Shqetësime të thella në Shkup pasi PE hoqi referencat për “gjuhën dhe identitetin maqedonas”. Kryeministri Mickoski flet për akt të turpshëm, opozita për përgjegjësi të qeverisë aktuale, ndërsa Sofja feston “fitoren historike”
Ersan PAJAZITI
Shkup, 10 korrik – Vendimi i Parlamentit Evropian për të miratuar raportin për progresin e Maqedonisë së Veriut pa referenca për “gjuhën dhe identitetin maqedonas” ka ndezur reagime të forta politike në vend dhe ka thelluar ndjeshëm tensionet me Bullgarinë. Eurodeputetët votuan me 461 vota “pro”, 121 “kundër” dhe 107 “abstenim” pro raportit të përgatitur nga raportuesi special Tomas Vajc. Mirëpo, ndryshimi i përmbajtjes së dokumentit, përmes fshirjes së termave që lidhen me identitetin kombëtar ka shkaktuar një fortunë në skenën politike të Shkupit.
MICKOSKI: PROPOZIMI FRANCEZ I DËMSHËM
Kryeministri Hristijan Mickoski tha se ky është një sulm direkt ndaj identitetit dhe gjuhës maqedonase dhe se kjo tregon qartë se pranimi i propozimit francez në vitin 2022 ka qenë një gabim strategjik. “Qytetarët e Maqedonisë e panë që marrëveshja e arritur në vitin 2022, apo si të them pranimi i propozimit të atëhershëm, nuk paraqet vetëm ndryshim i preambulës dhe përfshirja e një pakice bullgare në të, por problemi është shumë më i thellë, e ai është mohimi i gjuhës dhe identitetit të njërit prej kombeve më të vogla të Evropës nga ana e Bullgarisë. Ky është një akt pa presedan. Është gjithçka, vetëm jo një vlerë evropiane dhe unë nuk mundem ta pranoj se si euro-deputetët të cilët votuan për heqjen e gjuhës dhe identitetit maqedonas nga raporti do të flenë rahat. Ndërsa, u jemi falënderues atyre të cilët votuan kundër apo atyre që abstenuan”, theksoi kryeministri Hristijan Mickoski.
ROKAS: IDENTITETI DHE GJUHA NUK JANË PJESË E KORNIZËS NEGOCIUESE
Ambasadori i BE-së në Shkup, Michalis Rokas, e vlerësoi pozitivisht Raportin e Parlamentit Evropian, duke thënë se ai jep mbështetje për procesin integrues të shtetit dhe procesit reformues, sidomos reformat në gjyqësi, luftën kundër korrupsionit dhe sfidat tjera me të cilat ballafaqohet shteti. Në lidhje me nenet kontestuese në raport për identitetin dhe gjuhën, ai tha se Parlamenti Evropian është institucion i pavarur që sjell vendime politike në pajtim me procedurat e brendshme.
“Më e rëndësishme është të theksohet se identiteti dhe gjuha nuk janë pjesë e kornizës negociuese. Identiteti dhe gjuha mbrohen më mirë me anëtarësim të plotë në BE”, tha Rokas.
LSDM: ÇËSHTJA E GJUHËS ISHTE E MBYLLUR
Nga ana tjetër, LSDM opozitare reagoi ashpër ndaj riaktualizimit të çështjes së identitetit dhe gjuhës, duke e konsideruar këtë si një hap prapa dhe të papranueshëm. Nga kjo parti, akuzojnë qeverinë aktuale, e cila sipas LSDM-së e hapi këtë temë pa nevojë. “Ky debat është mbyllur dhe gjuhës maqedonase i është njohur statusi zyrtar në procesin e integrimit. Tani duhet të pyesim: kush e hapi sërish këtë temë dhe për çfarë arsye?”, deklaroi ministrja Bisera Kostadinovska-Stojçevska.
BDI: RAPORTI, AKTAKUZË ALARMANTE PËR DREJTIMIN QË KA MARRË VENDI
Për BDI-në raporti i fundit i euro-deputetit Tomas Vajc në Parlamentin Evropian është një aktakuzë alarmante për drejtimin që ka marrë Maqedonia e Veriut nën qeverisjen e koalicionit ZNAM–VMRO–VLEN. Siç thonë nga partia me seli në Reçicë të Vogël raporti konfirmon atë që BDI ka paralajmëruar prej muajsh se vendi po shndërrohet në një laborator për ndikimet më destruktive anti-perëndimore në kontinent.
“Sipas raportit, Maqedonia është bërë terren i lirë për propagandën ruse, ndikimin ekonomik të errët kinez dhe përçimin e këtyre ndikimeve përmes rrjeteve politike dhe mediatike të lidhura me “botën serbe”. Hungaria dhe Serbia luajnë rol ndërmjetësues, duke forcuar praninë autoritare dhe duke minuar kursin euroatlantik të vendit. Propaganda kundër Bashkimit Evropian, e shpërndarë përmes mediave vendore, përdor frikën identitare për të paraqitur integrimin si kërcënim, jo si shpresë. Më tej, raporti ngre shqetësime për rrjete të vjetra të shërbimeve sekrete që mund të jenë të infiltruar dhe të lidhura me interesa të huaja”, thuhet në reagimin e BDI-së. Më tej nga kjo parti shtojnë se në vend të një përgjigjeje serioze, kjo Qeveri hesht. Në vend të mbrojtjes së sovranitetit institucional dhe orientimit perëndimor të vendit, ajo lejon që Maqedonia e Veriut të rrëshqasë në izolim dhe instrumentalizim.
DIMITRIEVSKI: NA DUHET BASHKIM KOMBËTAR
Ndërkohë partneri qeveritar, lëvizja ZNAM, përmes liderit të saj, Maksim Dimitrievski, e quajti ditën e djeshme “të dhimbshme dhe padrejtë”, duke shtuar se maqedonasit nuk mund të negociojnë për identitetin e tyre. “Ne duam anëtarësim në BE, por jo në këmbim të mohimit të vetes. Nuk dua, BE-në pa maqedonas”, tha Dimitrievski. Lideri i ZNAM-it e akuzoi Bullgarinë për një politikë të agresionit kulturor dhe falsifikim historik, ndërsa Bashkimin Evropian për tolerim të politikës së revanshizmit që vjen nga Sofja.
“Nëse BE-ja lejon që një prej anëtarëve të saj, siç është Bullgaria, t’i shndërrojë negociatat në një mjet për revanshizëm historik, atëherë ajo lejon një union ku të dobëtit janë viktima, ndërsa të fortët e rishkruajnë identitetin e fqinjit”, deklaroi Dimitrievski. Ai kritikoi edhe qeveritë e kaluara, duke përmendur marrëveshjet e arritura pa konsultim publik dhe duke i cilësuar si akte tradhtie.
NË SOFJE, ATMOSFERË TRIUMFI
Përtej kufirit, në Sofje mbizotëroi një atmosferë triumfi. Ministri bullgar i Jashtëm, Georg Georgiev, deklaroi se me largimin e referencave për gjuhën dhe identitetin maqedonas, Bullgaria ka penguar përdorimin e PE-së për propagandë të brendshme nga Shkupi. “Maqedonia e Veriut është vetëm kandidate, ndërsa ne jemi anëtarë të BE-së. Ata duhet ta kenë këtë parasysh”, theksoi ai, duke shtuar se Micskoski po përdor “krizë PR-i” për të mbuluar dështimet e tij.
Potencën e “fitores” bullgare e theksoi edhe nënkryetarja e shtetit, Ilijana Jotova, e cila falënderoi euro-deputetët dhe tha se kjo dëshmon se kur Bullgaria vepron e bashkuar, arrin suksese strategjike. Sipas saj, përjashtimi i termave të identitetit maqedonas nga raporti është një dëshmi e qartë se Sofja ka ndikim real në Bruksel.
Në një reagim zyrtar, Ministria e Jashtme bullgare deklaroi se PE shmangu përfshirjen në përpjekjet e Maqedonisë së Veriut për të anashkaluar detyrimet e saj nga “kompromisi evropian” i vitit 2022. “Çështjet e identitetit dhe gjuhës duhet të trajtohen në kuadër të debatit akademik dhe shkencor, jo të raporteve institucionale”, thuhet në njoftimin e MPJ-së bullgare. Ndërkaq, autori i raportit, eurodeputeti Thomas Waitz, u shpreh i zhgënjyer me fshirjen e referencave për identitetin dhe gjuhën maqedonase, duke theksuar se këto çështje nuk duhet të jenë objekt diskutimi në rrugën e integrimit. (koha.mk)
