Instituti Ndërkombëtar për Studime të Lindjes së Mesme dhe Ballkanit (IFIMES), me seli në Lubjanë, Slloveni, është i njohur për analizat e tij të thella të çështjeve globale, me një theks të veçantë në Lindjen e Mesme, Ballkan dhe rajone të tjera kyçe në të gjithë botën. Ndër kontribuesit e tij të shquar është Dr. J. Scott Younger, President Komisioner në Glendale Partners dhe anëtar i Bordit Këshillimor të IFIMES. Në artikullin e tij të titulluar “Lindja e Mesme – ku dhe kur do të jetë më pas?”, Dr. Younger analizon ndikimin e administratës Trump në zhvillimet e fundit në Gaza dhe Ukrainë.
Dr. J. Scott Younger-IFIMES*
Presidenti Trump është tani në muajin e gjashtë të mandatit të tij aktual presidencial. Me marrjen e detyrës më 29 janar 2025, ai i ka dhënë medias shumë artikuj. Ai u mburr se kur të ishte President, do t’i jepte fund dy luftërave të vazhdueshme, Ukrainës dhe Izraelit, secila brenda një dite dhe nuk do të përfshihej në luftëra të tjera, të cilat premtime janë thyer. Ai ishte i bindur se “miqësia” e tij ishte mjaft e fortë sa të ishte në gjendje t’i bënte udhëheqësit e dy konflikteve, Putinin dhe Netanyahun, të ndalonin atë që po bënin.
Në kohën e shkurtër që ai ka qenë president, ata që duhet të marrin vendime të rëndësishme kanë pasur nevojë të mësojnë se si ta trajtojnë më mirë këtë njeri të paparashikueshëm dhe narcisist, duke i kushtuar shumë kohë përpjekjes. Ekipi i kabinetit të tij duhet të jetë besnik, më i rëndësishëm sesa të qenit kompetent. Në fakt, ekipi është si një njëmbëdhjetëshe e dytë, duke interpretuar shenjat që vijnë nga qarqet politike. A do të zgjasë ky ekip edhe tre vjet e gjysmë të tjera?
Ndërkohë, në tre muajt e fundit, izraelitët kanë shtrënguar kontrollin e tyre mbi Gazën, duke shpërfillur OKB-në dhe agjencitë e tjera të ndihmës dhe në këtë mënyrë ndihmën shumë të nevojshme për palestinezët e kapur në Gaza. Tani e gjithë kjo menaxhohet prej tyre. Ata në fakt i kanë lënë njerëzit të uritur, duke ngritur një ankesë universale duke folur me të drejtë për gjenocidin. Ata, së bashku me amerikanët, kanë krijuar një organ të ri që do të menaxhonte të gjithë ndihmën ushqimore që nga ajo kohë e tutje, pavarësisht se u këshillua fuqimisht se sistemi që po shqyrtonin nuk do të funksiononte, por izraelitët ishin të vendosur të vazhdonin përpara. Kështu, në muajin e kaluar, kemi parë shumë qartë furnizime të pamjaftueshme dhe 400 vdekje nga IDF-të që synojnë dhe qëllojnë njerëz të uritur që vijnë përpara për furnizime. IDF-të thonë se ishin të shqetësuar se “turmat” e njerëzve që vijnë drejt tyre, sipas udhëzimeve të tyre, do t’u bëjnë dëm. Të paarmatosur!! Nuk e di se kë po përpiqen të bindin. Ky është sistemi plotësisht i pakënaqshëm që ekziston aktualisht.
Tani që ka mbaruar, Izraeli filloi një luftë me Iranin, “armikun” e tyre, e cila zgjati 12 ditë. Ndërsa kryeministri Netanyahu flet me Trump çdo ditë, siç e pranon vetë, lufta duhet të ketë pasur miratimin e SHBA-së. Meqenëse Irani nuk ka një forcë ajrore për të cilën të flasë, Izraeli mund të bombardojë lirisht asetet bërthamore të Iranit, ndërsa Irani do të jetë në gjendje të kundërsulmojë vetëm me dronë dhe raketa, shumica e të cilave do të kapen nga “kupola e hekurt” e Izraelit.
Duhet të ketë një zgjidhje me dy shtete
Trump tregoi se do t’i lejonte Iranit deri në dy javë për t’u ulur në tryezën e negociatave, por më pas do ta bombardonte edhe Iranin. Në fakt, atij iu deshën vetëm 2-3 ditë për të bërë rregullimet për aeroplanët specialë që mund të hidhnin bomba që do të depërtonin në thellësitë e nevojshme për të shkatërruar objektet bërthamore të Iranit në Fordo, vendi ku po ndodhte pasurimi bërthamor në një nivel të kërkuar për bomba. Suksesi i plotë i Trumpit u arrit në fund të misionit. Megjithatë, provat do ta kundërshtonin këtë, megjithëse kanë ndodhur disa dëme.
Netanyahu aktualisht po bën vizitën e tij të tretë në Shtëpinë e Bardhë. Trump ka deklaruar dëshirën e tij për t’i dhënë fund luftës në Gaza. Aktualisht po zhvillohen takime me përfaqësues të Izraelit, palestinezëve/Hamasit, katarit, egjiptianëve dhe SHBA-së për të diskutuar planin dy-mujor të armëpushimit të Trump si një hap i parë drejt një zgjidhjeje të përhershme. Kjo periudhë do të përdoret për të përfunduar shkëmbimin e pengjeve. Por çfarë ndodh në planin afatgjatë?
Hamasi dëshiron një armëpushim të përhershëm, ndërsa Netanyahu dëshiron të rifillojë armiqësitë pas dy muajsh për të shkatërruar plotësisht Hamasin. E djathta ekstreme e qeverisë izraelite dëshiron që palestinezët të kufizohen në një hapësirë të caktuar rreth Rafah, ndërsa ata marrin pjesën tjetër të Gazës. Ka pasur sinjale alarmi të zëshme nga OKB-ja dhe BE-ja dhe vende të tjera në botë se kjo shkel ligjin ndërkombëtar. Shumë varet tani nga Donald Trump dhe nëse bindja e Bibi Netanyahut, i cili dje kuptoi se mënyra për ta bindur Trumpin ishte ta lavdëronte atë edhe një herë. Kjo u bë gjatë darkës në Shtëpinë e Bardhë duke i dorëzuar një letër në të cilën ai rekomandonte Trumpin për çmimin Nobel për Paqen!! Është bërë e ditur se ai dëshiron këtë nder të lartë. Nga një kriminel i shpallur te një tjetër. Kjo nuk duhet të ndodhë – të paktën derisa ai t’i ketë provuar botës se e ka merituar atë, dhe kjo do të duhet pak kohë. Ne presim dhe do të shohim.
Duhet të ketë një zgjidhje me dy shtete, drejtësi për palestinezët, një periudhë 10-vjeçare dorëzimi me një grup të vogël personash të shquar dhe empatikë për të ndihmuar një shtet embrionik me kufij të përcaktuar dhe jo të varur nga Izraeli. SHBA-të duhet të luajnë një rol të rëndësishëm, ashtu si BE-ja dhe fqinjët e tjerë arabë. Trump madje mund të sjellë idenë e tij të Rivierës së Lindjes së Mesme si pjesë të zgjidhjes. Në këtë mënyrë, ai mund të tregonte vërtet qëllimet e tij për paqe.
Hapat që SHBA-të duhet të ndërmarrin në të ardhmen
Ndërkohë, ndërsa SHBA-të ishin të shpërqendruara nga situata me Iranin, Putini filloi ta përshpejtonte luftën e tij në Ukrainë. Ai pak a shumë e kishte refuzuar sugjerimin e Trumpit për një armëpushim dy-mujor dhe kohët e fundit ka shtuar bombardimet ajrore të Ukrainës. Putini gjithashtu ka dërguar 30,000 trupa të tjera nga Koreja e Veriut dhe po ecën përpara me forcat e tij tokësore.
Trump i bëri një telefonatë Putinit kohët e fundit, e cila ishte e pakënaqshme dhe e cila të paktën ia sqaroi në mendje qëndrimin që SHBA-të duhet të mbajnë në të ardhmen. Takimi i fundit i NATO-s, në të cilin ai mori pjesë, duhet t’i ketë dhënë njëfarë ngushëllimi, evropianët që nënshkruan një angazhim financiar për vend prej 5% të PBB-së brenda dhjetë viteve. Ai është riangazhuar me Ukrainën duke dërguar ndihmë me armë, të cilën e kishte ndërprerë kohët e fundit me mirëkuptimin se “miku” i tij Putin do të binte dakord me propozimin e tij për armëpushim. Ky është një lehtësim për evropianët, të cilët nuk janë plotësisht të gatshëm të kundërshtojnë përparimin rus brenda Ukrainës.
Kthehemi te Gaza, e cila mbetet një situatë shumë e ndërlikuar për t’u zgjidhur. Ka ndërlikime, veçanërisht nëse e djathta ekstreme lejohet të ushtrojë pushtetin e saj të dukshëm. Së pari, ajo që do të bëjë Trump do të japë një tregues të asaj që mund të pasojë. Nuk mendoj se do të na duhet të presim gjatë.
Përgatiti në shqip: Argumentum.al
