edhe sulmet ajrore në këtë vend. Ajo që Trumpi ndoshta do të vendosë, gjë që të bëjnë të mendosh edhe deklaratat e tij si dhe deklarata e bashkëpuntorëve të tij të afërt si puna e asaj që deklaroi para pak kohësh ministri i financave Scott Bensent, operacioni ushtarak “Zemërimi epik” do të shndërrohet në “Zemërim ekonomik” nëpërmjet bllokadës amerikane të Hormuzit, domethënë porteve iraniane për eksportin e naftës.
Megjithatë, pikërisht kjo “bllokada dyfishe” e Hormuzit – nga ana e Iraniut në Veri, ndërsa Amerikës në anën jugore, do të shpjerë vetëm në afrimin akoma më të shpejtë të krizës së paparë më parë energjetike me karakter global, eksport nëpërmjet Hormuzit nuk ka që prej dy muajsh (nëse përjashtojmë natyrisht eksportin iranian i cili, deri në bllokadën amerikane rridhte pa u penguar, sepse është pikërisht Irani ai i cili që nga fillimi i luftës kontrollon Hormuzin, gjë deri tani gjatë historisë së tij nuk e ka bërë kurrë, ndërsa asnjë tanker me naftë arabe – përveç atyre irakenë, të cilët Irani i ka pas lejuar deri në fillimin e bllokadës amerikane për shkak të marrëdhënieve prej aleatësh që ka me këtë vend- nuk ka kaluar Ngushticën në fjalë).
Pra, Trumpi, në këtë rast do të jetë nën presion të fortë politik, meqënëse vendet e mbarë botës të cilat qysh tani po ndjejnë pasojat negative si puna e mungesës kronike të kerozinës dhe naftës në tërësi – që nga Europa deri në Azinë Juglindore) po ashtu edhe të qyetarëve amerikane ku benzina, dje, pas një pauze të shkurtër, kërceu përsëri me 9 centë, rekord ky që nga fillimi i luftës.
Meszgjedhjet për Kongresin do të mbahen pas gjashtë muajsh, dhe nëse ndërkohë, nuk ndreqet ndonjë gjë për këto të mësipërmet, republikanët e Trumpit i kërcënon humbje e rëndë (lufta për qytetarët amerikanë është tejet jopopullore, dhe sipas disa anketave atë e mbështesin gjithsejt 19% e tyre), ndërsa (në rast se, përveç Dhomës së Përfaqësueve, republikanët humbasin edhe Senatin) Trumpi de facto do të gjendej në “territorin” e shkarkimit (impeachment) në mënyrë që të mbijetojë (duhen dy të tretat e votave gjë që në fund të fundit është e vështirë të sigurohen dhe nuk ka ndodhur deri tani në histori, sepse presidentët, kur janë gjendur në vështirësi të mëdha, i kanë paraprirë me dorëheqje, si puna e Richard Nixonit pas aferës Ëatergate)
Por, skenari në fjalë, qeverisjen e mëtejshme dyvjeçare të Trumpit do të reduktohej në luftë të brendshme të pandërprerë dhe mbrojtje para përfaqëuesve në mesin e thirrjeve të shpeshta në Kongres, gjë që atë do t’a cfiliste, ndërsa do t’a reduktonte dramatikisht fokusin e tij në politikën e jashtme.
Do të shohim se çfarë do të ndërmarrë Trumpi, i cili gjithsesi i di mjaft mirë këto gjëra. Përfundimisht nuk do t’a presë një zhvillim të tillë duarkryq, e kësisoj na presin gjëra interesante dhe, duke e njohur Trumpin, ka mundësi që ato të jenë me një karakter ndoshta të rrezikshëm.
Në terrenin e jashtëm, para së gjithash në Kubë, ndërsa kriza ukraianase po ecën drejt kulmimit të saj, e kësisoj edhe atje gjithçka është e hapur dhe e rrezikshme, megjithëse dialogu personal mes Trumpit dhe Vladimir Putinit vazhdon ende. Por kjo për Europën nuk është se përbën lajm të gëzueshëm.
Trumpi gjithsesi ka që ç’ke me të hapësirë për përshkallëzimin dhe kjo edhe në raportet me aleatët europiane, gjë që shihet më së miri ditëve të fundit në deklaratat dhe lëvizjet e tij ndaj Gjermanisë por edhe nëpërmjet synimit për rritjen e tarifave doganore për Bashkimin Europian për shkak të, sikurse thotë Trumpi – mosmbështetjes së marrëveshjes së vitit të kaluar për tregtinë me ShBA-të.
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
