Organizata Botërore e Shëndetësisë ka aktivizuar planet e emergjencës për një katastrofë të mundshme bërthamore, ndërsa fushata SHBA-Izrael kundër Iranit hyn në javën e tretë. Drejtoresha rajonale e OBSH-së, Hanan Balkhy, paralajmëroi se një incident bërthamor do të shkaktonte pasoja globale që do të zgjasin për dekada, ndërsa stafi monitoron sulmet në vendet atomike iraniane dhe përgatit protokollet e reagimit për emergjencat nga rrezatimi, raportojnë mediat ndërkombëtare.
Organizata Botërore e Shëndetësisë ka filluar përgatitjet për “skenarin më të keq” të një katastrofe bërthamore, ndërsa konflikti midis forcave SHBA-Izrael dhe Iranit intensifikohet, me zyrtarët që pranojnë hapur shqetësimet se përshkallëzimi i sulmeve ndaj objekteve atomike mund të shkaktojë një katastrofë radiologjike. Drejtoresha Rajonale e OBSH-së për Mesdheun Lindor, Hanan Balkhy, konfirmoi në intervista se stafi i OKB-së po monitoron sulmet ndaj objekteve bërthamore iraniane, duke ruajtur “vigjilencën” për çdo lloj incidenti bërthamor.
“Skenari më i keq është një incident bërthamor, dhe kjo është diçka që na shqetëson më shumë”, deklaroi Balkhy, duke paralajmëruar se “pasojat do të zgjasin për dekada” nëse ndodh një ngjarje e tillë. Ajo theksoi se personeli i OBSH-së po përgatitet për një “kuptim më të gjerë” të ngjarjeve bërthamore, duke përfshirë si përdorimin e armëve bërthamore ashtu edhe sulmet ndaj objekteve bërthamore, ndërsa shpreson që skenarë të tillë të mos materializohen kurrë.
Objektet bërthamore nën zjarr
Paralajmërimet vijnë mes sulmeve të konfirmuara ndaj infrastrukturës atomike iraniane. Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA) raportoi se më 17 mars, një predhë goditi ambientet e Centralit Bërthamor të Bushehrit, megjithëse nuk u raportuan dëme në objekt apo lëndime. IAEA përsëriti se “sulmet ndaj objekteve bërthamore janë të ndaluara” sipas ligjit ndërkombëtar, ndërsa Rafael Grossi kërkoi “përmbajtje maksimale në të gjitha operacionet ushtarake” për të parandaluar lëshimet radiologjike.
Sulmet e mëparshme kanë synuar disa vende iraniane, përfshirë objektin e pasurimit të Natanzit, ku imazhet satelitore konfirmuan dëmtime në ndërtesat hyrëse. Ndërsa IAEA ka deklaruar se nuk janë zbuluar nivele jonormale rrezatimi në vendet fqinje, agjencia vazhdon të përballet me sfida komunikimi me autoritetet bërthamore iraniane.
Kërcënime të ndërsjella dhe rreziqe të përhapjes rajonale
Dimensioni bërthamor i konfliktit është thelluar ndërsa të dyja palët shkëmbejnë kërcënime. Irani ka paralajmëruar se mund të synojë objektin bërthamor Dimona të Izraelit në përgjigje të sulmeve ndaj programit të tij atomik, ndërsa këshilltari i Presidentit të SHBA-së Donald Trump, David Sacks, sugjeroi që Izraeli mund të marrë në konsideratë opsionet bërthamore nëse kërcënimet ekzistenciale vazhdojnë. Vetë Trump ka këmbëngulur se “Izraeli nuk do ta bëjë kurrë këtë”, duke minimizuar mundësi të tilla.
IAEA ka shprehur shqetësim në lidhje me objektet bërthamore në të gjithë rajonin, duke vënë në dukje se prania e termocentraleve dhe reaktorëve kërkimorë në shumë vende rrit rreziqet e sigurisë mes përshkallëzimit të vazhdueshëm ushtarak. Emiratet e Bashkuara Arabe, të cilat strehojnë centralin bërthamor Barakah, janë shënjestruar vazhdimisht nga sulmet hakmarrëse iraniane duke pasur parasysh instalimet e saj ushtarake amerikane, duke rritur frikën e implikimeve më të gjera të sigurisë bërthamore.
Përgatitjet humanitare intensifikohen
OBSH ka filluar ritrajnimin e personelit për reagimin ndaj emergjencave bërthamore, duke ofruar udhëzime mbi rreziqet e shëndetit publik dhe masat mbrojtëse. Organizata po punon me shtetet anëtare për të audituar pajisjet e zbulimit të rrezatimit dhe furnizimet thelbësore, duke përfshirë jodurin e kaliumit për mbrojtjen e tiroides. Balkhy vuri në dukje se “kushdo që lexon historinë e incidenteve të kaluara e di saktësisht se për çfarë po flasim”, duke iu referuar aksidenteve të mëparshme bërthamore dhe pasojave të tyre afatgjata shëndetësore. Ndërsa konflikti vazhdon pa asnjë zgjidhje diplomatike në horizont, Türkiye i monitoron këto zhvillime me shqetësim të madh, duke pasur parasysh potencialin për efekte radiologjike ndërkufitare dhe destabilizim rajonal.
/Argumentum.al
