Lindja e Mesme po përballet me një nga momentet më të rrezikshme të viteve të fundit, ndërsa përplasja ushtarake mes Izrael dhe Iran ka hyrë në një fazë të re dhe shumë më të rrezikshme. Sulmet e ndërsjella me raketa dhe dronë, përfshirja e vendeve të tjera të rajonit dhe tensionet në rritje ndërkombëtare kanë ngritur frikën për një konflikt të gjerë rajonal që mund të ketë pasoja të thella politike, humanitare dhe ekonomike në mbarë botën.
Në ditët e fundit, sistemet e mbrojtjes ajrore janë aktivizuar në disa shtete të rajonit, ndërsa sulmet ajrore dhe raketore kanë goditur objektiva në Teheran, Isfahan dhe zona të tjera strategjike. Në të njëjtën kohë, organizatat ndërkombëtare paralajmërojnë për përkeqësimin e krizës humanitare në Liban dhe rritjen e numrit të viktimave civile.
Ndërsa liderët botërorë përpiqen të gjejnë rrugë diplomatike për të ulur tensionet, zhvillimet e fundit tregojnë se konflikti është larg përfundimit. Ky mbulim special nga Argumentum.al sjell zhvillimet kryesore nga terreni, reagimet ndërkombëtare dhe pasojat globale të një lufte që po ndryshon balancat në Lindjen e Mesme.
9 Mars 2026
Lufta midis Izrael dhe Iran ka hyrë në ditën e saj të dhjetë, me përshkallëzim të sulmeve me raketa dhe dronë, përfshirje të vendeve të tjera të rajonit dhe shqetësime në rritje për krizën humanitare. Zhvillimet e fundit tregojnë se konflikti po zgjerohet përtej dy vendeve kryesore dhe rrezikon të destabilizojë më tej Lindjen e Mesme.
Aktivizohen mbrojtjet ajrore në rajon
Ministria e Mbrojtjes e Turqia njoftoi të hënën se një raketë balistike e lëshuar nga Irani u interceptua në hapësirën ajrore turke nga sistemet e mbrojtjes së NATO. Sipas autoriteteve turke, ky është incidenti i dytë brenda pesë ditësh kur raketa iraniane ndalohen mbi territorin ose hapësirën ajrore të vendit.
Në të njëjtën kohë, vendet e Gjirit aktivizuan sistemet e tyre të mbrojtjes ajrore. Ministria e Mbrojtjes e Emiratet e Bashkuara Arabe bëri të ditur se janë identifikuar 15 raketa balistike, nga të cilat 12 u shkatërruan, ndërsa tre ranë në det. Autoritetet raportuan gjithashtu për 18 dronë, ku 17 u rrëzuan dhe një u përplas brenda territorit të vendit.
Ndërkohë, Katari njoftoi se mbrojtja ajrore e tij ka interceptuar 17 raketa balistike dhe gjashtë dronë, të cilat sipas ministrisë së mbrojtjes së vendit ishin lëshuar nga Irani.
Izraeli zgjeron sulmet ajrore
Forcat e Mbrojtjes së Izraelit njoftuan se kanë nisur një “valë të gjerë sulmesh” ndaj objektivave në Teheran, Isfahan dhe zona të tjera në jug të Iranit. Sulmet erdhën pasi një person u vra nga një raketë që goditi Izraelin qendror.
Ushtria izraelite njoftoi gjithashtu se ka nisur sulme kundër Al-Qard Al-Hassan, një organizatë financiare e sanksionuar nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe që Izraeli e akuzon se financon grupin e mbështetur nga Irani, Hezbollah. Objektivat u goditën në periferitë jugore të Bejrut.
Pasoja të rënda humanitare
Situata humanitare në Liban po përkeqësohet me shpejtësi. Ministria libaneze e Shëndetësisë njoftoi se sulmet ajrore izraelite kanë vrarë dy paramedikë dhe kanë plagosur gjashtë të tjerë gjatë dy sulmeve të ndara të së hënës.
Organizata ndërkombëtare Human Rights Watch deklaroi se ushtria izraelite ka përdorur municione me fosfor të bardhë në qytetin Yohmor. Edhe pse fosfori i bardhë nuk klasifikohet si armë kimike sipas Konventa për Armët Kimike, përdorimi i tij kundër civilëve konsiderohet shkelje e rregullave të së drejtës ndërkombëtare humanitare.
Sipas UNICEF, që nga fillimi i konfliktit në Liban janë vrarë të paktën 83 fëmijë dhe janë plagosur 254 të tjerë. Rreth 700,000 njerëz, përfshirë 200,000 fëmijë, janë detyruar të largohen nga shtëpitë e tyre.
Teherani nën tym dhe frikë
Banorët e Teheranit raportojnë skena që i përshkruajnë si “apokaliptike”, pasi sulmet ajrore ndaj depove të naftës gjatë fundjavës mbushën qiellin me tym të zi dhe mbuluan rrugët me blozë.
Shumë banorë ankohen për vështirësi në frymëmarrje, djegie në sy dhe në fyt për shkak të ndotjes së ajrit. Disa biznese u përpoqën të hapeshin të hënën, por shumë prej tyre u mbyllën sërish pasi qëndrimi jashtë u bë pothuajse i pamundur.
Ndryshim në udhëheqjen e Iranit
Në një zhvillim të rëndësishëm politik, Irani ka shpallur se Mojtaba Khamenei do të pasojë babanë e tij të vrarë, Ali Khamenei, si udhëheqës suprem i vendit. Ky vendim shihet si një sinjal se fraksionet më të ashpra politike do të vazhdojnë të dominojnë politikën iraniane gjatë konfliktit.
Zëdhënësi i ministrisë së jashtme të Iranit deklaroi se një armëpushim është i pamundur për sa kohë që sulmet vazhdojnë, duke shtuar se vendi do të vazhdojë të mbrojë veten.
Përpjekje diplomatike ndërkombëtare
Liderët e Evropës dhe të Lindjes së Mesme po zhvillojnë bisedime urgjente për të diskutuar mënyrat për të ndalur konfliktin. Takimi virtual është organizuar nga António Costa, president i Këshilli Evropian, dhe Ursula von der Leyen, presidente e Komisioni Evropian.
Ndërkohë, presidenti i Qipro, Nikos Christodoulides, deklaroi se vendi i tij nuk do të përfshihet në operacione ushtarake lidhur me konfliktin, por do të përqendrohet në ndihmën humanitare.
Pasoja në ekonominë globale
Konflikti ka tronditur edhe tregjet globale. Çmimet e naftës u rritën mbi 100 dollarë për fuçi, niveli më i lartë që nga viti 2022. Analistët vlerësojnë se rreth 20 milionë fuçi naftë në ditë janë nxjerrë jashtë tregut për shkak të luftës.
Tregjet e aksioneve në Azi regjistruan rënie të ndjeshme, ndërsa investitorët treguan pasiguri për stabilitetin ekonomik global në rast se konflikti zgjat. Analistët paralajmërojnë se situata mund të ndikojë edhe në furnizimin me energji për Europën dhe Amerikën, çka mund të çojë në rritje të çmimeve të karburanteve dhe mallrave të tjera. Për më tepër, kompanitë ndërkombëtare që varen nga transporti detar dhe linjat tregtare në rajon po përballen me ndërprerje serioze, duke rritur më tej pasigurinë në tregjet financiare.
Kjo panoramë, vetëm në dhjetë ditë, tregon jo vetëm intensitetin dhe vendosmërinë e të gjitha palëve në konflikt për të vijuar, por tregon edhe pasojat që pritet të ndihet shumë shpejt në të gjithë globin, përfshirë pasojat ekonomike dhe të sigurisë globale.
/Argumentum.al
