Neven Cvetiçanin[i]
Një fjalë e urtë thotë se me kalimin e viteve vjen edhe mençuria, e si atëherë nuk ardhka ajo me shekuj, duke bërë që qytetërimin e vjetër botëror t’a shndërrojë në magazinë të vërtetë mençurie. Qytetërimi europian dhe ai kinez janë ndër më të vjetrit në botë dhe, nuk na nevojiten enciklopeditë, për të numuruar çfarë i kanë dhënë këto dy qytetërime njerzimit; nga letra, busulla, baruti, makinat e para të shtypit dhe ato me avull e deri te dinamiti e penicilina. Kur kësaj i shtojmë edhe filozofinë greke dhe të drejtën romake si edhe sistemin shtetëror zyrtar mandarin, mund të themi se Europa dhe Kina i kanë dhënë njerzimit gjithçka është e nevojshme që ajo të mbijetojë, gjë që kulturat e tjera, si puna e asaj amerikane të paanashkalueshme, ditën t’i avancojnë dhe t’i përdorin. Historia kështu udhëton mes raportesh reciproke të qytetërimeve dhe kulturave të ndryshme dhe është e lumtur nëse ky udhëtim nuk është turbulent dhe nëse nëse kulturat dhe qytetërimet bashkëpunojnë më shumë sesa konfliktojnë, sepse edhe konfliktet e qytetërimeve janë dukuri reale.
Jetojmë në një kojë kur në mbarë botën jaë zgjuar përsëri pasionet gjeopolitike dhe kur koncepti i deridjeshëm i fuqisë së butë sot është tërësisht retorikë, e kësisoj marrëdhnëiet ndërkombëtare në mënyrë të përshpejtuar po rikthehen në konceptin klasik realist të adhtuquajturin fuqi e egër, si pasojë e së cilës përsëri kërcet çizmja e ushtarit, zhurmojnë tanket dhe fluturojnë dronët në mbarë botën – që nga Ukraina, nëpërmjet Lindjes së Afërt, deri te përshkallëzime më të vogla mes Kamboxhias dhe Tailandës – me perspektivën e panjohur të qetësimit të këtyre zjarreve gjeopolitike.
Për këtë, botës, marrëdhënieve ndërkombëtare dhe opinionit publik mbarëbotëror, mund t’i interesojë takimi i dy fuqive “të buta” të ditëve tona – Kinës dhe Bashkimit Europian – në nivelin më të lartë, meqënëse të enjten e kaluar në Pekin u takuan krerët e tyre politikë dhe strategjikë, të udhëhequr nga njëra anë nga presidentja e Këshillit të Europës Ursula von der Leyen dhe Antonio Kosta, ndërsa nga ana tjetër nga presidenti kinez Si Gjinping dhe kryeministri Li Çeng. Në këtë samit Kina dhe Bashkimi Europian vazhduan të demonstrojnë durimin strategjik dhe se, si pjesë “të buta” dhe racionale të blloqeve dhe klaneve të konfliktuara botërore , edhe në këtë rast, samitin e 25-të të radhës, si dhe në ata të tjerët në dhjetëvjearët e kaluar, duken konstruktivë në raport me marrëdhëniet e tensionuara gjeopolitike botërore.
Ndërsa Trampi ngre tonin kundër Putinit dhe ky i dyti përparon qetësisht qytet pas qyteti në frontin e Ukrainës dhe ndërsa Netanjahu gjuan gjithandej nëpër Lindjen e Mesme kundër gjithçkaje që mendon se kërcënon sigurinë e shtetit të Izraelit, është një freskim i vërtetë të shohësh liderët europianë dhe ata kinezë, të cilët, edhe përkundër mosdakordësive të ndryshme, disktuojnë qetësisht mbi çështjet reciproke dhe botërore, duke dhënë pas takimit deklarata të matura në tonin e vjetër dhe të mirë, ku, direkt nga letra, lexohet deklarata që e kanë përgatitur profesionistët dhe pastaj u përgjigjet me mirësjellje disa pyetjeve të gzetarëve. Sepse ka shumë dramë – jo vetëm nëpër terrenet e ndryshme të Ukrainës e deri në Lindjen e Mesme – por edhe nëpër kabinete të ndryshme, ku gjithnjë e më pak respektohen rregullat dhe kortezia diplomatike dhe gjithnjë e më shumë përdridhen duart e ketij apo atij “partneri”, megjithëse profesionistët e thekur që kujdesohen për realpolitikën i hekurosin amatorizmin liderit, veçanërisht në Amerikë, ku Trampi përfundimisht ka rënë në damarin e atyre djemve të mençur të cilët gjithmonë i kanë drejtuar gjërat dhe me të cilët, nga ana tjetër e të gjithë retorikave, marrëveshjet strategjike gjithsesi janë më të lehta sepse e dinë mirë punën e tyre.
Pararendësja e të gjithë marrëveshjeve të ardhshme strategjike ndoshta do të përforcojë komunikimin strategjik mes Bashkimit Europian dhe Kinës, të cilët, në botën e unilateralizmit galopant të shoqëruar me konflikte, në mënyrë që të sjellin në tryezën diplomatike palët në konflikt. Kësisoj mund të themi se nuk mund të ketë negociata për konfliktin në Ukrainë përderisa rreth tyre të mos angazhohen në mënyrë më të përditësuar edhe Bashkimi Europian, i cili momentalisht ka ndikimin e tij mbi Zelenskin, edhe Kina e cila ka ndikim prej partneri mbi udhëheqjen ruse, dhe këto dy fuqi promovojnë edhe një qëndrim të ekulibruar, të paaanëshëm dhe qetësues për konfliktin në Lindjen e Mesme, sepse asnjërës prej tyre nuk i intereson përshkallëzimi më i madh. Thjesht si njëra ashtu edhe tjetra janë të vetëdijshme, mbi të gjitha si fuqi ekonomike, megjithëse Kina në vitet e fundit ka zhvilluar një ushtri të respektueshme, dhe mbrojtësit e fundit të multilateralizmit, globalizimit të rritjes ekonomike dhe tregtisë së lirë, se nuk u intereson lokdaun-i botëror gjeopolitik që mund të lindë nëse konfliktet ekzistuese ndërkombëtare zgjerohen dhe intensifikohen, sepse me këtë do të kërcënoheshin direkt rrugët dhe linjat e tyre tregtare. Bashkimi Europian dhe Kina pëfaqësojnë sot një të tretën e prodhimit të përgjithshëm shëqoror botëror dhe janë të orientuara kryesisht si ekonomi eksportuese. Për këtë kanë interes të përbashkët që bota të mos zhytet plotësisht në proteksionizëm ekonomik në të cilin çështjet ekonomike shumë lehtë mund të shndërohen në çështje sigurie. Për këtë në samitin në fjalë të enjten vazhduan në mënyrë të kulturuar dialogun gjeoekonomik mbi rregullat e tregtisë reciprole por edhe asaj botërore, duke mos i’u larguar edhe asaj që të cekin mosdakordësimet reciproke, sepse BE-ja ka deficit vjetor tregtar me Kinën më shumë se 300 miliardë euro dhe është e shqetësuar për shkak të kufizimit të eksporteve të të ashtuquajturve metale të tokave të rralla nga Kina drejt BE-së; ndërsa Kina ka shqetësimin e saj në radhë të parë për shkak të kufizimeve të transferimin e teknologjive dhe produkteve teknologjike nga BE-ja për në Kinë. Por, edhe përkundër këtyre shqetësimeve, të dy palët u ulën qetësisht, diskutuan, shqyrtuan se ku mund t’i japin njëra tjetrës garanci, dhe ku nuk munden, gjithçka qetë, me profesionalizëm dhe taktikisht, gjë që përbën përjashtim në kohën tonë, ku shumë politikanë kanë nisur të kërcënojnë njëri tjetrin, sikur të mos ishin në kabinete të larta por në ringje boksi.
Përfundimisht, marrëdhëniet mes Kinës dhe Bashkimit Europian do të jenë kyçe në shekullin e 20-të për ballansimin e tensioneve mes blloqeve gjeopolitike dhe në përgjithësi për ballansimin e tërë politikës botërore, sepse këto dy fuqi janë sot kohëmatës dhe kufizues shpjetësie në automobilët e garave ku synon të shndërrohet bota. Kina dhe Bashkimi Europian, secili për vete, po bëhen mbrojtjës të racionalitetit dhe durimit të vjetër e të mirë, në botën gjithjnë e më iracionale dhe me padurim dhe për këtë raporti i këtyre dy fuqive, edhe përkundër mosdakordësive, është i rëndësishëm për ruajtjen e ekuilibrit botëror në të ardhmen.
A nuk ka qënë kështu gjithmonë, që nga ditët kur para saktësisht 50 vjetësh, kur kryeministri kinez Çu En Laj dhe nënpresidenti i Komisionit Europian të atëhershëm ser Kristofer Soms vendosën marrëdhënie zyrtare mes Republikës Popullore të Kinës dhe Bashkësisë Europiane të atëhershme, duke hapur kësisoj një fushë për shkëmbim të pabesueshëm mallrash, dijesh dhe njerëzish gjë e cila ndikoi në rritjen e përshpejtuar ekonomike botërore në dhjetëvjeçarët e kaluar. Nuk është çudi që nderi i vendosjes së marrëdhënieve zyrtare mes dy qytetërimeve marrëdhënie që zgjatin prej shekujsh, që nga koha e “rrugës së mëndafshit”, i takoi Çu En Lait, bashkëluftëtarit më të mençur të Mao Ce Dunit, i cili mbrojti Ten Siao Pinin duke e ruajtur nga përndjekja e gangsterëve partiakë dhe i mundësoi atij të marrë në dorë Kinën dhe t’a bëjë atë që është sot, dhe sër Kristofer Somsit, ai që negocioi fshehtas me de Golin mbi raportet e Britanisë dhe Bashkësisë Europiane, duke bërë që BE-ja të jetë kjo që është sot.
Sepse këta djem të mençur të cilit i ka patur bota atëherë, dhe të tillë ka edhe sot, që punojnë e jetojnë nga ana tjetër e ekstravagancave dhe amaterizmave politike, do të shpëtojnë botën.
[i] https://www.politika.rs/sr/clanak/690627/pogledi/strateska-komunikacija-kine-i-evropske-unije
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
