SPECIAL REPORT | Argumentum.al
Nga Forumi i Parë Ndërkombëtar i Sigurisë në Moskë (26–29 maj 2026), një analizë e zhvillimeve që po riformësojnë arkitekturën globale të sigurisë, marrëdhëniet midis fuqive të mëdha dhe sfidat e një bote në tranzicion.
Një forum në zemër të transformimit global
Më shumë se tri dekada pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, sistemi ndërkombëtar po përballet me një periudhë ndryshimesh të thella. Lufta në Ukrainë, rivaliteti strategjik midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, zgjerimi i BRICS-it, tensionet në Lindjen e Mesme, gara teknologjike dhe rikthimi i politikës së fuqisë kanë vënë në pikëpyetje shumë nga supozimet mbi të cilat u ndërtua rendi global i pasvitit 1991.
Pikërisht në këtë moment historik, Moska priti nga 26 deri më 29 maj 2026 Forumin e Parë Ndërkombëtar të Sigurisë, një ngjarje që mblodhi mbi 140 delegacione shtetërore, organizata ndërkombëtare, ekspertë të sigurisë dhe përfaqësues politikë nga të gjitha rajonet e botës.
Argumentum.al ndoqi nga afër punimet e forumit, debatet strategjike dhe diskutimet mbi sfidat që po formësojnë sigurinë globale në dekadat e ardhshme. Përtej deklaratave zyrtare, forumi ofroi një panoramë të qartë të mënyrës se si Rusia, partnerët e saj në BRICS dhe një pjesë e rëndësishme e vendeve të Jugut Global e interpretojnë transformimin e rendit ndërkombëtar.
Diskutimet nuk u fokusuan vetëm tek konfliktet aktuale, por edhe tek natyra e rivalitetit që po formësohet në shekullin XXI: konkurrenca për teknologjinë, kontrollin e informacionit, sigurinë energjetike, zinxhirët globalë të furnizimit dhe ndikimin gjeopolitik.
Një ide përshkoi pothuajse të gjitha sesionet e forumit: bota po hyn në një fazë tranzicioni, ku qendrat e fuqisë po shumëfishohen dhe ku koncepti i multipolaritetit po fiton gjithnjë e më shumë peshë në debatet ndërkombëtare. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse ky transformim do të çojë drejt një ekuilibri më të qëndrueshëm global apo drejt një periudhe të zgjatur rivaliteti, fragmentimi dhe përballjeje strategjike.
Kjo speciale e Argumentum.al analizon mesazhet kryesore të forumit, debatet mbi rendin e ri ndërkombëtar, përplasjen e narrativave midis Rusisë dhe Perëndimit, procesin e riarmatimit të Evropës dhe sfidat që pritet të përcaktojnë sigurinë globale në vitet që vijnë.
Mesazhi i Putinit: Multipolariteti si proces historik dhe siguria e pandashme
Në videomesazhin e tij drejtuar pjesëmarrësve të Forumit të Parë Ndërkombëtar të Sigurisë, Presidenti rus Vladimir Putin e paraqiti botën aktuale si një sistem që po përballet me sfida të ndërlidhura dhe me një transformim të thellë të ekuilibrave globalë.
Ai nënvizoi se kërcënime të tilla si terrorizmi ndërkombëtar, përhapja e pakontrolluar e armëve bërthamore, ekstremizmi, trafiku i drogës dhe krimi kibernetik vazhdojnë të paraqesin rrezik për të gjitha shtetet, pavarësisht pozicionit të tyre gjeografik apo politik.
“Bota moderne është e ndërvarur dhe e ndërlidhur; përshkallëzimi i tensioneve në disa rajone mund të ketë pasoja negative për të gjithë komunitetin ndërkombëtar“, deklaroi Putin.
Presidenti rus argumentoi se përgjigjja ndaj këtyre sfidave duhet të mbështetet në bashkëpunimin ndërkombëtar dhe në konceptin e “sigurisë së pandashme”, një ide që Moska e promovon prej vitesh në diskursin e saj diplomatik.
Një nga mesazhet më të rëndësishme të fjalimit ishte referimi ndaj transformimit të rendit ndërkombëtar.
“Ne besojmë se puna mbi këto çështje strategjike është veçanërisht e rëndësishme sot, në një kohë kur po merr formë bota multipolare“, tha ai.
Putin e paraqiti Rusinë si një nga aktorët aktivë të këtij transformimi, duke theksuar pjesëmarrjen e saj në organizata dhe mekanizma integrues që, sipas tij, funksionojnë mbi bazën e barazisë sovrane, respektimit të interesave kombëtare dhe identiteteve historike, kulturore e qytetëruese të kombeve.
Fundi i momentit unipolar?
Që nga përfundimi i Luftës së Ftohtë, sistemi ndërkombëtar është karakterizuar nga dominimi politik, ekonomik dhe ushtarak i Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të tyre.
Për më shumë se tre dekada, ky model është konsideruar nga shumë analistë si rendi liberal ndërkombëtar.
Por gjatë forumit në Moskë, pothuajse të gjithë folësit argumentuan se ky cikël historik po përfundon.
Rritja e Kinës, rikthimi i Rusisë si aktor strategjik, fuqizimi i Indisë dhe zgjerimi i BRICS-it janë parë si tregues të qartë të zhvendosjes së qendrave të fuqisë globale.
Në këtë kontekst, organizata si BRICS, SCO, CSTO dhe CIS u paraqitën jo thjesht si mekanizma rajonalë bashkëpunimi, por si shtyllat e një arkitekture të re ndërkombëtare.
Rusia dhe vizioni euroaziatik i botës
Një nga konceptet më të pranishme në forum ishte ai i përplasjes së dy vizioneve të rendit ndërkombëtar.
Sipas shumë zyrtarëve rusë, bota ndodhet përballë një rivaliteti midis asaj që u përshkrua si “doktrina perëndimore” dhe “doktrina euroaziatike”.
Në diskutimet e forumit u shpreh shpesh mendimi se, pavarësisht ndryshimeve në balancat globale të fuqisë, Perëndimi vazhdon të mbështetet në instrumentet ekonomike, financiare, diplomatike dhe institucionale për të ruajtur rolin e tij qendror në sistemin ndërkombëtar.
Nga ana tjetër, përfaqësuesit rusë, kinezë dhe partnerë të tjerë të tyre argumentojnë se transformimet aktuale globale kërkojnë një rend ndërkombëtar më përfaqësues, të mbështetur në respektimin e sovranitetit shtetëror, interesave kombëtare dhe diversitetit të modeleve politike, ekonomike dhe kulturore.
Në forum u theksua vazhdimisht se shtetet nuk dëshirojnë të kthehen në një rend të dominuar nga një qendër e vetme fuqie dhe se procesi i multipolaritetit konsiderohet tashmë i pakthyeshëm.
Sekretari i Këshillit të Sigurisë së Rusisë, Sergei Shoigu, u ndal tek koncepti i luftës kognitive dhe përdorimi i teknologjive moderne të komunikimit si instrument ndikimi strategjik. Sipas Shoigut, në kushtet e transformimit të rendit ndërkombëtar, konkurrenca midis fuqive nuk zhvillohet më vetëm në fushën ushtarake apo ekonomike, por edhe në hapësirën informative dhe kulturore. Ai argumentoi se teknologjitë e komunikimit po përdoren nga Perëndimi për të ushtruar ndikim mbi identitetet, vlerat dhe perceptimet shoqërore të vendeve të tjera, duke e shndërruar informacionin në një mjet të rëndësishëm të rivalitetit gjeopolitik.
Shoigu ngriti gjithashtu shqetësimin për cenueshmërinë e korridoreve strategjike të tregtisë globale, duke veçuar Ngushticën e Hormuzit si një nga pikat më kritike të sigurisë ndërkombëtare. Sipas tij, çdo ndërprerje e funksionimit të kësaj arterie detare do të kishte pasoja të drejtpërdrejta për tregjet aziatike, zinxhirët e furnizimit, transportin e energjisë dhe stabilitetin ekonomik global. Në vlerësimin e tij, siguria e infrastrukturës kritike dhe e korridoreve detare po bëhet po aq e rëndësishme sa edhe mbrojtja tradicionale ushtarake, ndërsa pasojat e krizave në këto hapësira mund të shtrihen nga ekonomia globale deri tek rritja e rreziqeve për sigurinë ushqimore në shumë rajone të botës.
Riarmatimi i Evropës: kthimi i politikës së fuqisë
Një nga temat më të rëndësishme të forumit ishte transformimi i sigurisë evropiane.
Për dekada me radhë, Evropa ndërtoi identitetin e saj si një projekt ekonomik dhe politik, i mbështetur nga garancitë e sigurisë të NATO-s dhe SHBA-së.
Por lufta në Ukrainë ka ndryshuar thellësisht këtë realitet.
Gjermania ka nisur programin më ambicioz të modernizimit ushtarak që nga Lufta e Dytë Botërore. Polonia po ndërton një nga ushtritë më të mëdha tokësore në Evropë. Franca po zgjeron kapacitetet e saj strategjike dhe industria evropiane e mbrojtjes po përjeton një ringjallje të paprecedentë.
Në forum, drejtori i Shërbimit të Inteligjencës së Jashtme të Rusisë, Sergei Naryshkin, paralajmëroi se Evropa po transformohet gradualisht nga një projekt politik në një hapësirë gjithnjë e më të militarizuar.
Drejtori i Shërbimit të Inteligjencës së Jashtme të Rusisë (SVR), Sergei Naryshkin, bëri paralele të drejtpërdrejta historike me riarmatimin e Gjermanisë. Ai kritikoi planet e Berlinit për rritjen e kapaciteteve ushtarake nën argumentin e “marrjes së përgjegjësisë” për sigurinë evropiane, duke paralajmëruar për rreziqet që, sipas tij, mund të sjellë militarizimi i ri i kontinentit.
Duke iu referuar gjithashtu rolit të Mbretërisë së Bashkuar në mbështetjen e Ukrainës dhe përballjen me Rusinë, Naryshkin argumentoi se Londra po lëviz gjithnjë e më shumë drejt një konfrontimi të drejtpërdrejtë me Moskën. Në këtë kontekst, ai adresoi një mesazh të qartë ndaj Francës dhe Gjermanisë: të nxjerrin mësime nga historia evropiane, të shmangin përfshirjen në përshkallëzimin e tensioneve dhe të mos kontribuojnë në një përballje të re ushtarake në kontinent.
Në kryeqytetet evropiane, këto zhvillime paraqiten kryesisht si përgjigje ndaj ndryshimeve të mjedisit të sigurisë në kontinent pas luftës në Ukrainë dhe rritjes së pasigurive strategjike.
Nga ana tjetër, në Moskë, procesi i forcimit të kapaciteteve ushtarake evropiane interpretohet shpesh si tregues i një rivaliteti afatgjatë në marrëdhëniet midis Rusisë dhe Perëndimit.
Këto perceptime të ndryshme pasqyrojnë një fenomen të njohur në teorinë e marrëdhënieve ndërkombëtare si “dilema e sigurisë”, ku masat e ndërmarra nga njëra palë për të rritur sigurinë e saj mund të perceptohen nga pala tjetër si burim shqetësimi ose pasigurie, duke ushqyer cikle të ndërsjella mosbesimi dhe rivaliteti.
Lufta e së ardhmes: digjitale dhe kozmike
Një nga temat ku kishte konsensus pothuajse të plotë ishte transformimi i natyrës së konfliktit.
Sipas shumë pjesëmarrësve, luftërat e dekadave të ardhshme do të zhvillohen në dy hapësira kryesore:
- hapësira digjitale;
- hapësira kozmike.
Sistemet satelitore, inteligjenca artificiale, rrjetet e komunikimit, qendrat e të dhënave dhe infrastruktura kibernetike po bëhen po aq të rëndësishme sa bazat ushtarake tradicionale.
Kjo nuk është më teori.
Lufta në Ukrainë ka treguar rolin vendimtar të satelitëve, dronëve, inteligjencës artificiale dhe operacioneve kibernetike në fushën moderne të betejës.
Neokolonializmi digjital dhe beteja për kontrollin e informacionit
Një tjetër koncept i diskutuar gjerësisht ishte ai i “neokolonializmit digjital”.
Përfaqësues rusë dhe disa delegacione të tjera argumentuan se kontrolli mbi teknologjitë globale, platformat e komunikimit dhe infrastrukturat digjitale po shndërrohet në një formë të re ndikimi politik.
Maria Zakharova theksoi rëndësinë e bashkëpunimit brenda BRICS për sigurinë ndërkombëtare të informacionit dhe për koordinimin e reagimeve ndaj incidenteve kibernetike.
Edhe pse koncepti mbetet objekt debati, është e qartë se sovraniteti digjital po bëhet një prioritet për shumë shtete.
Sot, beteja për ndikim nuk zhvillohet vetëm përmes tankeve apo raketave, por edhe përmes algoritmeve, të dhënave, platformave sociale dhe inteligjencës artificiale.
Lindja e Mesme dhe rreziku i krizës globale
Diskutimet në Moskë i kushtuan vëmendje të veçantë konfliktit midis Iranit, Izraelit dhe SHBA-së.
Përveç dimensionit ushtarak, forumi analizoi pasojat ekonomike dhe teknologjike të krizës.
Ngushtica e Hormuzit vazhdon të mbetet një nga pikat më kritike të ekonomisë globale. Çdo destabilizim i saj ndikon drejtpërdrejt në tregjet energjetike, zinxhirët e furnizimit dhe ekonominë botërore.
Një shqetësim i ri lidhet me cenueshmërinë e kabllove nënujore të komunikimit.
Në një botë ku ekonomia digjitale mbështetet në infrastrukturë globale të ndërlidhur, çdo sulm ndaj këtyre sistemeve mund të shkaktojë pasoja shumë më të gjera sesa ndërprerja e furnizimeve energjetike.
Pandemia dhe rikthimi i shtetit kombëtar
Një argument që u përsërit shpesh gjatë forumit ishte se pandemia COVID-19 tregoi kufijtë e globalizimit.
Shumë folës argumentuan se në momentet e krizës, shtetet vepruan kryesisht sipas interesave kombëtare.
Megjithatë, diskutimet mbi shëndetin publik sollën edhe një perspektivë tjetër.
Përfaqësues të Rusisë, Afrikës së Jugut dhe Organizatës Botërore të Shëndetësisë theksuan se siguria shëndetësore është tashmë pjesë integrale e sigurisë kombëtare.
Pandemitë, bio-siguria, zhvillimi i vaksinave dhe mbrojtja e sistemeve shëndetësore po konsiderohen gjithnjë e më shumë si elemente të sigurisë strategjike.
Jugu Global dhe kërkesa për një rend më përfaqësues
Një nga aspektet më interesante të forumit ishte pozicioni i vendeve të Jugut Global.
Afrika e Jugut paraqiti një qasje më të balancuar.
Ata argumentuan se multipolariteti nuk duhet të prodhojë më shumë konflikte apo standarde të dyfishta, por një sistem ndërkombëtar më përfaqësues dhe më të drejtë.
Mesazhi ishte i qartë, vendet e Jugut nuk duan të zëvendësojnë një hegjemon me një tjetër.
Ato kërkojnë më shumë hapësirë për të ndikuar në vendimmarrjen globale.
Nga Moska në vitin 2030: drejt çfarë bote?
Forumi i Moskës nuk dha përgjigje përfundimtare.
Por ai ofroi një pasqyrë të qartë të mënyrës se si Rusia dhe një pjesë e rëndësishme e partnerëve të saj e shohin transformimin e rendit ndërkombëtar.
Nëse dekada e parë pas Luftës së Ftohtë ishte dekada e globalizimit dhe integrimit, dekada aktuale po karakterizohet nga rikthimi i rivalitetit strategjik, garave teknologjike, politikës së fuqisë dhe konkurrencës për ndikim.
Në këtë kuptim, pyetja kryesore nuk është më nëse bota po bëhet multipolare.
Pyetja është nëse multipolariteti do të prodhojë një ekuilibër të ri bashkëpunimi apo do të shoqërohet me rivalitete të ngjashme me ato që paraprinë konfliktet e mëdha të shekullit XX.
Shenjat janë të përziera.
Nga njëra anë, po krijohen mekanizma të rinj bashkëpunimi ndërkombëtar.
Nga ana tjetër, po rriten mosbesimi, shpenzimet ushtarake dhe konkurrenca gjeopolitike.
Pikërisht për këtë arsye, Forumi Ndërkombëtar i Sigurisë në Moskë nuk ishte thjesht një ngjarje diplomatike, por një dritare për të kuptuar se si po mendojnë aktorët kryesorë të një bote që po ndryshon me shpejtësi.
Nga Moska u artikulua bindja se tranzicioni drejt një bote multipolare ka filluar dhe se institucionet si BRICS dhe SCO do të luajnë një rol gjithnjë e më të madh në arkitekturën e re ndërkombëtare.
Megjithatë, rruga drejt këtij rendi të ri mbetet e pasigurt.
Lufta në Ukrainë, riarmatimi i Evropës, tensionet në Lindjen e Mesme, rivaliteti teknologjik dhe fragmentimi i sistemit ndërkombëtar tregojnë se bota po hyn në një periudhë të re konkurrimi strategjik.
Në këtë realitet të ri, siguria nuk do të përcaktohet vetëm nga fuqia ushtarake, por edhe nga kontrolli i teknologjisë, informacionit, energjisë, shëndetit publik dhe zinxhirëve globalë të furnizimit.
Ajo që po lind para syve tanë nuk është thjesht një ndryshim i balancave të fuqisë.
Është transformimi i vetë rendit ndërkombëtar që ka dominuar botën për më shumë se tri dekada.
__________________________________
Argumentum.al do të vijojë të ndjekë dhe analizojë këto zhvillime, duke sjellë për lexuesit shqiptarë perspektiva, analiza dhe raportime mbi proceset që po formësojnë të ardhmen e sigurisë globale.
© 2026 Argumentum
