Turqia është një nga vendet e pakta që përdor bamirësi dhe ndihma humanitare për të shtrirë ndikimin e saj në vende të tjera, pavarësisht faktit se njerëzit në shtëpi vuajnë nga varfëria, mungesa e vendeve të punës, rritja e inflacionit dhe qeverisja gjithnjë e më autoritare.
Por nuk u ndal me kaq. Turqia gjithashtu ka vaksinuar në rreth 20 vende, duke përfshirë pjesën më të madhe të Ballkanit Perëndimor dhe disa vende afrikane. Vendi po zhvillon tani vaksinën e vet, Turkovac, e cila ka të ngjarë të promovohet për ata që nuk kanë arritur të marrin vaksinat perëndimore.
Marrëdhënia mes Ankarasë dhe Tiranës është aq e ngushtë sa disa e quajnë presidentin Rexhep Tajip Erdogan si Sulltan dhe kryeministrin shqiptar Edi Rama si Pasha, një referencë për ditët kur Shqipëria ishte pjesë e Perandorisë Osmane.
Por sa është kostoja?
Në një fjalim në Parlamentin Evropian në maj 2020, eurodeputetja franceze Julie Lechanteux tha se Turqia “përfitoi nga kriza COVID-19 për t’u dukur më efektive dhe e bashkuar ndaj vendeve të Ballkanit me një diplomaci të ndihmës mjekësore që synon të përmirësojë imazhin e saj”. ish territoret e Perandorisë Osmane dhe të rrisë ndikimin e saj në rajon”.
Ai vazhdoi duke thënë se operacioni dukej se ishte pjesë e një strategjie politike që “bie ndesh hapur me interesat evropiane”. Pyetja përfundoi me pyetjen: “Duke qenë se Turqia është ende një kandidate zyrtare për anëtarësim në BE, cili është qëndrimi i Komisionit për ndikimin turk në Ballkan?”.
Komisioneri i Zgjerimit të BE-së Oliver Varhelyi u përgjigj shpejt, duke vënë në dukje se “forcimi i bashkëpunimit dhe marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë midis vendeve të BE-së, partnerëve të Ballkanit Perëndimor dhe Turqisë është një element i rëndësishëm i stabilitetit në kontinentin evropian”.
Serbia, me mbështetjen e Moskës, Rusisë, Kinës dhe Turqisë, ka përdorur të gjitha llojet e diplomacisë, përfshirë infrastrukturën, financat, tregtinë, mjekësinë dhe ndërmjetësimin, për të mbushur boshllëkun e lënë nga BE-ja.
Disa thonë se Erdogan po ëndërron të bëhet një ndërmjetës i pushtetit rajonal, kryesisht për shkak të përfshirjes së tij dhe lidhjeve të ngushta me liderët në Shqipëri, Kosovë, Mal të Zi dhe Bosnje-Hercegovinë.
Muajt e fundit ai është takuar me Milorad Dodik, Zoran Milanovic, Edi Ramën, madje edhe me Aleksandër Vuçiçin.
Madje, Ankaraja ka njoftuar se do të bëjë presion për pavarësinë e Kosovës duke nënshkruar marrëveshje sekrete për dëbimin e të dyshuarve “gylenistë” nga vendi dhe Shqipëria fqinje.
Shkatërrimi i COVID
Sa i përket COVID-19, ndërkohë që Turqia ka disa nga normat më të larta të vaksinimit në Ballkan, ajo nuk ia doli mirë në pandemi. Qeveria është kritikuar gjerësisht për prioritizimin e çështjeve politike dhe ekonomike mbi shëndetin publik.
Qeveria është akuzuar vazhdimisht për manipulimin e statistikave dhe mbulimin e efekteve reale të pandemisë.
Tani vendi po lufton me rritjen e inflacionit, 36% në momentin e shkrimit, duke rrezikuar mirëqenien e miliona njerëzve.
Ekonomistët besojnë se norma do të rritet në 50% deri në pranverë, nëse Erdogan nuk bën diçka për këtë. Por në vend që të merret me situatën, Erdogan argumenton se gjithçka do të jetë mirë dhe vazhdon të shpenzojë para jashtë vendit.
E gjithë kjo po ndodh mes një goditjeje të vazhdueshme ndaj gazetarëve, aktivistëve, pakicës kurde dhe kujtdo që guxon ta kundërshtojë atë. Vendi mbetet delja e zezë e Evropës, pas Rusisë, për sa i përket demokracisë dhe të drejtave të njeriut, ndërsa vepron si një “shpëtimtar humanitar” me vendet ku shpreson të ndikojë.
Ndërkohë, në Tiranë, një monument prej mermeri të zi qëndron në mes të një parku liqeni, duke bërë homazhe për më shumë se 2000 njerëz të vrarë në grushtin e dështuar të shtetit.
Nëse merret parasysh se Shqipëria nuk ka asnjë monument për dhjetëra mijëra të vrarë gjatë komunizmit apo për më shumë se 6000 të zhdukur, kupton përmasat e ndikimit të Erdoganit në vend.
Gjetjet-Përfundimet
Nga sa më sipër kuptojmë se vizita e Erdoganit në Shqipëri ka për qëllim garantimin e mbështetjes për mikun e tij, kryeministrin Rama, në mënyrë që Shqipëria të mos anëtarësohet menjëherë në BE dhe sigurisht jo përpara zgjidhjes së çështjes së Kosovës, duke tentuar kështu rolin e rregullator i zhvillimeve në Ballkan, duke lëvizur fijet për krijimin e Shqipërisë së Madhe, të cilën e sheh si një provincë të Perandorisë Osmane dhe që kërkon ta ringjallë.
Eshtë e panevojshme të thuhet se Turqia synon të aktivizojë Shqipërinë dhe forcat e saj nga territori shqiptar, në rast të një konfrontimi ushtarak me Greqinë në favor të saj, gjë që do të jetë shumë e vështirë nëse Shqipëria hyn në BE. /Burimi Pentapostagma
