Prof. Dr. Enver Bytyçi
Protesta për gjuhën shqipe në dhënien e provimit të jurisprodencës e studentëve shqiptarë të Maqedonisë së Veriut u bë objekt diskutimi dhe shqetësimi edhe në Samitin e IV të Diasporës Shqiptare të së martës në Tiranë. Foli për këtë temë fillimisht ministri i Punëve të Jashtme dhe Europën, Ferit Hoxha. Më pas kryeministri dhe nuk pushuan së foluri edhe Ali Ahmeti e Dritan Abazoviç. Por këtë temë nuk e pashë shqetësuese për ministrin e Punëve të Jashtme të Kosovës, Glauck Konjufcën, as për kreun e parlamentit të Maqedonisë së Veriut, Afrim Gashi. Ky i fundit madje kërkoi që të mos politizohet çeshtja e përdorimit të gjuhës shqipe në këtë vend, ndërkohë që Ali Ahmeti “ishte i shqetësuar” se po bëhen përpjekje për ta zhvleftësuar Marrëveshjen e Ohrit të gushtit 2001.
Kanë kaluar 25 vite që kur është nënshkruar Marrëveshja e Ohrit, e cila i dha fund luftës civile në Maqedoni. Gjatë kësaj kohe për 22 vite Ali Ahmeti ka qenë në pushtet. Megjithatë ai nuk e zgjidhi përfundimisht çeshtjen e përdorimit të gjuhës shqipe në administratën dhe veprimtaritë institucionale maqedonase. Tani del e thërret alarmin se po i kontestohet marrëveshja në fjalë. Që këtu më bëhet të besoj se dikush po i fryn konfliktit midis shqiptarëve dhe maqedonasve në Maqedoninë e Veriut. Kush është ky dikushi? Përgjigjen e kësaj pyetjeje e dha po në këtë samit të diasporës ish-kryeministri pro-serb i Malit të Zi, por me emrin shqiptar Dritan dhe mbiemrin e përzier shqiptaro-serb, Abazoviç.
Dritan Abazoviç bëri thirrje që të mbrohet gjuha shqipe. Pra ai nxiti palën e persekutuar, studentët shqiptarë të Maqedonisë së Veriut, që ta intensifikojnë luftën “për gjuhën shqipe dhe përdorimin e saj në provimet e jurispridencës”! Që studentët dhe qytetarët me kombësi shqiptare duhet të luftojnë për të drejtat e tyre jo vetëm kulturore e gjuhësore, por edhe kushtetuese, politike, administrative e të përfaqësimit, kjo është një e drejtë e patjetërsueshme. Por pa u ndikuar nga Ali Ahmeti, i cili i kishte të gjitha mundësitë që në pranverë-verën e vitit 2001 të impononte një marrëveshje gjithëpërfshirëse dhe të plotë, pa dilema dhe pasoja për të ardhmen. Kishte mundësi madje që të impononte ndryshime kushtetuese me të cilat deputetët shqiptarë duhej të votonin me 2/3 për ndryshimin e Kushtetutës. Por nuk e bëri këtë. Nga padija, nga pamundësia apo me dashje, kjo le të jetë pjesë e ndërgjegjes së tij. Megjiithatë Ali Ahmeti ka për detyrë që të kërkojë ndjesë para se të flasë e të nxitë konflikte të tjera të radhës në Maqedoninë e Veriut.
Ndërsa rekomandimi i Dritan Abazoviç më ngjan si porosi e Aleksandër Vuçiq. Prandaj thashë se përgjigjen pse dikush kërkon konflikt shqiptaro-maqedon tashmë e kam kuptuar nga ajo që tjotë ish-kryeministri aksidental i Malit të Zi. Në fakt jo dhe aq aksidental, po të kemi parasysh se Abazoviç riktheu Kishën Ortodokse Serbe në Cetinjë, ose po të kemi parasysh se ai ishte gati të hynte në Open Balkanin e Aleksandër Vuçiq dhe Edi Ramës, nëse do ta lejonte presidenti i Republikës i asaj kohe, Milo Gjukanoviç. Shkurt, mendja të shkon se Serbia po përpiqet që ta shfrytëzojë këtë moment delikat në marrëdhëniet midis shqiptarëve dhe maqedonsave me qëllim shpërbërjen e këtij shteti.
Duhet të kemi parasysh se në Perendim është e përhapur narrativa, sipas së cilës “Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut nuk do të pranojnë të qëndrojnë në të njëjtin shtet me maqedonasit”! Një gazetare shumë e njohur e Spiegel më thoshte para disa vitesh se nëse flet me shqiptarët në Maqedoni, vetëm 5 minutat e para të flasin për bashkëjetesë, tolerancë dhe më pas ata harrojnë e shprehen ashpër kundër maqedonasve. Në fakt ajo gabonte kur thoshte “maqedonasve”! Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut shprehen kundër politikave diskriminuese të elitës maqedonase ndaj tyre. Kjo dihet.
Megjithatë është interes i shqiptarëve kudo që ata jetojnë, që shteti i Maqedonisë të ekzistojë. Madje të forcohet dhe të integrohet edhe në Bashkimin Europian, përveçse në NATO. Ndërkohë që shqiptarët e Maqedonisë së Veriut i kanë të gjitha mundësitë dhe aftësitë t’i avancojnë të drejtat e tyre dhe të imponojnë deri ndryshime kushtetuese për këto të drejta, por pa provokuar dhunën ose federalizimin ose shpërbërjen e shtetit. Të qenit i barabartë në një shtet të përbashkët është në dobi të shqiptarëve. Ndërsa serbët kanë interes zhbërjen e këtij shteti dhe shpërbërjen e tij! Dhe një pjesë e elitës maqedone dëshiron pikërisht ta realizojë narrativën serbe. Prandaj duhet kujdes, siç thuhet: – Mishi të piqet dhe helli të mos digjet!
© 2026 Argumentum
