Nga Antonio TAJANI
Zëvendëskryeministër dhe Ministër i Punëve të Jashtme dhe Bashkëpunimit Ndërkombëtar të Italisë
Që nga shpërthimi i luftës mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, Italia ka vepruar bashkë me partnerët evropianë, G7-ën dhe organizmat shumëpalëshe për të nxitur ndërprerjen e armiqësive, siguruar rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe rivendosur stabilitetin në Lindjen e Mesme. Në këtë kontekst, vendi ynë ka shprehur gatishmërinë të marrë pjesë, pasi të përfundojë konflikti, në një koalicion ndërkombëtar me karakter mbrojtës për rivendosjen e lirisë së lundrimit në Ngushticë.
Siç e kam theksuar gjatë këtyre orëve duke folur në Komision në Parlamentin italian, për Qeverinë tonë bllokimi i Hormuzit nuk përfaqëson thjesht një krizë rajonale, por një tronditje globale e destinuar të ndikojë në sigurinë energjetike, konkurrueshmërinë industriale dhe ekuilibrat ekonomikë ndërkombëtarë. Një rrezik veçanërisht i rëndësishëm për të gjitha vendet e rajonit, por edhe për një vend eksportues si Italia, eksporti i të cilit vlen rreth 40% të PBB-së.
Ngushtica e Hormuzit, siç e dimë, është një nyje strategjike e tregtisë botërore: nëpër këtë kalim transiston rreth 20% e naftës globale, një e katërta e eksporteve të gazit natyror të lëngëzuar dhe një pjesë e konsiderueshme e lëndëve të para të nevojshme për zinxhirët prodhues ndërkombëtarë. Pasiguria e rrugëve tregtare dhe rritja e çmimit të energjisë kanë filluar tashmë të prodhojnë efekte mbi familjet dhe ndërmarrjet evropiane. Pavarësisht nga ngadalësimi i tregtisë globale dhe ndikimi i tarifave doganore, në vitin 2025 eksporti italian u rrit gjithsesi me 3,3%, duke konfirmuar sa jetike është stabiliteti i rrugëve detare për ekonominë kombëtare.
Ajo që na shqetëson, megjithatë, nuk është vetëm ndikimi mbi industrinë kombëtare. Alarmin e ngre edhe pasojat mbi vendet më të brishtë të Afrikës dhe të Mesdheut të zgjeruar. Nëpër Ngushticën e Hormuzit kalon rreth 30% e eksporteve botërore të plehrave kimike, thelbësore për sigurinë ushqimore të shumë ekonomive të cenueshme. Rasti i Sudanit, ku vazhdon të zhvillohet një ndër krizat humanitare më të rënda në botë, është emblematik. Rritja e çmimeve të energjisë dhe të plehrave kimike rrezikon të ulë prodhimet bujqësore, të ushqejë inflacionin dhe të përkeqësojë destabilizimin, urinë dhe flukset migratore drejt Evropës.
Për këtë arsye, në fillim të majit kemi thirrur një mbledhje bashkë me homologun tim kroat — president në detyrë i MED9 — duke ftuar tridhjetë vende të Mesdheut, Lindjes së Mesme dhe Ballkanit, si dhe FAO-n, për të lançuar “Koalicionin e Romës për Sigurinë Ushqimore dhe Aksesin ndaj Plehrave Kimike”, një forum të përhershëm për të identifikuar zgjidhje të menjëhershme dhe konkrete.
Leximi ynë është se kriza e Hormuzit është pasqyrim i një konflikti më të gjerë, i rrënjosur në dekadat e tensioneve mes Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit. Në këtë skenar, vazhdojmë të mbështesim se rruga diplomatike mbetet e vetmja e mundshme, dhe riafirmojmë se Teherani nuk mund të pajisen me armë bërthamore as me sisteme raketore të afta të destabilizojnë më tej rajonin.
Nuk mund ta fshijmë nga kujtesa shtypjen e protestave rinore në Iran, të mbytura në gjak nga regjimi. Një shtypje që vazhdon edhe sot nëpërmjet arrestimeve dhe ekzekutimeve kapitale kundër kundërshtarëve politikë. Gjatë javëve të fundit, Teherani ka goditur pa dallim zona rezidenciale, hotele, spitale dhe infrastruktura energjetike në disa vende të Gjirit. Sulme që vazhdojnë edhe sot dhe të cilat i kemi dënuar me vendosmëri, duke shprehur solidaritet me Emiratet Arabe të Bashkuara, Katarin, Kuvajtin, Omanin dhe Arabinë Saudite.
Në planin diplomatik, kam mbajtur kontakt të vazhdueshëm me mikun tim Sekretarin e Shtetit të SHBA-së Marco Rubio, të cilin e takova në Romë ditët e fundit. Kemi rënë dakord mbi nevojën për të ruajtur lidhjen transatlantike dhe për të punuar bashkërisht për paqen dhe stabilitetin ndërkombëtar. Kam konfirmuar gjithashtu mbështetjen ndaj negociatave në zhvillim në Pakistan, të cilat i konsiderojmë thelbësore për të mbajtur të hapur një perspektivë diplomatike.
Kam vazhduar dialogun edhe me Ministrin e Jashtëm iranian Abbas Araghchi, duke theksuar nevojën që Teherani të negociojë “me mirëbesim” dhe të rifillojë bashkëpunimin me Agjencinë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, duke rindërtuar njëkohësisht marrëdhënie pozitive me vendet e Gjirit.
Javët e fundit jam udhëtuar gjithashtu në Kinë, për të takuar Ministrin e Jashtëm Wang Yi, të cilin e kam nxitur për një rol më aktiv të Pekinit në ndërmjetësimin me Teheranin. Paralelisht, Roma ruan një linjë të drejtpërdrejtë me partnerët rajonalë të Gjirit, të konsideruar ndërlokutorë të domosdoshëm për çdo zgjidhje të qëndrueshme diplomatike dhe për rivendosjen e ardhshme të lirisë së lundrimit në Ngushticë.
Në planin operacional, Italia është e gatshme të vërë në dispozicion përvojën e grumbulluar në misionet detare evropiane në Detin e Kuq, Oqeanin Indian dhe Mesdhe. Në veçanti, konsiderojmë të nevojshme forcimin e misionit evropian ASPIDES, i cili aktualisht sheh vetëm Italinë dhe Greqinë të angazhuara në patrullimet e Detit të Kuq për të garantuar transportin detar.
Në misionin shumëpalësh që do të lançohet në Ngushticën e Hormuzit, Italia mund të kontribuojë në operacionet e minastrimit dhe në sigurinë e lundrimit tregtar.
Jemi të mendimit, megjithatë, se paqja e qëndrueshme në Lindjen e Mesme nuk mund të bëhet pa stabilitetin e Libanit.
Qeveria italiane mbështet dialogun mes Izraelit dhe Bejrutit të ndërmjetësuar nga Shtetet e Bashkuara dhe ka ofruar gatishmërinë të presë bisedime të drejtpërdrejta mes palëve. Gjatë misionit në Liban të muajit prill të kaluar, i riafirmova Presidentit Joseph Aoun mbështetjen italiane ndaj një procesi që do ta kthejë armëpushimin aktual në një proces të vërtetë paqeje.
Italia po punon gjithashtu me Libanin dhe Shtetet e Bashkuara për nisma që synojnë forcimin e kapaciteteve të forcave të sigurisë libaneze, në veçanti në luftën kundër pastrimit të parave dhe trafikut të paligjshëm. Uashingtoni dhe Brukseli e shohin Romën si një aktor gjithnjë e më qendror për forcimin e shtetësisë së Bejrutit, një temë të cilën e kam trajtuar edhe në takimin tim të fundit në Farnesina me Ministrin e Jashtëm liban.
Mbajmë të lartë edhe vëmendjen ndaj sigurisë së ushtarëve tanë të angazhuar në misionin UNIFIL, në misionin bilateral MIBIL dhe në Komitetin Teknik Ushtarak për Libanin nën drejtimin italian. Paralelisht, nuk do të ndalemi kurrë të kërkojmë mbrojtjen e komuniteteve të krishtera në vend, pas dhunës së kolonëve ekstremistë izraelitë kundër fshatrave të jugut të Libanit, përfshirë ato me shumicë të krishterë.
Tema e dhunës së kolonëve ekstremistë izraelitë është trajtuar edhe në Bruksel, ku mes Ministrave europianë sapo kemi dhënë dritën jeshile për sanksione të reja dhe të rënda kundër tyre. Në të njëjtën seancë, kemi miratuar sanksione të mëtejshme kundër terroristëve të Hamasit, çarmatimi i të cilëve mbetet një prioritet absolut. Italia vazhdon të ndjekë me vëmendje situatën në Gazë dhe në Territoret Palestineze, duke ruajtur një rol aktiv në ndihmën humanitare dhe në rindërtimin e ardhshëm, me synim arritjen e dy shteteve të afta të bashkëjetojnë në paqe dhe siguri.
Në këtë perspektivë shënohet edhe mbërritja në Itali, këto ditë, e 72 studentëve palestinezë fitues të bursave të studimit pranë universiteteve italiane: një investim që e konsiderojmë pjesë e formimit të klasës së ardhshme drejtuese palestineze./ADN
/Argumentum.al
