Presidenti i SHBA-së, Donald Trump mbërriti sot në aeroportin Schiphol të Amsterdamit, në Holandë – për të marrë pjesë në samitin e NATO-s.
Trump pritet të shkojë direkt në pallatin “Huis ten Bosch” në Hagë, ku mbreti dhe mbretëresha e Holandës do të organizojnë një darkë shtetërore për 32 udhëheqësit e NATO-s dhe shumë nga partnerët e tyre.
Gjatë rrugës për në samit, Trump vuri në pikëpyetje një nga parimet themelore të aleancës, duke refuzuar të angazhohej qartë për Nenin 5 – marrëveshjen për mbrojtje kolektive midis vendeve anëtare të NATO-s.
“A jeni të angazhuar ndaj Nenit 5 të NATO-s?” – u pyet ai drejtpërdrejt.
“Varet nga përkufizimi juaj. Ka disa përkufizime për Nenin 5. E dini këtë, apo jo?” – pohoi Trump.
“Por jam i angazhuar të jem mik i tyre,” shtoi ai. “E dini, jam bërë mik me shumë nga ata liderë, dhe jam i angazhuar t’i ndihmoj.”
Më pas iu kërkua të sqarojë komentet e tij, duke qenë se ato me siguri do të shkaktojnë shqetësime në mesin e vendeve të tjera.
“A jeni ende i angazhuar ndaj mbrojtjes së përbashkët?” – u pyet sërish.
“Jam i angazhuar për të shpëtuar jetë,” tha Trump. “Jam i angazhuar për jetën dhe sigurinë, dhe do t’ju jap një përkufizim të saktë kur të mbërrij atje. Nuk dua ta bëj këtë nga pas një avioni.”
Trump po shkon në samit me një përparësi kyçe: ai dëshiron që aleanca të kodifikojë një rritje të shpenzimeve të mbrojtjes në të gjitha vendet anëtare, nga 2% e produktit të tyre të brendshëm bruto në 5%. Kjo ka qenë një çështje dalluese për Trump shumë kohë para konfliktit të ri në Lindjen e Mesme. Presidenti është ankuar prej kohësh se SHBA-të kanë subvencionuar mbrojtjen e aleatëve të saj – dhe madje ka shkuar aq larg sa ka kërcënuar se nuk do të vinte në mbrojtje të kombeve që nuk paguajnë plotësisht shpenzimet e tyre, një largim radikal nga Neni 5 i NATO-s, i cili thotë se një sulm ndaj njërit është një sulm ndaj të gjithëve.
Kritikat e Trump datojnë që nga samiti i NATO-s në vitin 2017, kur ai akuzoi homologët e tij evropianë se nuk kishin paguar atë që ai e quajti “pjesë të drejtë” të tyre.
Edhe pse këshilltarët kryesorë të Trump kanë sinjalizuar besim se pragu prej 5% do të miratohet me votim në samitin e këtij viti, disa vende si Spanja kanë plane të tjera. Kryeministri i Spanjës njoftoi gjatë fundjavës se ajo arriti një marrëveshje që do t’i lejojë asaj të qëndrojë në NATO pa përmbushur pragun e ri të shpenzimeve të mbrojtjes, duke kontribuar në vend të kësaj vetëm 2.1% të PBB-së së vendit.
Trump ka disa qëllime të tjera për konferencën, duke përfshirë nxitjen e anëtarëve të aleancës për të rigjallëruar kapacitetet e tyre industriale për minerale dhe armë kritike dhe takime dypalëshe me udhëheqësit botërorë për të riafirmuar një angazhim ndaj aleatëve, tha një zyrtar i lartë i administratës javën e kaluar në një telefonatë që parapriu udhëtimin.
Në kohën që nga pjesëmarrja e fundit e Trump në një samit të NATO-s, Rusia pushtoi Ukrainën. Lufta në Ukrainë ka vazhduar për më shumë se tre vjet dhe Trump ka pohuar vazhdimisht se kjo nuk do të kishte ndodhur nëse ai do të ishte në detyrë. Ai gjithashtu ka fajësuar për luftën dëshirën e Ukrainës për t’u bashkuar me NATO-n. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy ka qenë një i ftuar kryesor në samitet e NATO-s që nga lufta, përfshirë atë që ish-Presidenti Joe Biden priti në Uashington vitin e kaluar, por është raportuar se përfshirja e Zelenskyy do të jetë e kufizuar këtë vit – duke përfshirë edhe mospasjen e një vendi në tryezë.
Ky është gjithashtu samiti i parë i NATO-s për Trumpin gjatë mandatit të tij të dytë, një rikthim në aleancë që ai e kritikoi ashpër gjatë mandatit të tij të parë. Ai vjen gjithashtu pasi shumë udhëheqës të NATO-s janë kthyer tashmë në Shtëpinë e Bardhë për takime dypalëshe për të diskutuar çështje kyçe dhe për të fituar favorin e Trumpit. Nën hijen e konfliktit në rritje në Lindjen e Mesme, udhëheqësit botërorë do të ndjekin nga afër se si Trump do ta zbatojë politikën e tij “Amerika e Para” në mandatin e tij të dytë dhe se si kjo politikë do të ndikojë në aleancat amerikane jashtë shtetit.
/Argumentum.al
