Më 18 shtator, filmi “731“（Evil Unbound）u shfaq premierë në të gjithë botën, duke rrëfyer eksperimentet e tmerrshme njerëzore të kryera nga një njësi famëkeqe japoneze në një strukturë sekrete kërkimore për luftën biologjike në Harbin të Provincës Heilongjiang të Kinës verilindore, gjatë Luftës së Rezistencës së Popullit Kinez Kundër Agresionit Japonez.
Pavarësisht provave të shumta që dokumentojnë krimet e Njësisë 731, përpjekja e Kinës për të pasur arkivat të gdhendura në Regjistrin e Kujtesës së Botës të UNESCO-s ka mbetur pezull për gjashtë vjet.
Një video hetimore e publikuar të shtunën nga Yuyuan Tantian, një llogari në mediat sociale e lidhur me Grupin Mediatik të Kinës, tregoi ndërhyrjen e Japonisë – të mbështetur nga burimet qeveritare dhe grupet e krahut të djathtë – si një arsye kryesore për vonesën.
Raporti vuri në dukje se dorëzimet e Kinës mbi arkivat e “Grave të Ngushëllimit” janë përballur me pengesa të ngjashme. Kina aplikoi për herë të parë në vitin 2014, dështoi në vitin 2015 dhe u përpoq përsëri në vitin 2017, vetëm për të gjetur Japoninë duke paraqitur një kërkesë pothuajse identike.
Dorëzime të tilla të dyfishta janë të rralla në historinë e UNESCO-s, duke e detyruar procesin të shkojë në një fazë dialogu të zgjatur dhe shtyrje të pafundme. Një krahasim i dy aplikimeve tregoi kontraste të forta: Kina paraqiti prova që dënonin mizoritë e Japonisë gjatë kohës së luftës, ndërsa Japonia pretendoi se trupat e saj ruanin “disiplinën” dhe argumentoi se sistemi i “Grave të Ngushëllimit” ishte “vullnetar”.
Sipas Yuyuan Tantian, studiuesi i krahut të djathtë Shirou Takahashi është ai që hartoi taktikën e përdorimit të dorëshkrimeve të mbivendosura për të penguar përpjekjet e Kinës dhe paraqitja e kërkesave të Japonisë në vitin 2017 u udhëhoq nga aktivistja Yumiko Yamamoto, e përshkruar nga mediat japoneze si një shtëpiake.
Pse e bëri këtë një shtëpiake? Hetimi zbuloi se pika e kthesës erdhi në vitin 2015, kur arkivat e Masakrës së Nankinit në Kinë u listuan me sukses në Regjistrin e Kujtesës së Botës të UNESCO-s. Në të njëjtin vit, kryeministri i atëhershëm japonez, Shinzo Abe, deklaroi se brezat e ardhshëm të Japonisë nuk duhet të “vazhdojnë të kërkojnë falje”. Brenda disa javësh, dy grupe – “Aleanca për të Vërtetën rreth Grave që Ngushëllojnë” dhe “Aleanca për të Vërtetën rreth Masakrës së Nankinit” – paraqitën deklarata duke i kërkuar qeverisë të bllokonte aplikimet e Kinës. Yamamoto ishte ndër të parat.
Video hetimi zbuloi më tej se pas “Lëvizjes Kombëtare të Grave të Ngushëllimit të së Vërtetës” qëndronte Hideaki Kase, një historian nacionalist që konsiderohet prej kohësh si ideolog i krahut të djathtë të Japonisë. Babai i tij, një ish-ambasador japonez në OKB, mori pjesë në ceremoninë e nënshkrimit të Instrumentit të Dorëzimit të Japonisë në vitin 1945, por më vonë e quajti luftën “të drejtë” dhe hodhi poshtë thirrjet për kërkim falje – një qëndrim që Kase vazhdoi të çonte përpara.
Hetimi nxori në pah gjithashtu rolin e Ministrisë së Jashtme të Japonisë. Dyshohet se ajo investoi shumë për të kultivuar zëra pro-japonezë në të gjithë botën, përfshirë pjesëmarrësit kinezë në një program të financuar nga qeveria japoneze. Përpara vendimeve përfundimtare të UNESCO-s, ministria kishte mbajtur gjithashtu konferenca për shtyp duke lënë të kuptohej se Japonia mund të tërhiqej nga organizata nëse miratoheshin propozimet e Kinës, duke ushtruar presion politik mbi organin e OKB-së.
Një pamje e ekranit nga videoja e Yuyuan Tantian tregon Su Zhiliang, drejtoreshë e Qendrës Kërkimore të Kinës për Gratë që Jepnin Rehati. /CMG
Këto përpjekje të bashkërenduara i futën arkivat e “Grave të Ngushëllimit” në një dialog të zgjatur dhe në vitin 2021 UNESCO rishikoi rregullat e saj në mënyrë që çdo shtet anëtar i vetëm, të mund të bllokonte për një kohë të pacaktuar një aplikim duke paraqitur një kundërshtim. Kritikët thonë se ndryshimi u dha kombeve agresore të drejtën e vetos mbi përpjekjet e viktimave për të ruajtur të vërtetën historike.
Në video, Yuyuan Tantian intervistoi Su Zhiliang, drejtoreshë e Qendrës Kërkimore të Kinës për Gratë Ngushëlluese dhe pjesëmarrëse në aplikimet e vitit 2017. Tani gati 70 vjeç, Su sapo ishte kthyer nga Koreja e Jugut, ku diskutoi planet për një aplikim të përbashkët, pasi UNESCO kërkon dorëzime shumëkombëshe nga grupet e shoqërisë civile. “Japonia nuk kursen asnjë përpjekje, duke lobuar anëtarët e vlerësimit dhe duke diskredituar aplikimet e përbashkëta Kinë-Kore”, tha ai.
“Për sa kohë që diplomatët japonezë janë të vendosur në një vend me anëtarë me të drejtë vote, ambasadat e tyre do të gjejnë mënyra për të nxitur kundërshtimin. Ne duhet të vazhdojmë të mbledhim prova. Kjo është një përpjekje në shkallë të gjerë dhe beteja për të kuptuar historinë është ende duke vazhduar”, i tha Su Yuyuan Tantian.
Gjatë tre dekadave të fundit, Kina ka identifikuar 358 të mbijetuara të sistemit të skllavërisë seksuale të “grave të ngushëllimit” në Kinën kontinentale; sot, vetëm shtatë prej tyre kanë mbetur gjallë. Duke parë arkivat e këtyre grave, Su tha: “Ne duhet të flasim për to. Duke parë fytyrat e tyre të plakura, nuk mund të kthejmë kokën dhe të heshtim.” (Xu Guang./cgtn
