Administrata e Donald Trump po shqyrton opsione të reja strategjike për të ushtruar presion ndaj Iranit, mes tyre edhe mundësinë e pushtimit ose bllokimit të Ishullit Kharg. Sipas burimeve të cituara nga Axios, kjo lëvizje lidhet drejtpërdrejt me përpjekjet për të rihapur Ngushtica e Hormuzit, një arterie jetike për transportin global të energjisë.
Kontrolli i Ngushticës së Hormuzit është thelbësor për stabilitetin e tregjeve energjetike. Rreth një e pesta e naftës globale kalon përmes saj, dhe çdo ndërprerje ka ndikim të menjëhershëm në çmime. Administrata Trump besohet se nuk mund të arrijë objektivat e saj strategjikë pa dobësuar ndikimin e Iranit në këtë zonë.
Në këtë kontekst, Ishulli Kharg merr rëndësi të veçantë: ai përpunon rreth 90% të eksporteve të naftës bruto të Iranit. Megjithatë, një operacion për ta marrë atë nën kontroll do të sillte rreziqe të mëdha, duke vendosur trupat amerikane drejtpërdrejt në një zonë të nxehtë konflikti.
Planet ushtarake në shqyrtim
Burime pranë Shtëpisë së Bardhë sugjerojnë se një operacion i tillë do të ndërmerrej vetëm pasi të dobësohen ndjeshëm kapacitetet ushtarake të Iranit në rajon. Strategjia mund të përfshijë disa javë sulmesh ajrore përpara çdo veprimi tokësor.
Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara kanë nisur përforcime në rajon. Tre njësi të Marinës janë në rrugë, dhe po shqyrtohet dërgimi i forcave shtesë. Alternativat përfshijnë:
- një pushtim të drejtpërdrejtë të ishullit
- një bllokadë detare për të ndaluar eksportet e naftës
Megjithatë, zyrtarët theksojnë se ende nuk është marrë një vendim përfundimtar.
Qëndrimet dhe skepticizmi
Brenda administratës ka zëra që mbështesin një qasje agresive, duke argumentuar se hapja e Ngushticës së Hormuzit është prioritet absolut. Nga ana tjetër, ekspertë ushtarakë paralajmërojnë për pasojat.
Kontradmirali në pension Mark Montgomery ka vënë në dukje se edhe nëse SHBA merr kontrollin e Ishullit Kharg, Irani mund të reagojë duke ndërprerë prodhimin e naftës në mënyra të tjera. Ai sugjeron se një alternativë më pak e rrezikshme do të ishte shoqërimi i cisternave me forca detare dhe ajrore, pa nevojën e një pushtimi tokësor.
Zhvillimet e fundit
Së fundmi, ushtria amerikane ka kryer sulme ajrore ndaj objektivave ushtarake në Ishullin Kharg, të cilat janë interpretuar si paralajmërim ndaj Iranit dhe si përgatitje për opsione më të ashpra.
Vetë Trump ka dhënë sinjale të përziera: ai ka deklaruar se nuk planifikon të vendosë trupa në terren, por njëkohësisht ka lënë të hapur mundësinë e veprimeve më të forta nëse situata e kërkon.
Në ditët në vijim pritet mbërritja e një force ekspeditore prej rreth 2,500 trupash, ndërsa njësi të tjera janë në rrugë. Diskutimet për përforcime shtesë vazhdojnë, duke treguar se situata mbetet e tensionuar dhe në zhvillim.
Në fund, mbetet e paqartë nëse një operacion ndaj Ishullit Kharg do të çonte realisht në ndryshimin e qëndrimit të Iranit — apo në një përshkallëzim edhe më të madh të konfliktit.
Pse Ishulli Kharg është jetësor për rrjetin e naftës së Iranit?
Ishulli Ishulli Kharg ka një rol thelbësor në industrinë energjetike të Iran dhe konsiderohet zemra e eksporteve të naftës së vendit.
Rreth 90% e eksporteve të naftës bruto të Iranit largohen nga vendi nëpërmjet ishullit, pjesa më e madhe e të cilave destinohet për Kinën dhe tregjet e tjera aziatike.
I vendosur në Gjirin Persik verior, Ishulli Kharg është relativisht i vogël – rreth 8 kilometra i gjatë dhe 4-5 kilometra i gjerë – por ai strehon infrastrukturë të gjerë, duke përfshirë rezervuarë magazinimi, tubacione dhe terminale ngarkimi në det të hapur.
Tubacionet nga disa nga fushat më të mëdha të naftës së Iranit bashkohen këtu përpara se nafta bruto të ngarkohet në cisterna.
Eksportet e naftës mbeten një nga burimet kryesore të të ardhurave qeveritare të Iranit, duke e bërë Ishullin Kharg një aset të rëndësishëm ekonomik.
Terminalet e ishullit mund të ngarkojnë afërsisht 1.3-1.6 milion fuçi naftë të papërpunuar në ditë, të ndihmuara nga qasja në ujëra të thella që lejon transportuesit shumë të mëdhenj të naftës së papërpunuar të ankorohen.
Për më tepër, pozicioni i tij gjeografik pranë Ngushtica e Hormuzit i jep një rëndësi të shtuar strategjike, pasi lidhet drejtpërdrejt me një nga korridoret më të rëndësishme detare në botë për transportin e energjisë. Çdo ndërhyrje ushtarake, bllokadë apo dëmtim i infrastrukturës në këtë ishull do të kishte pasoja të menjëhershme: do të godiste rëndë të ardhurat e Iranit, do të kufizonte furnizimin global me naftë dhe do të shkaktonte rritje të menjëhershme të çmimeve në tregjet ndërkombëtare.
Pikërisht për këto arsye, kontrolli, neutralizimi apo edhe kërcënimi ndaj Ishullit Kharg shihet si një mjet shumë i fuqishëm presioni strategjik në çdo përballje me Iranin, pasi prek drejtpërdrejt një nga pikat më të ndjeshme të fuqisë së tij ekonomike dhe gjeopolitike.
/Argumentum.al
