Në një kohë kur marrëdhëniet mes Turqisë dhe Greqisë po hyjnë sërish në një fazë tensioni politik dhe strategjik, një kanal më pak i dukshëm i komunikimit mes dy vendeve ka dalë në skenë. Shefi i Organizatës Kombëtare të Inteligjencës së Turqisë (MIT), Ibrahim Kalın, zhvilloi javën e kaluar një takim në Athinë me homologun e tij grek, Themistoklis Demiris, drejtues i Shërbimit Kombëtar të Inteligjencës së Greqisë (EYP).
Takimi nuk ishte njoftuar paraprakisht dhe u bë publik vetëm disa ditë më vonë. Sipas burimeve turke të sigurisë, dy zyrtarët diskutuan marrëdhëniet dypalëshe, zhvillimet rajonale dhe mënyrat për të adresuar çështjet e hapura mes dy vendeve.
Por rëndësia e takimit shkon përtej një kontakti rutinë mes dy shërbimeve të inteligjencës.
Egjeu dhe NATO në qendër të vëmendjes
Sipas informacionit të publikuar nga pala turke, në bisedime u nënvizua rëndësia e marrëdhënieve turko-greke për sigurinë në Egje, Mesdheun Perëndimor dhe NATO. Në të njëjtën kohë, palët diskutuan bashkëpunimin në luftën kundër terrorizmit, krimit të organizuar, migracionit të parregullt dhe trafikimit të qenieve njerëzore.
Ky element është veçanërisht domethënës. Turqia dhe Greqia janë dy aleatë të NATO-s, por prej dekadash mbeten përballë njëra-tjetrës për një seri çështjesh të pazgjidhura, nga delimitimi detar dhe hapësira ajrore në Egje, deri te statusi i ishujve dhe çështjet energjetike në Mesdheun Lindor.
Në këtë kuadër, komunikimi mes shërbimeve të inteligjencës mund të shërbejë si një kanal i rëndësishëm për menaxhimin e krizave, veçanërisht kur retorika politike bëhet më e ashpër.
Nga Egjeu te Lindja e Mesme
Axhenda e takimit nuk u kufizua vetëm te marrëdhëniet Ankara–Athinë.
Sipas burimeve turke, Kalın dhe Demiris diskutuan luftën SHBA–Iran, zhvillimet e reja në Siri, unitetin politik të Libisë, çështjen palestineze, situatën në Gaza dhe Bregun Perëndimor, si dhe sulmet izraelite ndaj Sirisë dhe Libanit.
Kjo tregon se takimi duhet parë edhe në kuadrin e transformimeve të shpejta të arkitekturës së sigurisë në Mesdheun Lindor dhe Lindjen e Mesme.
Turqia dhe Greqia, pavarësisht rivalitetit të tyre, janë të ekspozuara drejtpërdrejt ndaj pasojave të konflikteve në këtë hapësirë: migracionit, terrorizmit, trafikut të paligjshëm, destabilizimit të Sirisë dhe Libisë, si dhe përplasjeve të reja gjeopolitike që përfshijnë SHBA-në, Iranin dhe Izraelin.
Bashkëpunimi kundër terrorizmit dhe krimit
Një nga përfundimet konkrete të takimit ishte dakordësia për të ruajtur dhe përshpejtuar bashkëpunimin kundër terrorizmit dhe grupeve të krimit të organizuar, duke e ngritur atë në një nivel strategjik.
Dy drejtuesit ranë gjithashtu dakord për forcimin e mëtejshëm të bashkëpunimit ndërmjet shërbimeve të inteligjencës në çështjet dypalëshe dhe rajonale.
Ky është ndoshta aspekti më praktik i takimit. Përtej deklaratave politike, Ankara dhe Athina kanë interesa konkrete të përbashkëta në kontrollin e kufijve, migracionin, trafikimin e qenieve njerëzore dhe aktivitetin e rrjeteve kriminale.
Një takim në momentin e gabuar për “normalizim”?
Nëse takimi do të interpretohej i shkëputur nga zhvillimet e fundit, ai mund të shihej si një tjetër hap drejt normalizimit të marrëdhënieve.
Por konteksti është më kompleks.
Vizita e Kalın në Athinë ndodhi në një moment kur tensionet politike mes dy vendeve janë rritur sërish. Sipas mediave greke, shqetësimi në Athinë lidhet edhe me deklaratat e fundit të presidentit turk Recep Tayyip Erdoğan mbi ishujt grekë dhe çmilitarizimin e tyre.
Në të njëjtën kohë, në Greqi ka shqetësime për forcimin e bashkëpunimit ushtarak me Izraelin, ndërsa marrëdhëniet Turqi–Izrael janë përkeqësuar ndjeshëm.
Pikërisht për këtë arsye, burime greke kanë theksuar se Kalın nuk mbërriti në Athinë me një ultimatum apo kërkesë specifike, por se takimi shprehu dëshirën e të dyja palëve për të ruajtur marrëdhëniet dypalëshe të qëndrueshme.
Në një Mesdhe Lindor ku përplasen interesat e disa aktorëve dhe tensionet mund të përshkallëzohen shpejt, Turqia dhe Greqia po zgjedhin të flasin përpara se të përballen. Takimi Kalın–Demiris tregon se dialogu i drejtpërdrejtë po përdoret si një valvul sigurie për të frenuar një përshkallëzim të mundshëm dhe për të mos lejuar që rivaliteti të kthehet në përplasje.
