Ivan Krastev – Peshçanik[i]
Para një shekulli, Mao Ce Duni shtronte me forcë pyetjen: “Cilët janë armiqtë tanë? Cilët janë miqtë tanë? Kjo është pyetje me rëndësi madhore për revolucionin”. Sot, një revolucionar i drejtimit të ndryshëm ideologjik, Kevin Roberts, presidenti i Fondacionit Heritixh i afërt me Trumpin, pohon se “gjendemi në procesin e revolucionit të dytë amerikan”. Kjo përmbysje në kontinentin e vjetër ka frymëzuar një rirreshtim të përgjithshëm mes liberalëve kozmopolitë dhe nacionalistëve djathtisë. Ardhja e dytë e Trumpit ka ndryshuar kuptimin amerikan miq – armiq – në Europë. Politikanët udhëheqës amerikanë tani shoqërohen me liderë europianë të së djathtës ekstreme, ndërsa mbështetësit e demokracisë liberale në kontinent i trajtojë si kundërshtarë. Ndaj këtij qëndrimi reagojnë shumë europianë në një mënyrë të tillë saqë kanë nisur t’a trajtojnë Amerikën si kërcënim.
Sikurse tregoi studimi më i fundit i Këshillit Europian për marrëdhëniet me jashtë (ECFR), megjithëse shumica e europianëve beson se Trumpi është i keq për Amerikën, shumë pasues të së djathtës ekstreme pranojnë plotësisht revolucionin e Trumpit. Ata pohojnë se sistemi politikan amerikan bën punën e tij ndërsa ai europian është i prishur.
Raporti mes partive europiane të së djathtës ekstreme dhe Trumpit mund të fillojë t’i ngjasë raportit të partive komuniste europianoperëndimore dhe Bashkimit Sovjetik gjatë Luftës së Ftohtë, ku e djathta ekstreme ndjen detyrimin të mbrojë Trumpin, si edhe t’a imitojë. Të zhgënjyer me atë që po ndodh në ShBA, trampistët europianë ëndërrojnë për deportime masive të emigrantëve, por kryesisht heshtin kur vjen fjala për luftën tregtare të Trumpit kundër Europës.
Çfarë konkretisht e djatha europiane mund të arrijë duke imitur Trumpin dhe çfarë fitojnë liberalët europiane me atë që i kundërvihen? Aleanca e nacionalistëve europiane dhe lëvizjes MAGA të Trumpit vështirë se mund të jetë një martesë ideale. Ndërsa liderë si puna e Viktor Orbanit në Hungari duken të entuziazmuar me mbështetjen e Amerikës, nacionalizmat e këtyre shteteve kanë pak gjëra të përbashkëta me njëri tjetrin. Nëpër zyrat e liderve të së djathtës ekstreme në mbarë kontinentin e vjetër varen harta të vjetëruara në të cilat vendet përkatëse tregohen në kufinjtë e zgjeruar të kohëve të shkuara; në zyrën e Trumpit janë varur fotografi të retushuara familjare. Nacionalistët europiane i janë përshktuar historisë; presidenti amerikan i është përkushtuar Trumpit.
Nacionalizmi i Trumpit është nacionalizëm pa histori. Kur u drejtohet paraardhësve të tij këtë e bën këtë gjithmonë që ta tregojë veten se është më i mirë se ata. Kur flet përshndërrimin e Gazës në kamp luksoz veror, paraqitet si manjat pronash të patundshme i cili i trajton kombet si shitës. Për nacionalistët europiane të gjakut dhe truallit, çdo pëllëmbë tokë të territorit të kontinentin Zoti u’a ka dhënë europianëve të Bardhë dhe pasardhësve të tyre. Tradicionalisht, partitë europiane të së djathtës ekstreme e përfytyrojnë vetveten si mbrojtëse të sovranitetit kombëtar dhe traditave kombëtare kundër qytetarëve pa tokë nga Brukseli. Sot kanë veshur kostumin e lëvizjes revolucionare transnacionale dhe kanë rimarrë retorikën e fundamentalizmit dhe të përplasejs së qytetërimeve e cila fiton vota në Amerikë, po jo detyrimisht mund të ketë sukses në Europë.
Ndërkohë janë shndërruar edhe liberalët europianë. Tani përpiqen të paraqiten jo më si Davos – globalistë, por si mbrojtës të interesave kombëtare nga përzierja e Amerikës. Fitorja e Mark Karnejt në Kanada, në dallgët e zemërimit kombëtar, i ka frymëzuar liderët e BE-së në krizë identiteti që të provojnë nëse rezistenca ndaj Trumpit është rruga më e mirë për t’u rizgjedhur. Por kjo nuk do të ndezë gjithkund. Vetëm kur Trumpi ngriti kartën e irridentizmit, sikurse bëri me Kanadanë, liderët liberalë do të mund të shrpesonin për mobilizim masiv. Kësisoj danezët, për shkak të kërcënimeve fantaste të Trumpit se do t’a aneksojë Groenlandën, sot janë europianët me antitrampistë, por efekti kanadez Karnej nuk arriti dot te vendet e tjera të BE-së. Trumpi ndoshta është vërtetë partner hipokrit, por shumica e europianëve është e gatshme të jetojë me të sepse dyshon të aftësitë e BE-së për t’u mbrojtur në mënyrë të pavarur. Si puna e një çifti që kanë dhjetëvjeçarë martesë, nuk mund ta mendojnë të jetojnë secili më vete.
“Efekti Trump” në politikën e Bashkimit Europian është njëlloj i paparashikueshëm si edhe vetë Trumpi. Pas Bregzit-it, e djathta ekstreme europiane ishte e zhgënjyer me “kthimin e kontrollit” të nacionalizmit. Shumë euroskeptikë kërkuan referendume për daljen nga BE-ja. Por Bregzit-i shumë shpejt u bë barrë e kësisoj sjellja e britanikëve doli nga moda.
Pra, cilët fo të jenë fitimtarët e cilët humbësit e këtij “revolucionit të dytë amerikan” do të varet jo vetëm nga dështimet apo sukseset e Trumpit në terrenin vendor, por edhe nga aftësitë e liderve europianë që momentin trampist t’a shfrytëzojnë për krijimin e një identiteti të ri politik.
[i] https://pescanik.net/evropa-za-i-protiv-trampa/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
