Një analizë e re nga Jovana Marović, anëtare e Grupit Këshillues të Politikave për Ballkanin në Evropë (BiEPAG), sjell një kritikë të fortë ndaj qasjes së Bashkimit Evropian për zgjerimin në Ballkanin Perëndimor, duke e akuzuar bllokun se minon besueshmërinë e vet duke vënë përparësi stabilitetin afatshkurtër përpara reformave demokratike të thella.
Me titullin “Nga Normat te Zhurma: Pse BE flet për reforma por nxit renien në Ballkan”, dokumenti thekson një shkëputje të thellë mes retorikës së Brukselit dhe veprimeve konkrete në terren veçanërisht në rastin e Shqipërisë. Marović argumenton se, megjithëse BE flet për vlera dhe reforma, në praktikë shpesh shpërblen autokratët dhe toleron regresin demokratik, duke dobësuar kështu motivimin për ndryshime reale në rajon.
“Kushtëzimi i BE-së zbatohet në mënyrë të paqëndrueshme dhe, në shumë raste, drejtohet më shumë nga interesa politike sesa nga përmbushja e kritereve teknike,” thekson Marović. “Kjo erozon besimin e qytetarëve dhe fuqizon liderët jodemokratikë që mund të pretendojnë mbështetje nga BE ndërkohë që shmangin reformat thelbësore.”
Shqipëria: Rasti i Shpejtësisë përpara Kontrollit
Megjithëse raporti i Komisionit Evropian për vitin 2022 ngriti shqetësime të theksuara mbi pavarësinë e gjyqësorit, politizimin e administratës publike dhe korrupsionin e nivelit të lartë, liderët e BE-së e lavdëruan vendin për “progres të madh”. Shqipëria tashmë është në prag të hapjes së të gjitha klasterëve të negociatave brenda më pak se një viti – një shpejtësi që ka ngritur pikëpyetje serioze.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e përshkroi hapjen e negociatave në vitin 2022 si “një njohje e qartë e përparimit të Shqipërisë”, ndërsa Përfaqësuesi i Lartë Josep Borrell e cilësoi si “një moment të rëndësishëm në procesin e zgjerimit”. Por raporti teknik i Komisionit paraqiti një tablo më të kujdesshme, duke paralajmëruar se pa thellimin e reformave, përparimi i Shqipërisë drejt anëtarësimit do të jetë i ngadaltë dhe i pasigurt.
“Afatet e përshpejtuara rrezikojnë uljen e standardeve të anëtarësimit dhe krijojnë përshtypjen se vullneti politik në Bruksel po dominon mbi vlerësimet teknike,” shton Marović.
Për të rikthyer fuqinë normative dhe besueshmërinë e BE-së në Ballkan, Marović propozon një qasje më transparente dhe të bazuar në kritere të qarta. Ajo kërkon një rrugë të përshpejtuar për vendet që tregojnë progres të matshëm në sundimin e ligjit, kufizimin e abuzimeve me vetot bilaterale dhe fuqizimin e shoqërisë civile, e cila deri tani është lënë mënjanë në këtë proces.
Pa një korrigjim të kursit, paralajmëron ajo, BE jo vetëm që rrezikon të vonojë objektivat e zgjerimit, por edhe të humbasë ndikimin e saj në një rajon ku aktorë të tjerë globalë po rritin praninë e tyre.
“Ballkani Perëndimor ka nevojë për një rrugë të qartë, të qëndrueshme dhe të besueshme drejt BE-së. Mesazhet e përziera nga Brukseli vetëm sa thellojnë degradimin demokratik,” përfundon Marović./ BiEPAG– Argumentum.al
