Vlado Vurushiç-Jutarnji List[i]
Në replikën madhështore të pallatit Çiragan të sulltanit turk Abdyl Aziz që i takon gjysmës së dytë të shekullit 19-të, në bregun e Bosforit, u takuan përsëri (për herë të parë janë takuar me 16 maj) delegacionet e Ukrainës dhe Rusisë në të ashtuquajturat bisedime direkte dhe me sa duket është fjala edhe për një dështim tjetër.
Mediat turke, duke i’u referuar ministrisë së atjeshme të punëve të jashtme, thonë se “bisedimet gjithsesi nuk përfunduan negativisht” gjë që është ndoshta eufemizëm për një dështim të ri. Sikur inforojmë burimet ukrainase, rusët nuk pranojnë armëpushim, si dhe as për takim direkt Zelenski-Putin (sëpaku tani për tani). Dështuan kësisoj edhe një palë bisedime, paqa është gjithnjë e më larg, ndërsa komprimis nuk ka askund. Në këtë raund bisedimesh në takim ishin të pranishëm edhe ministri turk i punëve të jashtme Hakan Fidan dhe shefi i shërbimit informativ turk Ibrahim Kallm, ndërsa presidenti turk Rexhep Taip Erdogan ishte në kontakt të vazhdueshëm telefonik me Vladimir Putinin dhe Vollodimir Zelenskin. Bisedimet nisën me dy orë vonesë, ndërsa u bisedua efektivisht rreth një orë, mediat ruse informojnë se është biseduar në rusisht, megjithëse ukrainasit preopozimet e ryre u’a dorëzuan rusëve në gjuhën ukrainase dhe në anglisht, ndërsa rusët në gjuhën e tyre, vetëm në rusisht.
E vetmja gjë që ekziston rreth ndonjëfarë konsensusi është shkëmbimi i robërve dhe i të vrarëve (secila palë nga 6.000 syresh), por kjo është gjithsesi një çështje teknike dhe humanitare dhe nuk është kyçe për bisedimet paqesore. Sikurse informojnë mediat ruse, është rënë dakord në parim që në disa pjesë të caktuara të fushës së luftës të bëhet një ndërprerje e përkohëshme e zjarrit në mënyrë që të mblidhen trupat e të vrarëve. Agjensia e rregjimit TASS nënvizon se për “delegacionet kanë biseduar në detaje” gjë që do të thotë thotë se praktikisht për gjërat më të rëndësishme as që është biseduar, madje as u morën vesh për takimin e ardhshëm. Përveç kësaj, ukrainasit u dorëzuan rusëve listën e fëmijëve që janë rrëmbyer dhe të cilët Kievi kërkon t’u kthehen prindërve.
Por, sidoqë të jetë, në pallatin luksoz Putini dërgoi ndihmësin e tij Vladimir Medinski, ndërsa Zelenski ministrin e tij të mbrojtjes Rustem Umerov. Secili prej tyre erdhi me propozimet e tij të cilat janë diametralisht të kundërta. Pra, të dy delagacionet, sikurse u muar vesh në opinionin publik, njohën palën tjetër me propozimet e tyre dhe qëndrimet për të cilët është aq e vështirë të gjendet një minumum kompromisi që mund të shpinte në përfundimin e luftës, ose më mirë të themi përfundimin e ndërhyrjes ruse e cila vazhdon që prej më shumë se tre vitesh. Kësisoj, bisedimet janë më shumë formalitet që të tregohet se gjithsesi diçka po punohet dhe të mos duket se “nuk janë për paqen”, ose më mirë të themi të duket diçka më shumë se fiasko
Por, sipas pozitës dhe kushteve që vendos Kremlini është e qartë se Vladimir Putini këmbëngul dhe vë kushte të cilët janë më shumë ultimatume të cilët Vollodimir Zelenski, thënë butë, vështirë se mund t’i pranojë. Krijohet përshtypja se Putini më shumë mendon si t’i tensionojë ose minojë bisedimet sesa të mendojë për marrëveshjen, nëse nuk është ajo për të cilën flet vazhdimisht – dorëzimi i Ukrainës. Gjithashtu Putini dëshiron që përgjegjësia të bjerë mbi Kievin. Kryesorja është se që në start nuk mund të flitet për armëpushim. Sepse, ukrainasit thonë “fillimisht armëpushimi”, në tokë, ajër dhe në det, si bazë për çfarëdolloj bisedimesh, ndërsa rusët në parim thonë “po”, por kërkojnë atë që shprehu ambasadori i tyre në OKN, Vasilij Nebezni, që Ukraina gjatë armëpushimit nuk mund të marrë ndihmë ushtarake as të kryejë mobilizim trupash. Pika kryesore e kundërshtimeve është antarsimi i Ukrainës në NATO. Rusët kërkojnë nga bashkësia ndërkombëtare (Perëndimi) garanci të shkruar se jo vetëm Ukraina, por edhe shtetet e tjera postsovjetike, në radhë të parë Gjeorgjia dhe Moldavia, të mos hyjnë në NATO. Nga ana tjetër, Kievi kërkon “garanci sigurie” për vete.
Kërkesës së Moskës që Ukraina të jetë neutrale i’u përgjigjën nga Kievi se “kjo nuk mund të jetë detyrim”, sepse një gjë e tillë prek sovranitetin e shtetit. Ose më mirë të themi duan që ata vetë zgjedhin “prioritetet strategjike” të tyre, megjithëse thonë se antarsimi në NATO “varet nga konsensusi i antarëve të tjerë”, por duan që të mos diskutohet antarsimi i tyre në BE. Gjithashtu kundërshtojnë kërkesën e Rusisë që pas arritjes së marrëveshjes së paqes Ukraina duhet të kufizojë forcat e saj të armatosura. Një prej çështjeve kryesore është ajo “territoriale”. Rusët kërkojnë që “t’u njihen” territoret ukraianse të aneksuara – Krimeja dhe katër rajone: Hersoni, Donjecku, Lugansku dhe Zaporizhja. Madje kërkojnë, sikurse u shpeh Putini, që ushtria ukrainase të tërhiqet edhe nga ato zona që rusët nuk i kontrollojnë. Ukrainasit, sikurse transmeton Reuters-i, janë të gatshëm për “bisedime territoriale” vetëm pas “armëpushimit të plotë”. Ukrainasit kanë propozuar që armëpushimin t’a kontrollojnë ShBA-të dhe “disa vende të tjera”, por rusët kundërshtojnë çdo monitorim, sidomos nëse në të marrin pjesë vende të NATO-s. Moska si parakusht gjithashtu kërkon heqjen e sanksioneve, sidomos ato financiare dhe bankare, ndërsa nga Kievi propozojnë se sanksionet duhen zvogëluar në përputhje me sjelljen e Rusisë në lidhje me respektimin e marrëveshjes.
Ajo që edhe mediat ruse e theksojnë si një kërkesë e cila “nuk do të kalojë”, është kërkesa e Ukrainës, e cila ka rrjedhur nga Kievi, sikurse transmeton Teuters-i, që Rusia të kompensojë dëmet e luftës. Përveç kësaj, Ukraina kërkon edhe takimin tresh, takimin e Putinit dhe Zelenskit me Donald Trumpin. Rusia është në parim për një gjë të tllë, por kërkon “legjitmitet zgjedhor të Zelenskit”. Kievi gjithashtu kërkon edhe përfshirjen e BE-së dhe Britanisë së Madhe në bisedime, gjë që Moska e anashkalon.
Por, ndërsa dy delegacionet bisedojnë më kot për armëpushimin ose për çdo gjë tjetër, lufta vazhdon. Rusët raketuan Harkivin dhe vazhdojnë ofensivën në Sumi, ndërsa ukrainasit realizuan një sulm spektakolar në pesë aerodrome (operacioni “Rrjeta e merimangës”) në thellësi të territorit rus, madje edhe në Siberi ku u asgjësua një numur i madh bombarduesish dhe avionë të tjerë të cilët rusët i kishin larguar pas lejimit që Ukraina të shfrytëzojë predhat perëndimore për goditjen e shënjestrave në thellësi të territorit rus. U sulmuan pesë aerodrome në zonën e Murmanskut, Irkutskut, Ivanovskos, Rjazhanjskos dhe Amurskut, gjithashtu u kryen edhe dy sulme në infrastrukturën ruse pranë kufirit me Ukrainën. Megjithëse për hir të së vërtetës, bombarduesit e asgjësuar pala ruse i përdor rrallë në këtë luftë, ky sulm ka efekt të madh psikologjik dhe propagandistik dhe tregon se ukrainasit janë të aftë është për realizimin e sulmeve shumë të sofistikuara në çdo pjesë të territorit rus.
[i] https://www.jutarnji.hr/vijesti/svijet/ukrajinci-i-rusi-dogovorili-su-se-tek-oko-jedne-stvari-sve-je-izglednije-da-su-pregovori-zavrsili-debaklom-15590492?cx_linkref=jl_home_g2_g3
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
