Ekskluzivisht për ARGUMENTUM
Nga Dr. Zlatko Kramarić
Ambasador i Kroacisë në Shqipëri
Perspektiva evropiane e Ballkanit Perëndimor mbetet një nga projektet politike më të rëndësishme dhe, në të njëjtën kohë, më të kërkuara të Bashkimit Evropian. Që nga Samiti i Selanikut i vitit 2003, BE-ja ka riafirmuar zyrtarisht se e ardhmja e Ballkanit Perëndimor qëndron brenda Unionit. Megjithatë, më shumë se dy dekada më vonë, besueshmëria e këtij angazhimi po vihet në provë gjithnjë e më shumë – si në Bruksel ashtu edhe në vetë rajonin.
Zgjerimi i BE-së drejt Ballkanit Perëndimor nuk duhet të kuptohet thjesht si një proces teknik i negociatave të pranimit ose harmonizimit ligjor. Përkundrazi, ai përfaqëson një investim strategjik në stabilitetin, sigurinë dhe koherencën politike të Evropës në tërësi. Ballkani Perëndimor është i ngulitur gjeografikisht brenda kontinentit evropian, historikisht i ndërthurur me trajektoret e tij politike dhe kulturore dhe i prekur drejtpërdrejt nga dinamikat e sigurisë evropiane. Lënia e rajonit në një gjendje të zgjatur të “integrimit në dhomën e pritjes” mbart rreziqe të prekshme gjeopolitike, duke përfshirë ndikimin e jashtëm, prapambetjen demokratike dhe fragmentimin e ripërtërirë politik.
Në të njëjtën kohë, zgjerimi nuk është dhe nuk mund të jetë një proces automatik. Bashkimi Evropian është themeluar mbi vlera të përbashkëta: demokracinë, sundimin e ligjit, respektin për të drejtat e njeriut dhe mbrojtjen e pakicave. Prandaj, progresi drejt anëtarësimit duhet të bazohet në reforma të besueshme, veçanërisht në fushat e pavarësisë gjyqësore, luftës kundër korrupsionit, lirisë së medias dhe funksionimit të institucioneve demokratike. Në këtë kuptim, zgjerimi mbetet një proces i bazuar në meritë, dhe përgjegjësia i takon si BE-së ashtu edhe vetë vendeve kandidate.
Një nga sfidat kryesore në kuadrin aktual të zgjerimit është erozioni i besimit. Në disa shoqëri të Ballkanit Perëndimor, lodhja nga reformat po rritet, ndërsa afatet kohore të anëtarësimit duken gjithnjë e më të largëta dhe kushtëzimi më pak i parashikueshëm. Anasjelltas, brenda BE-së, skepticizmi ndaj zgjerimit vazhdon, i nxitur nga krizat e brendshme, shqetësimet institucionale dhe frika e importimit të mosmarrëveshjeve dypalëshe të pazgjidhura. Rindërtimi i besueshmërisë së ndërsjellë kërkon një proces integrimi më transparent, gradual dhe politikisht të dukshëm, duke ofruar përfitime të prekshme për qytetarët edhe para anëtarësimit të plotë.
Konteksti i ripërtërirë gjeopolitik – i shënuar nga agresioni i Rusisë kundër Ukrainës, rritja e paqëndrueshmërisë globale dhe konkurrenca strategjike – i ka dhënë zgjerimit një urgjencë të re. Në këtë mjedis, integrimi i Ballkanit Perëndimor nuk është më vetëm çështje e përfundimit të bashkimit të Evropës pas Luftës së Ftohtë, por edhe e ruajtjes së rolit të BE-së si një aktor normativ dhe politik. Një politikë e besueshme e zgjerimit forcon autonominë strategjike të BE-së dhe përforcon aftësinë e saj për të formësuar fqinjësinë e saj të afërt.
Në fund të fundit, e ardhmja e Ballkanit Perëndimor brenda Bashkimit Evropian varet nga një angazhim i dyfishtë. BE-ja duhet të demonstrojë qëndrueshmëri, vullnet politik dhe qartësi strategjike, ndërsa vendet e rajonit duhet të zbatojnë reforma të vërteta dhe të pakthyeshme. Zgjerimi, nëse ndiqet seriozisht dhe me përgjegjësi, mbetet një nga mjetet më të fuqishme të BE-së për transformim – i aftë jo vetëm për të stabilizuar Ballkanin Perëndimor, por edhe për të riafirmuar vetë projektin evropian.
© 2026 Argumentum
