Bashkimi Evropian nisi një nismë të hënën për të tërhequr shkencëtarë dhe studiues në Evropë me oferta grantesh dhe plane të reja politike, pasi administrata Trump ngriu fondet e qeverisë amerikane të lidhura me nismat e diversitetit, barazisë dhe përfshirjes.
“Disa vite më parë, askush nuk do ta kishte imagjinuar se një nga demokracitë më të mëdha në botë do të anulonte programet kërkimore me pretekstin se fjala diversitet ishte në këtë program,” tha Presidenti francez Emmanuel Macron në eventin “Zgjidhni Evropën për Shkencën” në Paris.
“Askush nuk do ta kishte menduar se një nga demokracitë më të mëdha në botë do të fshinte me një goditje aftësinë e një studiuesi ose një tjetri për të marrë viza,” tha Macron. “Por ja ku jemi.”
Duke marrë të njëjtën skenë në Universitetin e Sorbonës, Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen tha se dega ekzekutive e BE-së do të ngrinte një program “super grantesh” që synon të ofrojë “një perspektivë afatgjatë për më të mirët” në këtë fushë.
Ajo tha se 500 milionë euro (566 milionë dollarë) do të propozohen në vitet 2025-2027 “për ta bërë Evropën një magnet për studiuesit”. Këto fonde do të injektohen në Këshillin Evropian të Kërkimit, i cili tashmë ka një buxhet prej më shumë se 16 miliardë eurosh (18 miliardë dollarë) për vitet 2021-2027.
Von der Leyen tha se BE-ja me 27 vende synon “ta përfshijë lirinë e kërkimit shkencor në ligj” me një akt të ri ligjor. Ndërsa “kërcënimet rriten në të gjithë botën, Evropa nuk do të bëjë kompromis me parimet e saj”, tha ajo.
Shtëpia e Bardhë u përgjigj duke e përshkruar DEI-në si “një politikë diskriminuese në thelb”.
“Nëse Bashkimi Evropian dëshiron të përqafojë politika që ndajnë, në vend që të përqendrohet në zbulimin e vërtetë shkencor, ata nuk duhet të habiten kur inovacioni në SHBA vazhdon të tejkalojë Evropën”, tha zëdhënësja Anna Kelly. “Amerika do të vazhdojë të tërheqë dhe kultivojë talentet më të mira në shkencë, kërkim dhe më gjerë.”
Macron tha se qeveria franceze do të bëjë gjithashtu së shpejti propozime të reja për të rritur investimet në shkencë dhe kërkim.
Muajin e kaluar, qindra studiuesve universitarë në Shtetet e Bashkuara iu anulua financimi nga Fondacioni Kombëtar i Shkencës për t’iu përmbajtur urdhrit të Presidentit të SHBA-së Donald Trump për të ndërprerë mbështetjen për kërkimin mbi diversitetin, barazinë dhe përfshirjen, si dhe studimin e dezinformimit.
Më shumë se 380 projekte grantesh janë shkurtuar deri më tani, duke përfshirë punën për të luftuar censurën e internetit në Kinë dhe Iran dhe një projekt konsultimi me komunitetet indigjene për të kuptuar ndryshimet mjedisore në rajonin Arktik të Alaskës.
Disa ndërprenë grantet që kërkonin të zgjeronin diversitetin e njerëzve që studionin shkencë, teknologji dhe inxhinieri. Shkencëtarët, studiuesit dhe mjekët kanë dalë në rrugë në protestë.
“Ne të gjithë mund të biem dakord që shkenca nuk ka pasaportë, nuk ka gjini, nuk ka etni, nuk ka parti politike”, tha ajo. “Ne besojmë se diversiteti është një pasuri e njerëzimit dhe thelbi i shkencës. Është një nga pasuritë më të vlefshme globale dhe duhet të mbrohet.”
Përpjekja e Von der Leyen për të promovuar mundësitë në Evropë në fushën e shkencës dhe për të përfituar nga ndryshimet e politikave amerikane përputhet me mënyrën se si ajo ka shfrytëzuar potencialin për marrëveshje tregtare me vendet e tjera që kur Trump mori detyrën në janar dhe shkaktoi një luftë tarifore muajin e kaluar.
Makron tha se shkenca dhe kërkimi nuk duhet të “bazohen në diktatet e një pakice”.
Makron tha se Evropa “duhet të bëhet një strehë” për shkencëtarët dhe studiuesit, dhe u tha atyre që ndihen të kërcënuar diku tjetër: “Mesazhi është i thjeshtë. Nëse ju pëlqen liria, ejani dhe na ndihmoni të mbetemi të lirë, të bëjmë kërkime këtu, të na ndihmoni të bëhemi më të mirë, të investojmë në të ardhmen tonë”.
/Argumentum.al
