Udhëheqja e Iranit është nën presion, por sistemi është ndërtuar për të rezistuar, thotë eksperti i Lindjes së Mesme, Profesor Mehran Kamrava, për Euronews duke paralajmëruar se konflikti mund të shndërrohet në një luftë të gjatë dhe të ashpër.
Tre javë pas fillimit të luftës midis Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit, po bëhet e qartë se të dy palët po luftojnë beteja shumë të ndryshme.
“Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli duan një fitore të shpejtë dhe vendimtare”, thotë Mehran Kamrava, Profesor i Qeverisjes në Universitetin Georgetown në Katar.
“Për Iranin, thjesht rezistenca dhe mbijetesa është fitore.”
Ky boshllëk në strategji po e formëson konfliktin dhe po ngjall frikë se mund të zvarritet shumë më gjatë se sa pritej.
Kamrava thotë se rruga drejt luftës ishte e shtruar me ambicie politike dhe llogaritje të gabuara.
“Për sa i përket Benjamin Netanyahut, lufta e mëparshme nuk mbaroi kurrë realisht”, shpjegon ai. “Ai mezi priste të sigurohej që sistemi, si politikisht ashtu edhe ushtarakisht, të çmontohej.”
Në të njëjtën kohë, Irani e keqinterpretoi situatën në Uashington.
“Irani negocioi sipas kushteve të veta dhe nuk e kuptoi paqëndrueshmërinë dhe paparashikueshmërinë e vendimmarrjes së Presidentit Donald Trump”, thotë ai.
Ky kombinim ndihmoi në shtyrjen e të dyja palëve në konflikt të hapur.
Një luftë me dy logjika
Pavarësisht pretendimeve konkurruese për fitore, Kamrava thotë se realiteti është më i ndërlikuar.
“Ajo që shohim janë dy logjika të ndryshme në veprim këtu,” thotë ai. “Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli e matin suksesin përmes dëmit të dukshëm ushtarak. Irani e sheh këtë si një konflikt të zgjatur.”
Sipas pikëpamjes së Teheranit, qëllimi nuk është një fitore e shpejtë, por qëndrueshmëria.
“Është një luftë në të cilën, me kalimin e kohës, Irani do të shtypë vendosmërinë amerikane dhe izraelite,” thotë ai. “Pyetja është se kush do të mbyllë sytë i pari.”
Një sistem i ndërtuar për të rezistuar
Konflikti ka ngritur tashmë pyetje rreth udhëheqjes së Iranit, veçanërisht pas raportimeve nga Izraeli se figura e lartë e sigurisë Ali Larijani është vrarë. Por Kamrava thotë se sistemi është projektuar për të përthithur goditje të tilla.
“Sistemi është projektuar të vazhdojë të funksionojë edhe pa praninë e udhëheqjes së lartë”, thotë ai. “Vendimet mund të merren disi në mënyrë autonome.”
Edhe nëse vdekja e Larijanit konfirmohet nga Irani, ai e përshkruan atë si një pengesë dhe jo si një pikë kthese.
“Nuk ka shumë rëndësi nëse ai është gjallë apo i aftë të marrë vendime. Sistemi vazhdon të funksionojë.”
Vendimet ushtarake, thotë ai, po drejtohen nga institucione të tilla si Garda Revolucionare, të cilat janë të strukturuara për të vepruar edhe pa udhëheqje të drejtpërdrejtë.
Brenda Iranit: pushtet pa dukshmëri
Në të njëjtën kohë, pasiguria rreth Mojtaba Khameneit ka tërhequr vëmendjen.
“Mungesa e tij është e prekshme. Ne as nuk kemi një regjistrim të zërit të tij”, thotë Kamrava.
Por përsëri, ai argumenton se pamja e përgjithshme është institucionale, jo personale.
“Nuk ka shumë rëndësi nëse ai është i aftë të marrë vendime komanduese”, thotë ai. “Sistemi vazhdon të funksionojë dhe po merren vendime ushtarake”.
Një konflikt në zgjerim
Përtej kufijve të Iranit, lufta tashmë po përhapet në të gjithë rajonin. Kamrava thotë se u habit nga shpejtësia me të cilën vendet e Gjirit u bënë shënjestra.
“U habita që iranianët sulmuan kaq shpejt dhe kaq gjerësisht shtetet e Gjirit të Gjirit,” thotë ai.
Kjo i lë qeveritë rajonale në një pozicion të vështirë.
“Ata po sulmohen nga Irani, por nuk duan të përfshihen në një luftë amerikano-izraelite”, shpjegon ai.
Ekziston gjithashtu një shqetësim më i thellë në lidhje me sigurinë afatgjatë.
“Nëse hyjnë në luftë, çfarë mund të thuhet se nesër Shtetet e Bashkuara nuk do të mblidhen dhe nuk do të largohen?” thotë ai.
Asnjë fund i qartë në horizont
Për momentin, ka pak siguri se si ose kur do të përfundojë konflikti.
“Vetëm Presidenti Donald Trump e di se kur do të përfundojë lufta”, thotë Kamrava. “Ai mund të shpallë fitoren nesër”.
Ndërkohë, përpjekjet e aktorëve rajonalë për të ndërmjetësuar vazhdojnë në heshtje në sfond. Megjithatë, ajo që mbetet e qartë është se as Irani dhe as fqinjët e tij nuk po shkojnë askund.
“Këto janë vende që janë ose të mallkuara ose të bekuara nga gjeografia për të qenë fqinjë”, thotë ai. “Ata duhet të gjejnë një mënyrë për të jetuar me njëri-tjetrin”.
Deri atëherë, lufta rrezikon të bëhet pikërisht ajo për të cilën Irani duket se po përgatitet gjatë gjithë kohës: një konflikt i gjatë dhe i ngadaltë pa një rrugëdalje të lehtë.
/Argumentum.al
