Donald Trump po luan bixhoz, ja pse mori një rrezik të madh…
Në vend të paqes, rajoni është në prag të luftës dhe SHBA-të, me dëshirë ose pa dëshirë, janë pjesëmarrëse aktive në atë konflikt.
Jutarnji List[i]
Donald Trumpi, presidenti amerikan, i cili në muajin janar të këtij viti u kthye triumfalisht në Shtëpinë e Bardhë me premtimin se do të jetë “paqebërës”, tani gjendet në mesin e një prej përshkallëzimeve më të rrezikshme të dhjetëvjeçarit të fundit në Lindjen e Mesme. Në vend të paqes rajoni tashmë gjendet buzë luftës, ndërsa Shtetet e Bashkuara, duan apo nuk duan, janë pjesëmarrës aktiv në këtë konflikt.
Në fjalimin dramatik nga Shtëpia e Bardhë, dy orë pasiqë në rrjetet shoqërore lajmëroi se forcat amerikane kanë kryer goditje kundër tre ndërtimeve bërthamore në Iran, Trumpi deklaroi se operacioni ishte një “sukses spektakolar”.
“Besoj se i hapëm dyert paqes së vazhdueshme, paqen në të cilën Irani kurrë nuk do të bëhet fuqi bërthamore” deklaroi Trumpi, i shoqëruar nga zëvendëspresidenti JD Vance, sekretari i shtetit Marco Rubio dhe ministri i mbrojtjes Pet Hegseth.
Iranianët pohojnë: Fordow është dëmtuar pak
Ndërsa Trumpi feston suksesin e operacionit, pala iraniane pohon se goditjet kanë sjellë vetëm dëme të vogla në ndërtimin bërthamor shumë të fortifikuar Fordow, i cili konsiderohet margaritari i kurorës së programit të tyre bërthamor. Kush ka të drejtë – këtë do t’a shohim.
Në fjalimin e tij Trumpi i dërgoi një mesazh të qartë Teheranit: “Nëse Irani nuk heq dorë nga programi i tij bërthamor, do të vazhdojnë edhe sulme akoma më brutale dhe të lehta për nga realizimi. Kemi ende shumë shenjestra. Do të veprojmë shpejt, saktë dhe me dinakëri”.
OKB: Kërcënon kaosi
Ndërsa Trumpi rrezaton vetëbesim, një sërë analistësh paralajmërojnë se vazhdimi i angazhimit ushtarark amerikan në Iran mund të jetë skenari më i keq i mundshëm – jo vetëm për ShBA-të, por edhe për tërë rajonin dhe mbarë botën.
Sekretari i përgjithshëm i OKB-së António Guterres paralajmëroi mbi mundësinë e një “spiraleje kaosi” që mund të sjellë ky vendim i amerikanëve. “Lindja e Afërt është buzë tij”, thjeksoi ai.
Nëse Irani përgjigjet – dhe ajatollahu Ali Khamenei që më përpara ka deklaruar se këtë do t’a bëjë në rastin e një sulmi amerikan – mund të nisë një reaksion zinxhir nga i cili askush nuk ka për të dalë fitimtar, shkuan BBC
“Dy javët” u bënë “dy ditë”
Vetëm pak ditë para sulmit, Trumpi i dha Iranit ultimatum dyjavor që të ndërpresë pa kushte programin e tij bërthamor. Por kjo shumë shpejt doli se ishte një kërcënim i zbrazët – ose ndoshta mashtrim i qëillmshëm. Në vend të 14 ditëve, Trumpi veproi pas gjithsejt 40 orëve.
A mos ishte afati dyjavor bllof në mënyrë që tu shkaktonte iranianëve ndjenjë të rremë siguri? Apo mos bisedimet e fshehta që zhvilloi i dërguari special; i Trumpit për paqen Steve Witkoff –thjesht dështuan?
Tani për tani përgjgijet nga Shtëpia e Bardhë janë të paqarta. Trumpi në deklaratat e tij në rrjetet shoqërore dhe në fjalimin e mësipërm ofroi mundësinë për paqe, por shumë vetë këtë e interpretojnë më shumë si retorikë politike sesa një ofertë të vërtetë, shkruan BBC
A do të përgjigjet Irani?
Pyetja kryesore është: si do të përgjigjet Irani? Sulmi mbi Fordow dhe në dy ndërtime të tjera të paemërtuara, vështirë se mund të mbetet pa përgjigje. Teherani që më përpara është përgjigjur me sulme asimetrike – nëpërmjet forcave proxy, armëve kibernetike dhe sulmeve në bazat amerikanë në rajon.
Trumpi natyrisht llogarit që sulmi i fuqishëm do t’a detyrojë Teheranin të bëjë lëshime në tryezën e bisedimeve. Por një gjë e tillë duket pak e mundur – në mënyrë të veçantë në kushtet kur Irani refuzon të bisedojë teksa vazhdojnë sulmet izraelite, e për më shumë tani përballet edhe me ato amerikane.
Nëse kjo nuk ishte vetëm një aksion i izoluar, por fillimi i një fushate akoma më të gjërë, Trumpi mund të përballet me pasoja të stërmëdha politike, në vend dhe jashtë tij.
Përçarje brenda bazës së Trumpit
Në Uashington tashmë ndjehen pasojat e para. Kritika nuk vinë vetëm nga demokratët, por edhe nga radhët e “Amerika e Para” e Trumpit. Ndërmjet tyre është edhe zëvendëspresidenti Vance, i cili javët e fundit u përpoq t’a paraqiste Trumpin si një lider jo intervencionist.
Pikërisht për këtë shumë veta u befasuan që Trumpi në atë fjalimin e rëndësishëm ishte i rrethuar pikërisht nga bashkëpuntorët më të afërt. Ishte një mesazh i dukshëm për unitetin brenda administratës, ndoshta edhe përpjekje për të penguar përçarje politike brenda radhëve të tij.
Nëse sulmi ka qënë i vetmi, Trumpi ende ka mundësi të “ndreqë” ndasitë e brendshme. Por, nëse ShBA-të hyjë në konfliokt të hapur me Iranin, mund të ndodhin thyerje serioze brenda bazës së presidentit, madje edhe revolta.
Paqebërës i cili nis një luftë?
Për presidentin i cili gjatë fushatës së tij presidenciale ka përsëritur parreshtur se nuk ka nisur ndonjë luftë të re, goditjet e së shtunës përbëjnë një përmbysje të befasishnme dhe dramatike. Ndërsa vitin e kaluar nëpër tubime kritikoi ish liderët se e kanë çuar Amerikën në luftëra të pafundme, duket se edhe vetë tashmë i ka hyrë asaj rruge.
Trumpi e bëri lëvizjen e tij. Se ku do të shpjerë kjo, është diçka që nuk është vetëm vendimi i tij.
[i] https://www.jutarnji.hr/vijesti/svijet/donald-trump-se-kocka-evo-zasto-je-usao-u-ogroman-rizik-15596633?cx_linkref=jl_home_vijesti_prva_pasica
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
