REAL POLITIK NR. 126
1 – 31 MAJ 2026
Komente “ flash” mbi 4 ngjarjet kryesore diplomatike, shqip dhe shkurt, vetëm me 1000 fjalë nga analisti i njohur, Mjeshtër i Madh në Diplomaci
DR. JORGJI KOTE
1.IBAR? ”Mjaftueshëm! Pas 4 muajsh debatesh dhe skepticizmi nga disa vende, COELA, Grupi i Punës i Këshillit të BE-së i vuri notën ” mjaftueshëm” IBARIT ose raportit të Komisionit Europian mbi vlerësimin e piketave të ndërmjetme për Shqipërinë. Për rrjedhojë, më 26 Maj u zhvillua në Bruksel Konferenca e tetë Ndërqeveritare me BE-në, e cila shënoi mbylljen paraprake të Grupkapitullit të parë ” Themeloret” çka i çel rrugën mbylljes së pesë grupkapitujve të tjerë, me shpresë që kjo të përfundojë brenda vitit 2027. Vetëm se më përpara do të na duhet sërish të kalojmë ” në vrimën e gjilpërës” te COELA për Themeloret ose ” Thembra e Akilit” për ne. Me 32 kushte, kritere dhe kërkesa shtesë që u vunë me këtë rast. Por, shyqyr gjeopolitikës, se mund ta kishim pësuar akoma më keq. Ndaj, tani boll më me refrene, retorika dhe romantizma qeveritare; ajo çka kërkohet për të realizuar objektivin madhor ”Shqipëria në BE 2030” janë reforma dhe rezultate konkrete dhe pa përsëritur raste dhe incidente që bien nesh me frymën/gërmat e BE-së, sidomos lidhur me pandëshkueshmërinë e zyrtarëve të lartë.
2. Shumë zhurmë për asgjë! Nuk e kemi fjalën për komedinë e famshme të Shakesperit por për disa sinjale inkurajuese që kanë ardhur këto dy javët e fundit për zgjerimin e BE-së drejt Ballkanit Perendimor.
Pas paketës me 6 propozime të Ministrit të Jashtëm gjerman Johann Wadephul dhe propozimeve të ministrave të Jashtëm të pesë vendeve ish lindore, më 20 Maj Kancelari gjerman Friedrich Merz i dërgoi një Letër me rekomandime konkrete për reformimin e brendshëm dhe zgjerimin e BE-së Presidentes së Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, Presidentit të Këshillit Europian Antonio Costa dhe liderëve të tjerë të BE-së.
Për vendet e Ballkanit Perendimor në të tria këto propozime rekomandohet integrimi shkallë shkallë drejt anëtarësimit në BE. Ideja themelore këtu është njohja e reformave në sektorë të ndryshëm dhe shpërblimi i vendeve aspirante me përfitime të ndryshme fondesh, sidomos një akses më i shpejtë në tregun e përbashkët të BE-së; po ashtu, shtimi i pranisë së tyre me statusin e vëzhguesit në Këshillin dhe Parlamentin Europian, etj. Këto dhe të tjera masa tashmë të njohura konsiderohen si hapa të ndërmjetëm për t’i inkurajuar vendet kandidate në intensifikimin e reformave, që anëtarësimi në BE të mos jetë “rrugë e shkurtër” por me merita individuale.
Në fakt, propozime të tilla janë sugjeruar disa vite më parë nga një grup ekspertësh të shquar të BE-së mbi bazën e kërkesës së kësaj të fundit dhe tani së fundi nga Fondacioni prestigjioz gjerman ’Shkenca dhe Politika’.
Ja pse, siç shprehet Barbara Lipert, drejtore e Studimeve në këtë fondacion, e cila ka mbi 35 vite që merret me kërkime dhe botime kushtuar integrimit europian dhe Ballkanit Perendimor, kjo paketë propozimesh tingëllon “si një këngë/ avaz i vjetër por me melodi të re dhe ndonjë instrument më shumë në orkestrën e integrimit.”
Këto propozime po riaktivizohen tani mbasi Berlini dhe Parisi si liderët e BE-së po kërkojnë rrugët dhe formatet për të ngushtuar hendeqet e mëdha midis këtyre tre aktorëve dhe faktorëve madhorë: deficiteve dhe nevojës ulëritëse të BE-së për reformimin e saj të brendshëm, që të ketë mundësinë nesër ose pasnesër të akomodojë 35 apo 37 vende anëtare, kur sot me 27 po has në shumë vështirësi; nevoja e madhe për përparim cilësor të vendeve kandidate me reformat me qëllim të përshpejtimit të anëtarësimit të tyre në BE, ama kryesisht me meritë dhe reforma dhe jo vetëm për hatër të gjeopolitikës; dhe të gjitha këto në kushtet e një trysnie të shtuar nga Rusia dhe luftës hibride që ajo zhvillon kudo, duke përfshirë vendet e Ballkanit Perendimor; që këto të fundit, duke mos parë ende dritën e zgjerimit në fund të tunelit europian, të mos rrëshqasin drejt Moskës.
Nga ana tjetër, pa këto bonuse dhe masa motivuese dhe përshpejtuese, koha në dispozicion për të gjithë, për BE-në dhe vendet kandidate, sidomos viti 2030 është tejet e vogël.
Mirëpo, nisur edhe nga përvoja e kaluar, megjithë zhurmën, bujën dhe samitet, vështirë të pritet diçka konkrete së shpejti për “përkthimin” e këtyre ideve dhe propozimeve në vendime, për shkak të mungesës së kohezionit mes vendeve anëtare, pengesave dhe interesave të ndryshme dhe nevojës urgjente për reformimin e brendshëm të BE-së, pa të cilin as zgjerimi nuk do të funksiononte.
3. Kontraste të dukshme në Pekin! U vunë re gjatë vizitës së Presidentit amerikan Donald Trump më 14 – 15 Maj dhe atij rus Vladimir Putin më 19 – 20 Maj në Pekin. Gjithçka gjatë vizitës së Putinit, ceremoniali, deklarata e përbashkët dhe 40 marrëveshje të nënshkruara në të gjitha fushat, plus deklarimet e tyre entusiazte që munguan me Trump nxuarrën në pah dallimet dhe kontrastet e dukshme midis aleancës strategjike dhe të qëndrueshme kino-ruse dhe marrëdhënieve të tensionuara me SHBA-të, megjithë një farë afrimi me të, sidomos nga ana e Rusisë pas agresionit kundër Ukrainës. Nga ana tjetër, nëse Presidentët Xi dhe Putin rikonfirmuan aleancën e tyre tradicionale anti-perendimore, Trump vazhdon ta godasë dhe dobësojë aleancën historike me Europën. Ndaj synimi amerikan për ta ndarë Moskën nga Pekini duket i dështuar qysh tani; kësisoj, shqetësimi mbetet si të shpëtohet aleanca parendimore, si me Trumpin tani ashtu edhe pa atë më vonë.
4. Po dalja ku është? Kjo pyetje lind kur shehgjendjen « as luftë as paqe » me Iranin. Me paralajmërime, kërcënime dhe ultimatume të përditshme nga Trump por që tani vështirë se ua ve veshin njeri. Irani vazhdon ta marrë vehten duke zhvilluar një luftë nervash “ tërhiq e mos e këput”, ku deri tani i ka ecur, sepse Trump nuk ka ende një plan “ dalje” Madje ka të dhëna se dëmtimet e një viti më parë në bazat raketore iraniane pas sulmeve amerikane nuk ishin aq shkatërruese sa paraqiten. Trump nuk shkoi as në dasmën e djalit të madh, që të ishte në krye të detyrës, por më kot. Po flitet edhe tani për një marrëveshje të re kornizë, por pa asnjë garanci, me përjashtim të shtyrjes së armëpushimit” nga “halli e jo nga malli”. Është trinomi i frikshëm – uraniumi i pasuruar, Hormuzi dhe kthimi i pasurive të ngrira Iraniane që askush nuk e di se si do të kalohen. Trump premton për një marrëveshje më të mirë se ajo e vitit 2015, por deri tani kjo nuk po duket.
© 2026 Argumentum
