Një vit pas nënshkrimit të deklaratës trepalëshe që i dha fund shpërthimit të konfliktit në vitin 2020 midis Armenisë dhe Azerbajxhanit mbi Nagorno-Karabakun, Komisionerja e Këshillit të Evropës për të Drejtat e Njeriut, Dunja Mijatović, publikon një memorandum që adreson pasojat humanitare dhe të të drejtave të njeriut të konfliktit. dhe formulon tetë rekomandime për mbrojtjen urgjente të të drejtave të njeriut.
Komisioneri vëren se aksesi në territoret e prekura nga konflikti mbetet shumë i kufizuar për organizatat që ofrojnë ndihmë humanitare, si dhe për misionet e monitorimit të të drejtave të njeriut, dhe se pengesa gjithnjë e më shumë po vihen në misione të tilla. Sipas saj, çështja e aksesit në të gjitha zonat e prekura nga konflikti duhet të zgjidhet si çështje prioritare. Komisioneri u bën thirrje të gjitha autoriteteve përkatëse që të krijojnë modalitete efektive dhe fleksibël të aksesit që u mundësojnë aktorëve humanitar dhe të të drejtave të njeriut t’u afrohen të gjithë atyre që kanë nevojë për ndihmë urgjente humanitare dhe mbrojtje të të drejtave të njeriut.
Shpërthimi i armiqësive në vitin 2020 detyroi dhjetëra mijëra njerëz që jetonin në ose pranë zonës së konfliktit të zhvendoseshin, përveç atyre që ishin zhvendosur nga konflikti në vitet 1990. “Kushdo që është zhvendosur për shkak të konfliktit dhe aktualisht jeton në Armeni ose Azerbajxhan, duke përfshirë zonat e prekura nga konflikti, nuk duhet të detyrohet as direkt apo indirekt të kthehet në shtëpinë e tij të mëparshme”, tha Komisioneri. Ajo nënvizon se kthimet duhet të jenë vullnetare dhe të kryhen në kushte sigurie dhe dinjiteti. Kandidatëve duhet t’u jepet informacion i saktë për t’u kthyer në mënyrë që të sigurohet që zgjedhja e tyre është e informuar.
Komisioneri është gjithashtu i vetëdijshëm për nivelin e lartë të kontaminimit të rajonit nga minat dhe mbetjet shpërthyese të luftës dhe shpreh keqardhjen që që nga ndërprerja e armiqësive, shumë persona, përfshirë civilë, janë vrarë ose plagosur rëndë nga shpërthimi i minave. Ajo u bën thirrje palëve të bashkëpunojnë dhe të angazhohen në shkëmbimin e nevojshëm të të dhënave për të lehtësuar procesin e çminimit. Ajo u bën thirrje gjithashtu autoriteteve armene dhe azerbajxhanas të ratifikojnë Konventën e OKB-së për Ndalimet ose Kufizimet për Përdorimin e Disa Armëve Konvencionale të cilat mund të Konsiderohen se Janë Tepër Dëmtuese ose Kanë Efekte Pa dallim (CCW) dhe protokollet e saj përkatëse.
Komisioneri vëren më tej se çështja e robërve, veçanërisht e robërve armenë në Azerbajxhan, mbetet një çështje e diskutueshme që përkeqëson marrëdhëniet tashmë të tensionuara midis dy vendeve. Prandaj, është thelbësore të sigurohet që të gjithë atyre që janë ende në robëri t’u sigurohen të gjitha mbrojtjet e garantuara sipas ligjit ndërkombëtar humanitar dhe të të drejtave të njeriut, dhe të lehtësohet lirimi dhe kthimi i tyre.
“Shumë familje ende mbajnë peshën kryesore të konfliktit, veçanërisht ato që kanë humbur një anëtar të familjes ose të afërmit e të cilëve mbeten të zhdukur. Prandaj është e një rëndësie të madhe që në qendër të të gjitha veprimeve lidhur me këtë çështje të vendosen familjet e personave të zhdukur, nevojat e tyre ligjore dhe praktike dhe e drejta e tyre për të ditur të vërtetën”, tha Komisioneri. Në këtë drejtim, ka nevojë për më shumë angazhim me të dyja palët për të promovuar komunikimin, për të krijuar një bazë të dhënash të përbashkët dhe për të rritur shanset për vendndodhjen dhe identifikimin e mbetjeve mortore.
Për më tepër, Komisioneri ka marrë raporte të besueshme nga OJQ-të dhe viktimat dhe familjet e tyre për shkelje të së drejtës ndërkombëtare humanitare si dhe shkelje të rënda të të drejtave të njeriut nga palët në konflikt. Komisioneri thekson se shtetet kanë detyrimin ligjor në bazë të së drejtës ndërkombëtare humanitare dhe Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut që të mbajnë përgjegjës përgjegjësit për krimet e luftës dhe shkeljet e rënda të të drejtave të njeriut.
Për më tepër, Komisioneri është veçanërisht i shqetësuar nga raportet e bombardimeve pa kriter të zonave të populluara që rezultojnë në vdekje dhe lëndime serioze të civilëve. Ajo i bën thirrje Armenisë dhe Azerbajxhanit të heqin dorë nga përdorimi i municioneve thërrmuese dhe të sigurojnë hetime efektive për shkeljet e së drejtës ndërkombëtare humanitare, të tilla si sulmet pa dallim dhe/ose joproporcionale, për të identifikuar dhe sjellë përgjegjësit para përgjegjësisë dhe për të ofruar dëmshpërblim të duhur dhe efektiv për viktimat.
Së fundi, Komisioneri vëren se debati publik në të dy vendet është karakterizuar gjithnjë e më shumë nga komunikimi toksik, armiqësor, intolerant dhe i çiltër mosrespektues. “Retorika e vazhdueshme e ‘agresionit’ ose përdorimi i fjalëve të tilla si ‘armiq’ për të përcaktuar palën tjetër kontribuon vetëm në përjetësimin e armiqësive midis njerëzve që jetojnë në anët e ndryshme të vijave ndarëse”, shtoi Komisioneri. Ajo rekomandon që të dy shtetet anëtare të ndërmarrin veprime të vendosura për të parandaluar dhe luftuar gjuhën e urrejtjes dhe për të mbështetur iniciativat që promovojnë bashkëjetesën paqësore dhe pajtimin.
<iframe width=”870″ height=”490″ src=”https://www.youtube.com/embed/AJ7erfh8hU0″ title=”YouTube video player” frameborder=”0″ allow=”accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture” allowfullscreen></iframe>
