Një lutje e heshtur u mbajt në Japoni të mërkurën në mëngjes, ndërsa shënoi 80 vjetorin që kur Shtetet e Bashkuara hodhën një bombë atomike në qytetin e Hiroshimës.
Kryeministri japonez Shigeru Ishiba mori pjesë në ceremoni të mërkurën, së bashku me zyrtarë nga e gjithë bota dhe kryetarin e bashkisë së qytetit Kazumi Matsui.
Matsui paralajmëroi për një “trend global në përshpejtim drejt ndërtimit ushtarak… [dhe] idenë se armët bërthamore janë thelbësore për mbrojtjen kombëtare”, duke thënë se kjo ishte një “shpërfillje flagrante [e] mësimeve që bashkësia ndërkombëtare duhet të kishte nxjerrë nga tragjeditë e historisë”.
Lufta e Dytë Botërore përfundoi me dorëzimin e Japonisë pas hedhjes së bombave në Hiroshima dhe Nagasaki.
Bombat vranë më shumë se 200,000 njerëz – disa nga shpërthimi i menjëhershëm dhe të tjerë nga sëmundja dhe djegiet nga rrezatimi.
Trashëgimia e armëve vazhdon t’i ndjekë të mbijetuarit edhe sot.
“Babai im u dogj rëndë dhe u verbua nga shpërthimi. Lëkura e tij varej nga trupi – ai nuk mundi as të më mbante dorën”, tha për BBC-në i mbijetuari i Hiroshimës, Shingo Naito. Ai ishte gjashtë vjeç kur bomba goditi qytetin e tij, duke vrarë babanë dhe dy vëllezërit e motrat e tij më të vegjël.
Z. Naito ka ndarë historinë e tij me një grup studentësh në Hiroshima, të cilët po i shndërrojnë kujtimet e tij të tragjedisë në art.
Në vitin 2024, Nihon Hidankyo, një grup japonez i të mbijetuarve të bombës atomike, fitoi Çmimin Nobel për Paqen për përpjekjet e tyre për të çliruar botën nga armët bërthamore.
Në një fjalim të mërkurën, kryebashkiaku Matsui tha se Traktati për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore, i cili synon të parandalojë përhapjen e armëve bërthamore dhe të promovojë përdorimin paqësor të energjisë bërthamore, ishte “në prag të mosfunksionimit”.
Ai gjithashtu i bëri thirrje qeverisë japoneze të ratifikojë Traktatin për Ndalimin e Armëve Bërthamore – një marrëveshje ndërkombëtare që ndalon armët bërthamore që hyri në fuqi në vitin 2021.
Më shumë se 70 vende e kanë ratifikuar traktatin, por fuqitë bërthamore si SHBA-ja dhe Rusia e kanë kundërshtuar atë, duke treguar funksionin parandalues të arsenaleve bërthamore.
Japonia gjithashtu e ka hedhur poshtë një ndalim të tillë, duke argumentuar se siguria e saj rritet nga armët bërthamore amerikane.
Çështja bërthamore është përçarëse në Japoni. Në rrugët që të çojnë në Parkun Memorial të Paqes, pati protesta të vogla që kërkonin heqjen e armëve bërthamore.
Satoshi Tanaka, një tjetër i mbijetuar i bombës atomike që vuante nga kancere të shumta nga ekspozimi ndaj rrezatimit, tha se të shohësh gjakderdhjen në Gaza dhe Ukrainë sot i sjell ndërmend vuajtjet e tij.
“Duke parë malet me rrënoja, qytetet e shkatërruara, fëmijët dhe gratë që ikin në panik, të gjitha këto më sjellin kujtime të asaj që kam përjetuar”, i tha ai BBC-së. “Ne po jetojmë pranë armëve bërthamore që mund ta zhdukin njerëzimin shumë herë.”
“Prioriteti më urgjent është të shtyjmë udhëheqësit e vendeve të armatosura me armë bërthamore. Popujt e botës duhet të bëhen edhe më të indinjuar, të ngrenë zërin e tyre më fort dhe të ndërmarrin veprime masive.”
