Shabnam fon Hajm-Vreme[i]
Në ditët e para të konfliktit Irani hodhi me qindra raketa balistike dhe mijëra dronë, por ritmi i sulmit po bie. Ndërsa Izraeli pohon se ka asgjësuar një pjesë të madhe të sistemeve të lëshimit të raketave, ekspertët paralajmërojnë se Teherani vazhdon të ketë një arsenal të konsiderueshëm si dhe strategji për zgjatjen e luftës.
Amerikanët nuk munden aq sa mundet Irani. Ky ishte pak a shumë mesazhi i Ali Larixhanit, tani një prej emrave kryesorë në Teheran dhe sekretar i Këshillit kombëtar për sigurinë. Larixhani qysh ditën e tretë të luftës tha se Irani është i gatshëm për luftë afatgjatë dhe se do të mbrohet me çdo çmim.
Në përgjigje të sulmeve amerikane dhe izraelite, Irani vetëm në pesë ditët e para hodhi rreth pesëqind raketa balistike dhe rreth dy mijë dronë, logarit admirali Bred Kuper, komandanti amerikan i Komandës për Lindjen e Afërt, shkruan DW. Por, sikurse thonë në Pentagon, të mërkurën kishte 86 përqind më pak goditje iraniane me raketa në krahasim me ditën e parë dhe 73 përqind më pak dronë. Nuk e dimë me saktësi sa raketa balistike dhe sa dronë ka Irani”, tha një ekspert për armatimet në bisedë me DW duke dashur të mbetet anonim.
Ai mbështet tezën, e cila këtyre ditëve dëgjohet në radhët e analistëve ushtarakë – Irani në njëfarë mënyre qëlloi këmbët e tij kur në muajin tetor 2024 goditi Izraelin për hakmarrje për shkak të raketimit të qëllimshëm të Iranit në të cilin u vra udhëheqësi i Hamasit palestinez Ismail Hani. Sepse, raketat iraniane nuk ishin shumë precize dhe kjo gjoja zbuloi dobësinë e Iranit.
Nuk dihet numuri e raketave
Në fillim të goditjeve kundër Iranit, ushtria izraelite vlerësonte se armiku zotëron rret 2.500 raketa balistike. Vlerësime të tjera shkonin deri në 6.000. Përveç konsumit, Izraeli pohon se ka asgjësuar tri të pestat e sistemeve iraniane të lëshimit të raketave, si dhe katër të pestat e baterive të mbrojtjes kundërajrore. Pamjet satelitore që qarkullojnë në internet, tregojnë sulme në bazat raketore në Kermanshah, Karaxh, Harambad dhe Tabriz, në veri të Iranit. Thuhet se shihen hyrje të shkatërruara tunelesh dhe magazinash.
“Gjithashtu, shohim se ndiqen në mënyrë intensive edhe lëshuesit e lëvizshëm të raketave”, thotë bashkëbiseduesi jonë. “Ajo që para pesë vitesh ishte shumë e vështirë, sot është e mundur në sajë të përparimit teknologjik. Megjithatë mbetet pikëpyetje sa sisteme janë asgjësuar realisht”.
Dronë direkt nga fabrika
Mendohet se Irani zotëron edhe një formë prodhimi fleksibël të avionëve pa pilot. Nuk prodhohen në sisteme ndërtuese madhështore, por në sisteme të vogla, dhe të shpërndara në shumë vende. Rallëkund tjetër në botë kapacitetet e prodhimit të dronëve janë kaq të mëdha. Qendra për rezistencë informatike, organizatë joqeveritare britanike të cilën e financon Ministria e punëve të jashtme, vlerëson se iranianët mund të prodhojnë 10.000 dronë çdo muaj.
Dronët kamikaxe “Shahed”, të cilët i përdor në numur të madh dhe Rusia në fushëbetejën ukrainase, për t’u prodhuar kushtojnë mes 20.000 deri 80.000 dollarë. Një predhë e sistemit të avancuar amerikan patriot, i cili nevojitet për t’a rrëzuar këtë tip droni, kushtin dy milionë e gjysëm dollarë.
Nëse po goditen kapacitetet iraniane, Teherani në kundërpërgjigje përpiqet të sulmojë ato amerikane. Nju Jork Times pohon se në bazë të videove të marra me satelit Irani në dy ditët e para të luftës ka dëmtuar pjesë të sistemeve të radarëve dhe të telekomunikacionit në sëpaku shtatë baza amerikane. Pentagoni natyrisht që nuk e pohon një gjë të tillë.
Pasoja për popullsinë dhe rajonin
“Irani do të përpiqet të zgjasë luftën dhe luan me faktorin kohë”, thotë Favaz Greger, profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare në Shkollën Londineze për ekonomi. “Udhëheqja iraniane ka patur kohë për të planifikuar dhe koordinuar aksionet e saj. Mendoj se po përgatiten për luftë afatgjatë”. Qëllimi kryesor i regjimit iranian, thotë ai, është qëndrueshmëria. Të përballojnë dallgën e parë, të dytë, të tretë dhe të zgjasin rezistencën.
Shpenzimet e luftës i paguan popullsia e Iranit, e cila është e pafuqishme para sulemeve. Megjithëse ShBA- të dhe Izraeli deklarojnë se kryejnë goditje me shënjestra të përzgjedhura vështirë të evitohet dëmi kolateral.
Qysh ditën e parë të sulmit është goditur një shkollë tetëvjeçare në qytetin Minab më Jug të Iranit. Mediat shtetërore iraniane shfaqën pamje nga ceremoni masive varrimi të 168 vajzave nga shtatë deri në dymbëdhjetë vjeçe, si dhe mësuesve të tyre. Kombet e Bashkuara e quajtën sulmin “absolutisht shokues” dhe kërkuan hetime. Izraeli mohoi sulmin në shkollën e Minabit, e cila gjendet 40 kilometra larg Gjirit të Omanit. ShBA-të të cilët janë të pranishëm në detin Arabik me disa aeroplanmbajtëse kanë informuar se do të provojnë informacionet që kanë të bëjnë me këtë incident.
[i] https://vreme.com/svet/koliko-oruzja-ima-iran-i-koliko-dugo-moze-da-ratuje/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
