Azerbajxhani deklaroi sovranitetin më 23 shtator 1989 dhe pavarësinë më 30 gusht 1991.
Dita e Republikës në Azerbajxhan përkujton një nga ditët më të ndritura në historinë e popullit Azerbajxhan, themelimin e Republikës Demokratike të Azerbajxhanit (ADR) në 1918 si një shtet sekular demokratik.
Presidenti i Shqiperise, Z.Ilir Meta ka dërguar një mesazh urimi me rastin e Ditës së Republikës së Azerbajxhanit më 28 maj homologut të tij azer Z. Ilham Aliyev,
Në emrin tim dhe të popullit shqiptar, percjell urimet e mia të sinqerta dhe të ngrohta për ju dhe për popullin Azerbajxhan me rastin e Ditës së Republikës së Azerbajxhanit.
“Jam i lumtur të vlerësoj në një ditë kaq të rëndësishme për vendin tuaj, marrëdhëniet shumë të mira dhe miqësore që ekzistojnë midis dy vendeve dhe popujve tanë dhe të shpreh në të njëjtën kohë, bindjen që falë gatishmërisë së angazhimit tonë të përbashkët, këto marrëdhëniet do të vazhdojnë të rriten dhe forcohen më tej në të ardhmen”, vijon ne mesazhin e tij Z.Meta.
Ndërkohë duke theksuar modelin e zbatimit të suksesshëm në vend të projekteve të tubacionit të gazit TAP dhe IAP, përmes të cilit Shqipëria u bë pjesë e rrjetit të rëndësishëm të korridoreve globale të energjisë, Presidenti Meta shpreh mirënjohjen për mbështetjen e Azerbajxhanit. “Tashme ekziston tashmë një bazë solide midis vendeve tona për mundësi të reja në lidhje me bashkëpunimin në fusha të tjera me interes reciprok”, përfundon mesazhin e tij Presidenti Ilir Meta.
Kujtojmë se për shumë vite, Azerbajxhani ishte nënshtruar ndaj fqinjëve të saj, së pari me Iranin dhe më vonë me Perandorinë Ruse. Pas Revolucionit Rus 1918 dhe luftës çlirimtare pasuese të popullit Azerbajxhanas, Këshilli Kombëtar i Azerbajxhanit shpalli sovranitetin për herë të parë në histori. Me nënshkrimin e Deklaratës së Pavarësisë së Azerbajxhanit më 28 maj 1918 në Tbilisi e sotme, Azerbajxhani u bë kombi i parë laik, demokratik në botën islamike dhe vendi i parë me shumicë myslimane që u dha grave të drejtën e votës.
Deklarata e Pavarësisë së Azerbajxhanit përshkroi statusin e kombit të Kaukazit të Jugut si një republikë e pavarur e cila garantoi lirinë për të gjithë qytetarët. Për fat të keq, Republika zgjati vetëm njëzet e tre muaj, sepse më 28 Prill 1920, Ushtria e Kuqe pushtoi vendin dhe shteti i ri humbi pavarësinë e tij për shtatëdhjetë vitet e ardhshme.
Me rënien e Bashkimit Sovjetik, Azerbajxhani shpalli sovranitetin e tij edhe një herë. Në 1992, 28 maj u krijua si Dita e Republikës së Azerbajxhanit, një festë kombëtare për nderimin e Republikës Demokratike të Azerbajxhanit. Çdo vit në Ditën e Republikës në Azerbajxhan, një ceremoni e përgjithshme mbahet në Buta Palace në Baku, ndërsa në një ceremoni zyrtare në rrugën Istiglaliyyat qendrore, zyrtarët më të lartë të Azerbajxhanit vendosin një kurorë në Monumentin e Republikës. Koncertet dhe paradat që festojnë historinë dhe kulturën e Azerbajxhanit mbahen në të gjithë vendin, dhe shumë shkolla përdorin festën për të edukuar fëmijë dhe të rinj rreth historisë së Azerbajxhanit.
Më 28 maj 1918, Këshilli Kombëtar Azerbajxhan, i kryesuar nga Mammad Amin Rasulzadeh, shpalli Republikën Demokratike të Azerbajxhanit të pavarur, në Tbilisi, Gjeorgji.
Në të njëjtin vit, Perandoria Osmane dhe Azerbajxhani i sapo formuar nënshkruan një marrëveshje miqësie dhe bashkëpunimi. Rasulzadeh bëri marrëveshjen në emër të Azerbajxhanit.
Më vonë në 1918, Ushtria Islamike e Kaukazit mori Bakun nga bandat armene dhe bolshevikët.
Azerbajxhani së pari deklaroi pavarësinë nga regjimi i Carit Rus por u pushtua nga Bashkimi Sovjetik pas një periudhe të shkurtër dy vjeçare.
E konsideruar si republika e parë demokratike e Lindjes, Azerbajxhani bëri reforma në shumë fusha duke përfshirë lirinë e arsimit, fesë dhe ndërgjegjes.
Në Deklaratën e Pavarësisë, vendi dha të drejta të barabarta për të gjithë qytetarët, pavarësisht nga raca, feja, sekti apo gjinia.
